no-img
سیستم همکاری در خرید و فروش فایل نگزاوار

قلعه فلک الافلاک خرم آباد *** دژ شاپوری لرستان *** (به عنوان پایان نامه،پروژه،مقاله،تحقیق)


سیستم همکاری در خرید و فروش فایل نگزاوار
آشنایی با سیستم خرید،فروش و بازاریابی نِگزاوار

پرداخت امنلینک فوریپشتیبانیضمانت
گزارش خرابی لینک
اطلاعات را وارد کنید .

ادامه مطلب

قلعه فلک الافلاک خرم آباد *** دژ شاپوری لرستان *** (به عنوان پایان نامه،پروژه،مقاله،تحقیق)
zip
مرداد ۲۷, ۱۳۹۵

قلعه فلک الافلاک خرم آباد *** دژ شاپوری لرستان *** (به عنوان پایان نامه،پروژه،مقاله،تحقیق)


قلعه فلک الافلاک خرم آباد یا دژ شاپوری لرستان

 یک متن کاملاً ویرایش شده و ناب که پس از چند ماه تلاش، توسط کارشناسان ما از کتاب های قدیمی و مستندات رسمی و ۴۶ منبع معتبر دیگر که در قسمت منابع ذکر شده است،گردآوری و برای اولین بار تایپ و در معرض فروش قرار گرفته است.

[tabgroup][tab title=”چکیده ” icon=”fa-pencil-square-o”]قلعه فلک الافلاک به شهادت تاریخ هر زمان گره ای از کار مردم زمان خود را باز و مشکلی را حل کی کرده است. از این جهت خود شاهد زندگی مردم در فراز و نشیب تاریخ طولانی این سرزمین است، هر گوشه آن حکایتی دارد و برای اهل تحقیق همچون کتابی است پر نکته.

اما باز هم به شهادت تاریخ، ایرانیان کیمیاگر هیچگاه به مرتبه خاکی هیچ چیز اکتفا نکرده اند، تا آسمان هر چیز را فتح نکرده اند آرام نگرفته اند، با اینکه دماوند بلندترین قله این سرزمین پهناور است ولی در کارخانه اسطوره سازی خود ستیغ دماوند را به بلندای گنبد فیروزه ای سائیده اند، ضحاک را در آن به بند کشیده اند و با تحولی ماهوی قله قاف بشمار آورده اند و سیمرغ افسانه ای را در آن خانه داده اند تا نگهبان و مربی زال ایمانشان باشد، و از پشت او مردی و دلاوری زاده شود، رستم دستان گردد و نگهبان این سرزمین باشد و در هر بزنگاهیغیرت و همت او نجات بخش کیان ایران.قلعه فلک افلاک همچنانکه از نامش پیداست نزد ایرانیان خصوصاً مرمان پاک سرشت لرستان پیش از آنکه بنایی باشد که بکار رفه نیازهای حیات دنیوی بیاید گویی پناهگاه ناموس این سرزمین بوده و نماد استواری و شکوه است و از این رو نزد مردم این گوشه از سرزمین ما برج و با روی فلک الافلاک سر به آسمان می ساید و یادآور دماوند افسانه است. فلک الافلاک شعری حماسی است در رسای ایمن بودن گوهر فرهنگ ایرانیان از دست درازی نامحرمان.

از همه عزیزانی که در تألیف و تدوین این کتاب ارزشمند کوشیده اند خصوصاً همکاران فرهیخته ام جناب آقای علی سجادی و جناب آقای علیرضا فرزین سپاسگزارم و توفیق ایشان را از خداوند سبحان مسئلت دارم.

                                                                                          سید محمد بهشتی[/tab][tab title=”مقدمه ” icon=”fa-pencil “]قلعه فلک الافلاک یا دژ شاپور خواست یکی از آثار کم نظیر و با شکوه کشور ما ایران است. این بنای کهن که بر فراز تپه ای باستانی، در کنار چشمه ای پر خروش و در مرکز شهر کنونی خرم آباد قرار گرفته، همچون دیگر آثار تاریخی سرگذشت پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است.

بسیاری از سیاحان، جهانگردان و حتی حاکمانی که از آن دیدن کرده اند، در یادداشت ها و خاطرات خود ابهت آن را ستوده اند و برخی از آنها نیز مانند مسعود میرزا (ظل السطان) که در تاریخ به یکی از شاهزاده های بی رحم قاجار شهرت دارد، به سال ۱۳۱۸-ق با ابراز تؤسف و نکوهش از حاکمانی که اقدامی به تعمیر این بنا ننموده اند، با پرداخت بیست هزار تومان حکم به تعمیر می دهد و می نویسد: «… این مطلب را اغراق ندانند اگر این قسم توجهی که امروز اهل اروپا در آبادی باتلاق زارها و لجن زارها اروپا می کنند می توان باطمینان قسم بخورم که اگر در همین خاک، فقط لرستان بکنند و سایر ایران، بلکه دخل لرستان دو برابر مصر و صفایش و قشنگیش هزار برابر سویس می شود. چه آنجاها را مهندسین قابل با مخارجهای گزاف بزحمت این قسم قشنگ و زیبا کرده اند، اینرا دست طبیعت و پنجۀ قدرت مصفا نموده[۱]

می گویند: این جا بیش از آن که قلعه باشد، نیایشگاه و یا آتشکده ای بوده است و بعد از آن دژ شاپور خواست، سپس اردوگاهی برای اسرای رومی، آنگاه خزانه جواهرات خاندان بدربن حسنویه، قلعه حکومتی اتابکان، والیان و سرانجام سربازخانه، انبار مهمات، محلی امن و مخوف برای نگهداری زندانیان سیاسی و امروز، موزه آثار باستانی – تاریخی و مردم شناسی لرستان.

در گذر این تحولات تاریخی بنای اولیه و پیرامون آن دستخوش تغییرات فراوان شده است، به طوری که از دوازده برج حصار گرداگرد آن، تنها نام «دوازده برجی» بر خیابان حاشیۀ غربی آن باقی مانده و دیگر از دوازده، دیوانخانه، ارگ، سروستان، کاروانسرا، باغ ارم و آسیابهای اطراف آن خبری نیست!

در همین دو دهه با تلاشی که برای حفظ و مرمت آن شده، اما حریم تاریخی اش بیش از گذشته ها مورد بی مهری قرار گرفته، به گونه ای که برای دیدار و دسترسی آن می بایست از لابلای ساختمانهای بد منظر ساخته شده سالهای اخیر عبور کرد.

برای آن که بتوان گستردگی این تغییرات را با وضوح بیشتر مشاهده نمود، عکس هایی را که حدود صد و بیست سال پیش توسط عکاسان دارلخلافه قاجاریه گرفته شده اند، به ابتدای این مجموعه افزوده ایم، زیرا عکس های موجود و به ویژه نقشه تهیه شده توسط مستشاران روسی به سال ۱۸۵۰ م (۱۲۶۷ ق) از معتبرترین اسناد برجای مانده است که گذشته های نه چندان دور آن را نشان می دهد. بی گمان این گونه اسناد، برای کسانی که میراث فرهنگی میهنشان را دوست دارند و می خواهند هویت تاریخی و معماری از دست رفته این بنای شکوهمند را بازیابند و یا بشناسند حکم کیمیا دارد.

اکنون که ضرورتهای زندگی جدید و ساخت و سازهای ناشی از آن، آگاهانه یا ناآگاهانه، زشت یا زیبا، حلقه را بر آثار به یادگار مانده از نیاکان سرزمینمان، تنگ و تنگ تر می سازد، منظر و حریم تاریخی آنها را بر هم می زند، وظیفه دوستداران و متولیان میراث فرهنگی دشوارتر می گردد.

ارائه مجموعه حاضر کوششی است در این جهت، که برای به سامان رساندن آن نزدیک به دو سال – باستثنای عکس هایی که به طور پراکنده و در مت ده – پانزده سال گذشته گرفته شده – گاه بیگاه از قلعه عکاسی کرده ام. گاه در سپیده دمان از فراز کوههایی که دیری است او را در آغوش گرفته اند، گاه در یک روز مه آلود که برای لحظاتی او را در میان خود پنهان می ساختند، گاه در یک روز سرد زمستانی که روزهای سرد خاموشی او را تداعی می کرد، گاه در یک بعد از ظهر پاییزی در حیاطی خلوت، خاطره زندانیان در بندش را بیاد می آورد و گاهی نیز در میان شکوه جمعیت بازدید کنندگان و روزهای دیگر ….

نمی خواهم بیش از این احساس خود را به هنگام دیدن عکس ها به شما تحمیل کنم، زیرا که دوست دارم هر کسی برداشت آزاد خود را داشته باشد، هر چند که این مجموعه همه گفتنی ها و دیدنی های قلعه نیست!

در به سرانجام رساندن این کتاب دوستان بسیاری به ما کمک کردند. مهندس امیر حافظی با یاری مهندس محمدرضا اسدی نقشه ها را تهیه نمودند، آقایان: عبدالحمید روح بخشان زحمت ویراستاری نوشته ها را متحمل شدند، استاد جواد بختیاری خط روی جلد نوشتند، جواد هستی مسئول آلبوم خانۀ سلطنتی کاخ موزه گلستان، مسعود دارابی و خانم منصوره نظارتی زاده دسترسی به عکس های قدیمی را میسر ساختند، سیاوش امرایی در گردآوری و فیش برداری منابع و مآخذ نگارنده متن کتاب را یاری نمودند، مهرداد وحدتی کار ترجمه را انجام دادند، خانم پری چدنی نوشته ها را حروف نگاری کردند، اصغر رحیمی فر در صفحه آرایی و طرح جلد هم فکری های ارزنده نمودند و سید علی حمیدی از ابتدا تا انتهای کار از هیچ کوششی دریغ نکرد.

در نهایت کارکنان زحمتکش لیتوگرافی کوه نور، فرایند گویا و چاپخانه سکه با دقت، صفا و صمیمیت آن را به سرانجام رساندند. با سپاس فراوان از همه آنها و کسانی که به هر طریق ما را در سامان دادن این کتاب یاری دادند.

                                                                                      ع.فرزین / زمستان ۸۱

[۱] . تاریخ سرگذشت مسعودی با سفرنامه فرنگستان، مسعود میرزا (ظل السطان) تحریر معتمدالدوله، ص۲۸۱ چاپ اول، ۱۳۶۳، دنیای کتاب[/tab][tab title=”پیشگفتار” icon=”fa-pencil “]وضعیت کوهستانی لرستان موجب شده است که درۀ پر آب خرم آباد به طول ۱۵ کیلومتر و عرض ۲ کیلومتر در دل کوههای زاگرس محل تقاطع گذرگاههای قدیمی واقع شده و به واسطه وجود شرایط مناسب زیست و موقعیت ویژه طبیعی همواره مورد توجه انسان قرار گرفته و بر اساس شواهد باستانشناسی انسان در این منطقه به طور مستمر به حیات خویش ادامه داده است. در چهار سوی این دره کوههای مخمل کوه، شیر کشان، کوه پشته و سفید کوه همه چون حصاری آن را احاطه کرده اند و در دل این دره بر فراز صخره ای طبیعی، قلعه ای تاریخی سر به آسمان افراشته است. علاوه بر دو رودخانه دائمی، وجود سرابهای دائمی و پر آب گرداب سنگی، شهوا، گرداب دارایی، گلستان، کیو از منابع آبی این دره به شمار می آیند که زمینه سکونت دائمی انسان را در طول این دره رقم زده آن را در زمره نخستین سکونتگاههای بشری و کهن ترین مراکز تمدنی در آورده اند.

به هم فشردگی این دره و وجود غارهای متعددی که به وسیله انسانهای پیش از تاریخ اشغال شده اند، سبب شده که این دره مرکز تحقیقات دوره پالئولتیک گروه دکتر فرانک هول واقع شود. وی هفده محل اقامتگاههای انسانی دوره پالئولتیک را در این دوره مشخص می کند و از این هفده غار، پنج غار را مربوط به دوره پالئولوتیک میانه و شامل تمدن موستری Mosterian می داند و متجاوز از شش غار را متعلق به پالئولتیک فوقانی Uperpaleolithic  و شامل تمدن بارادوستی Baradostian و دو غار دیگر را نیز مربوط به پایان پالئولتیک فوقانی و شامل تمدن زارزی Zarzion معرفی می کند (دوره پیش از تاریخ در جنوب ایران، ۱۳۵۲ ص ۱۶-۱۷، ۲۲). گزارش تحقیقات و بررسیهای دکتر فرانک هول استاد دانشگاه رایس آمریکا و همکار او فلانری در سال ۱۳۴۶/۱۹۶۷ در آمریکا انتشار یافت و حاوی اطلاعات بسیار مفیدی از دوران پیش از تاریخ خرم آباد است.

زندگی ۴۰ هزار ساله بشر در دره خرم آباد با فرهنگ جمع آوری و گرد آوری غذا در غارهای معروف کنجی، قمری، ارجنه، یافته و پناهگاه سنگی پاسنگر از دوران پارینه سنگی و نوسنگی شروع و تا دوره شهر نشینی به طور مستمر استمرار یافته و حاکی از زندگی دامنه دار و مداوم در زاگروس بوده است، وجود حدود ۳۰ نقطه باستانی در این دره که حاوی سیر تکاملی زندگی بشر در طول تاریخ هستند گواه این مدعاست. در این دره شاید در مقطعی زندگی در نقطه ای متوقف شده ولی در نقطه دیگری ادامه یافته است.

همان گونه که از گمانه زنیهای باستانشناسی مستفاد می شود تپه تاریخی فلک الافلاک نیز با حیات این دره پیوند تاریخی داشته و به نسبت سایر نقاط باستانی به واسطه نقطه ارتفاعی و همجواری با چشمه گلستان بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. اهمیت واقعی این اثر گرانبهای با انجام مطالعات باستانشناسی روشنتر خواهد شد اما آنچه قابل تأمل است نقطه عطف بودن این اثر در بستر تاریخی دره خرم آباد است.  [/tab][/tabgroup]

[tabgroup position=”vertical-tabs-box”][tab title=”قسمت هایی از متن (۱)”]

اوضاع اقلیمی و جغرافیایی استان لرستان

استان لرستان با مساحت ۲۸۵۶۰ کیلومتر مربع در غرب ایران بین ۴۱ درجه و ۵۱ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۳ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و ۲۳ درجه و ۳۷ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۲۲ دقیقه عرض شمالی از خط استوا قرار گرفته است.

این استان از شمال به شهرستانهای اراک از استان مرکزی، ملایر و نهاوند از استان همدان، از جنوب به استان خوزستان، از شرق به شهرستانهای فریدن و گلپایگان از استان اصفهان و از غرب به استانهای کرمانشاه و ایلام محدود می شود، رشته کوههای موازی، دره های به هم پیوسته کم عرض و طویل با پوشش جنگلی انبوه در قسمتهای غربی و جنوبی، سیمای کلی استان را تشکیل می دهند.

به طور کلی رشته کوههای زاگروس به صورت موازی با جهت شمال غربی به جنوب شرقی و دشتهای کم عرض و طویلی که در حد فاصل این رشته کوهها واقع شده اند استان لرستان را تشکیل می دهند. مرتفع ترین و عمده ترین این رشته کوهها، گرین در شمال شرق و کور (کبیر کوه) در غرب این استان می باشند.

بررسی اکوسیستم منطقه نشان می دهد که شرایط اقلیمی آن از اواخر دوره پلاستوسن Pleistocene؟ برای استقرار و زیست انسان سازگار بوده است (مطالعه اجتماعی فرهنگی لرستان، ص ۵۴).

این استان به عنوان بخشی از منطقه زاگرس به واسطه شرایط مناسب زیست، یکی از کهن ترین زیست بومهای جهان به شمار می رود که در دوره های مختلف زندگی انسان و سیر تحولی و تکاملی او در این سرزمین تداوم و استمرار داشته است. هر چند که این منطقه به طور کامل مورد مطالعه دیرینه شناسان واقع نشده است، اما شواهد باستانشناسی بیانگر زندگی انسان از دوران کهن سنگی میانه تا حال است که در طول تاریخ همواه تداوم داشته است.

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۲)”]

موقعیت جغرافیایی دژشاپور خواست

رشته کوههای موازی زاگرس، حائل ما بین فلات مرکزی و بخشهای جنوبی و غربی ایران قرار گرفته و لرستان در بخش میانی این رشته کوهها در گذر راههای مهم ارتباطی واقع شده و در طول تاریخ همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده است.

از دشت سیلاخور و ورود به رشته کوههای زاگرس تا خروج از این رشته کوهها و ورود به دشتهای خوزستان به طول تقریبی ۲۰۰ کیلومتر، شاید هیچ نقطه ای را همچون دره و جلگه خرم آباد از لحاظ موقعیت جغرافیایی (بر سر راههای ارتباطی)، سرابهای فراوان، هوای مناسب، موقعیت ویژه تپه فلک الافلاک نتوان یافت.

دو رشته کوه در دو طرف دره خرم آباد با جهت شمال غرب به جنوب شرق، آن را چون حصاری احاطه کرده اند، دو رودخانه در وصف در مرکز این دره، صخره ای با ارتفاع حدود ۲۰ متر و مساحت تقریبی ۵۳۰۰ مترمربع از سطح زمینهای اطراف در نتیجه فعل و انفعالات زمین شناسی سربرآورده که مشرف بر دره و گذرگاههای ورودی به آن است.

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۳)”]

عوامل مؤثر در شکل گیری شهر شاپورخواست

نام دژ شاپور خواست با شهر شاپور خواست در متون تاریخی همراه و عجین بوده است، آیا وجود این دژ در شکل گیری شهر شاپور خواست مؤثر بوده، یا این که وجود شهر شاپور خواست سبب پیدایش این دژ شده است؟ سابقه کدام یک بیشتر است و آیا این دو در ارتباط با هم بوده اند؟ این سئوالی است که کاوشهای باستانشناسی تا حدودی می تواند در روشن شدن آن ما را یاری نماید.

در دره خرم آباد سایت های مهم باستانی دیگری همچون تپه ماسور و غیره وجود دارد که روزگاری دژ قلعه می توانسته در ارتباط با آنها عملکرد داشته باشد، از طرفی مناره آجری شهر شاپورخواست، اثری است که بسیاری از پژوهشگران آن را در ارتباط با قلعه فلک الافلاک و راههای ارتباطی آن دانسته اند.

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۴)”]

تاریخچه شهر دژ شاپورخواست

در کتب مورخین و جغرافیا نگاران دوره اسلامی اطلاعات ارزنده ای در رابطه با شهرهای لرستان نوشته شده است که ما را در شناسایی موقعیت آنها کمک می کند. براساس این متون شاپورخواست یکی از شهرهای مهم این منطقه محسوب شده که در طول این دوران از عمران و آبادانی برخوردار بوده است.

در لرستان آثار و مناطقی منسوب به شاپور وجود دارد که از آن جمله می توان از شهر شاپورخواست، دژ شاپورخواست، پل شاپوری (طاق پیل اشکسته) خرم آباد، پل شاپوری کاکارضا، شاپور آباد در شهرستان الیگودرز نام برد.

علی محمد ساکی با اشاره به اشعار شاهنامه نوشته است: «… فردوسی طوسی عقیده دارد که این شهر در زمان شاهپور ذوالاکتاف ساخته شده است و می گوید:

به تخت کیان اندر آورد پای

همی بود چندی جهان کدخدای

از آن پس ابر کشور خوزیان

فرستاد بسیار سود و زیان

زبهر اسیران یکی شهر کرد

جهان را از آن بوم و بر بهر کرد

کرا خرم آباد بود نام شهر

از آن بوم خرم کرا بود بهر

کسی را که از پیش ببرید دست

بر این مرز بودیش جای نشست

برو بوم آن یکسر او را بدی

سر سال نو خلعتی بستدی»

و تاریخ بنایش را همزمان با ساخت جندی شاپور دانسته و گوید:

« به اهواز کرد آن سیم شارسان

بدو اندر و کاخ و بیمارسان

کنام اسیرانش کردند نام

اسیر اندرو یافتی خواب و کام»

(جفرافیای تاریخی، و …، ص ۹۷، به نقل از شاهنامه امیر بهادر، ص ۱۰۷).

مرحوم ساکی ضمن اشاره به متن شاهنامه و به استناد گفته های برخی از محققین می افزاید: «می توان گفت که خرم آباد فعلی در عهد ساسانیان در محل خایدالو واقع بوده (هیچ سند باستانشناسی تاکنون در خصوص موقعیت شهر خایدالو یافت نشده است) و اتابکان لرستان نیز که در قرن پنجم بر لرستان مسلط شدند، خرم آباد را روی خرابه های شهر ساسانیان بنا کرده اند.» (همان، ص ۹۷).

 

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۵)”]

قلعه خرم اباد در هد اتابکان لر کوچک

(دوره خوارزمشاهیان، مغولان، تیموریان و ۵۷۰ تا ۱۰۰۶ ه.ق)

از نیمۀ دوم قرن ششم هجری (۵۸۰ هجری) لرستان تحت سیطرۀ اتابکان لر کوچک به سرکردگی شجاع الدین خورشید درآمد. آل خورشید توانستند با تدابیر جدی بر پهنۀ جغرافیایی که از شمال به کردستان و کرمانشاه و از جنوب به خوزستان و از غرب به خطوط مرزی فعلی ایران و عراق و از شرق به لر بزرگ محدود می شد (بهرامی، نشریۀ لرستان پژوهشی، سال ۱، شماره ۱ و ۲ ۱۳۷۷). تسلط یابند.

در ۶۲۱ هجری سلطان جلال الدین خوارزمشاه که با روش جنگ و گریز به مبارزه با مغولان می پرداخت هنگام عبور از لرستان به مقصد بغداد مدت یک ماه در شهر شاپورخواست اقامت نموده است. در تاریخ جهانگشای جوینی شرح این حادثه چنین آورده شده است: «… و چون سلطان به شاپورخواست رسید و شاپورخواست شهری بزرگ بوده است مشهور و معروف و ذکر آن در تواریخ رسمی بیش نمانده، مدت یک ماه آنجا مقام ساخت. امرای “لور” به خدمت او آمدند، چون مراکب قوی شدند بر راه بغداد روانه شد. در همین سال شجاع الدین خورشید سر سلسلۀ اتابکان لرستان دار فانی را وداع گفته است.» (جوینی، همان ص ۹۳).

از مهم ترین اتفاقات این دوره قبل از حملۀ تیمور حملۀ شاه شجاع از امرای آل مظفر است که به خاطر همکاری و اتحاد ملک عزالدین اتابک لر با محمود برادرش که علیه وی شورش نموده بود، در سال ۷۸۵ هجری اتفاق افتاده است که در تاریخ آل مظفر شرح این واقعه چنین آورده شده است:

«چون (شاه شجاع) از ولایت قزوین بازگشت، لشگر را از راه لر کوچک روانه کرد تا به خرم آباد رسید. ملک غزالدین پسر را به شرف بساط بوسی فرستاد. در پای قلعۀ خرم آباد نزول افتاد و دختر ملک عزالدین را خواستگاری کرد و مولانا سعدالدین انسی را به قلعه فرستاد تا عقد مناکحت منعقد گردانید و در شب دیگر در همان منزل زفاف ساخت. بعد از چهار روز، از آنجا روانۀ دزپول و شوشتر شد.» (کتبی، سال ۱۳۶۴ ص ۱۱۱).

در روضه الصفا به شرح این واقعه پرداخته و نوشته است که: «سپاه ظفر پناه پیاده و سواره روی به جنگ حصار آوردند، ملک غزالدین چون دانست که خلاف و عناد موجب فتنه و فساد است جمعی را بیرون فرستاد….» (میرخواند، ج ۶ ص ۱۴۵). اشاره به حصار احتمالاً منظور حصار قلعۀ خرم آباد بوده است.

مهم ترین رویدادههای این دوره حملۀ تیمور لنگ در سال ۷۸۸ هجری به لرستان و تخریب قلعۀ خرم آباد و دستگیری ملک عزالدین و تبعید وی به سمرقند و همچنین حملۀ شاه اسماعیل صفوی و نیروهای قزلباش به لرستان و تسلیم شدن ملک شاه رستم و سپس اعدام شاهوردیخان در سال ۱۰۰۶ ه-ق به دست شاه عباس اول و روی کار آمدن سلسلۀ والیان را می توان نام برد.

بخ نوشتۀ لسترنج خرم آباد از زمان امیر تیمور مهم ترین نقطۀ لر کوچک بعد از بروجرد به شمار آمده است (لسترنج، همان، ص ۲۱۷).

به دنبال اتحاد ملک عزالدین اتابک لر کوچک با شاه شجاع آل مظفر امیر تیمور حملات خود را به منظور سرکوب و تسلط بر منطقه لرستان آغاز کرد و بالآخره به قول خواند میر، بر حاکم لر دست یافت و خرم آباد را غمکده گردانید (خواند میر، ج۳/۱۳۳۳ ص ۴۵۴).

شرف الدن علی یزدی در ظفر نامه شرح محاصرۀ قلعه و تسخیر لرستان را چنین آورده است:

«… روز سیم به فیروزی و خرمی به خرم آباد رسید، ملک عزالدین چون توقف نیازست نمود، بضرورت اضطرار فرار اختیار کرد، صاحب قران کامگار، یک شب به سعادت آنجا بگذرانید و روز دیگر به جهت محاصرۀ “قلعه” جماعتی را از سپاه تعیین فرموده و امیرزاده عمر شیخ را طلب داشته به تکامشی (تعقیب) ملک عزالدین فرستاد لشگرها از برای دفع متمردان و قلع و قمع ایشان به اطراف و جوانب روانه گردانید و سپس به نفس همایون از خرم آباد نهضت فرموده روی توجه به صوب تستر آورد.» (یزدی، ص ۴۲۰).

در روضه الصفا شرح این واقعه چنین آمده است: «حکم کرد تا آتش نهب و غارت در آن حوالی زدند و قلعۀ خرم آباد را مسخر ساخته ویران گردانیدند و اکثر لران را به دست آورده از پای درآوردند.» (میرخواند، ج ۶، ص ۱۴۵).

 

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۶)”]

عوامل مؤثر در شکل گیری شهر خرم اباد (خرم آباد)

در اواخر قرن هفتم هجری شهر شاپورخواست به کلی ویران و خالی از سکنه شد و مردم آن به قسمت غربی قلعۀ فلک الافلاک که از لحاظ داشتن آب فراوان و موقعیت مناسب تر و همچنین امنیت، برتری داشت نقل مکان نمودند، در حقیقت قلعه در این زمان هستۀ اصلی شهر خرم آباد را تشکیل داده و موجب شکل گیری آن در این منطقه گردیده است. البته به نظر می رسد که آب شهر شاپورخواست از طریق نهری که از قسمت شرقی شهر می آمده تأمین می شده است که شاید خشک شدن این نهر عامل ترک این منطقه شده است. از تاریخ شکل گیری شهر «خرماباد» در متون تاریخی از قلعه به نام دژ خرماباد یاد شده است.

خودگو عوامل متعددی چون موقعیت سیاسی، ارتباطی و جغرافیایی را در شکل گیری شهر خرم آباد دخیل دانسته و در این مورد نوشته است: «در این میان قلعۀ فلک الافلاک نیز نقشی کلیدی داشته است. موقعیت جغرافیایی ویژه این قلعه، قرار گرفتن آن بر سر راههای مختلف ارتباطی غرب به شرق و شمال به جنوب در درۀ حاصلخیز و پر آب خرم آباد و برخورداری از موقعیتی کاملاً نظامی و استراتژیکی، همگی سبب شد تا در طی قرون مذکور قلعۀ فلک الافلاک به عنوان مقر حکومتی اتابکان لر کوچک (۵۸۰-۱۰۰۶) و هستۀ اولیۀ شهر خرم آباد در آید.» (خودگو، قلعه … ، ص ۲۰). وی همچنین به نقل از ایرج افشار (سیستانی) علت وجودی شهر خرم آباد را درۀ طبیعی و قیفی شکل و پر آب آن و همچنین قلعۀ فلک الافلاک دانسته که محلی امن و سنگری محکم برای حکام در مقابل متعرضان به حساب می آمده است (همانجا).

همچنان که در مبحث پیشین اشاره گردید، خلاء نزدیکی بین دژ و شهر شاپورخواست به همراه سایر عوامل طبیعی و انسانی بالاخره موجب شد که ساکنین آن به تدریج به اطراف دژ نقل مکان نموده و قلعه بعنوان ارگ یا کهندژ، هستۀ مرکزی شهر خرماباد را تشکیل دهد.

از آثار قدیمی این بخش از شهر می توان به قبرستان قدیمی آن اشاره کرد که مقبرۀ زین ابن علی در آن واقع شده است که بنابر متون تاریخی زین ابن علی درگزینی در سال ۵۲۷ وزیر طغرل دوم سلجوقی بوده و در شاپورخواست به دار آویخته شده است.

همچنین مقبرۀ بابا طاهر که برخی آن را متعلق به مقبره بابا طاهر عریان و برخی دیگر لقب او را عطایی ذکر می کنند. این قبر بر اساس شواهد بستانشناسی متعلق به دورۀ سلجوقی می باشد که در دوره های بعد مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.

از دیگر آثار واقع در حومۀ این شهر می توان از گرداب سنگی نام برد که سابقۀ آن به دورۀ ساسانی بر می گردد و احتمالاً در قرن چهارم هجری مورد مرمت واقع شده است. مقبره فلک الدین حسن از اتابکان لرستان (۶۷۷ تا تا ۶۹۲) در شمال شرقی شهر خرم آباد و مقبرۀ خضر زنده که متعلق به جمال الدین خضر (۶۲۹ تا ۶۹۳ هجری) که در قبرستانی قدیمی به همین نام در جنوب غربی شهر خرم آباد قدیم واقع بوده است.

مسیو چریکوف در سال ۱۸۵۰ میلادی سه عنصر طراحی در شهر خرم آباد را نام می برد که از نظر نشانه های توالی تاریخی دارای اهمیت یکسانی هستند و در این رابطه می نویسد: «قلعۀ قدیمی به شکل پنج ضلعی نامنظم با هشت برج. شاید این قلعه هستۀ شهر باستانی بوده است. هنگامی که شهر بر مبنای قلعه شکل می گیرد (یک چنین نمونه هایی در طراحی شهری شرق و غرب وجود دارد)، قلاع توسعه و ارتقاء می یابند، اما هستۀ تاریخی، ماهیت اصلی خود را از دست می دهد و به عنوان میراث تاریخی و معماری به جا می مانند.» (مهریار، همان، ص ۶۳).

وی قلعه را هستۀ شهر به طرف شمال غربی معرفی می کند که بر اساس ساختار طراحی محدودۀ شهر از طرف قلعه با محله های کوچک و خیابانهای منحنی شکل در حال توسعه در مسیر شمال غربی بوده است (مهریار، همان، ص ۶۴).

نکتۀ قابل توجه دیگری که در گزارش هیئت روسی دیده می شود ذکر دروازه های قدیمی شهر خرم آباد است.

  1. دروازۀ خوز بر سر راه کاروانرو به سوی دزفول.
  2. دروازۀ گرداب بر سر راه کاروانروی، به سوی کرمانشاه.

و نیز از پلی قدیمی نام برده شده که محل ایاب و ذهاب عابرین خارجه و داخله است (چاغروند، جغرافیای لرستان، ص ۱۷۴)، و بر سر راه بروجرد واقع گردیده. این پل در قسمت شرقی شهر خرم آباد واقع بوده است که اشارۀ ایشان قطعاً به پل گپ بوده و یکی از دروازه های قلعه نیز به نام همین پل یعنی دروازه پل معرفی شده است که در توصیف آقای چاغروند این پل از آجر و گچ ساخته شده و طول آن سیصد ذرع و ارتفاع آن هشت ذرع ذکر گردیده است(چاغروند، همان، ص ۱۷۴ و ۲۰۱). بدون شک استعداد طبیعی و بالقوۀ این دره همواره زمینه ساز شکل گیری و استمرار شهرهای قدیمی بوده است. اشارۀ شوشتری که خرم آباد معموره ای است بغایت دلکش، باغات به تکلف و اماکن با صفا دارد و همیشه مقر موالیان فیلی بوده است به طور ایجاز این دره را تعریف نموده است. به نظر می رسد که همان عواملی که در شکل گیری شهر شاپورخواست مؤثر بوده اند و همچنین واقع شدن شهر خرماباد در سه راهی ارتباطی بین مسیر اراک، بروجرد، خوزستان و مسیر کرمانشاه به خرماباد و همدان به خوزستان و بالعکس در شکل گیری و توسعۀ آن نقش مهمی داشته است. و به همۀ این موارد بایستی نقش جغرافیای تاریخی را اضافه نمود.  

 

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۷)”]

قلعه فلک الافلاک در زمان والیان لرستان

بعد از این که شاه عباس صفوی شاهوردیخن را به قتل رساند و حکومت اتابکان لرستان را منقرض کرد، حسین خان را به حکومت لرستان منصوب نمود که به وی لقب والی داد و بدین ترتیب دور جدیدی از حکام محلی در تاریخ به نام “والیان لرستان” شکل گرفت که آخرین آنها غلامرضا خان والی نام داشت. در این دوران به مرمت زیارتگاهها و ایجاد باغها و تفرجگاهها توجه شد و آثار معماری قابل توجهی چون پل گپ خرم آباد و حمام حسین خانی به یادگار مانده است، و مسجد جامع خرم آباد نیز در این دوره به دستور سلطان حسین صفوی تعمیر شده است.

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

وجه تسمیه قلعه فلک الافلاک

در متون تاریخی نام این بنا به صورتهای مختلفی مانند دژ شاپورخواست، دژ سیا، دژ بز، قلعۀ خرم اباد، قبعه سفید، سلاسل، کاخ اتابکان، قصر، قلعه بالا، کوشک، قلعۀ فلک الافلاک ضبط شده و بومیان منطقه آن را به نام دوازده برجی می شناسند.

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

گمانه زنی های باستان شناختی در مورد قلعه فلک الافلاک

در سال ۱۳۷۹ پنج گمانه به منظور شناسایی علت نشست قلعه در قسمت جنوبی آن حفر گردید که این گمانه ها مورد بررسی باستانشناختی واقع گردید. ماحصل این بررسی مشخص شدن دیوار خشتی قلعه در عمق حدوداً ۱۷ متری از کف فعلی قلعه بود. این دیوار از خشتهایی در ابعاد ۹x40x40 ، ۸x35x35 سانتیمتر با ملاط گل ساخته شده است، رنگ مواد به کار رفته در خشتها بعضاً با هم متفاوت است و ملاط گل نیز در حد فاصل خشتها به کار رفته است.

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

خندق قلعه فلک الافلاک/دژ شاپور خواست خرم آباد

یکی از عواملی که به عنوان مانعی دفاعی در برابر حملات دشمنان به قلعه ها و شهرها از دورۀ هخامنشی تا دورۀ اسلامی از آن استفاده شده است خندق است.

خندقها با توجه به ضروریات هر منطقه در ابعاد مختلف ایجاد می شدند، در کنار خود، برج های دیده بانی و دفاعی نیز داشتند که مدافعان را قادر می ساختند دشمن را سرکوب نمایند. (پازوکی طرودی ص ۱۱۹).

در متون تاریخی نامی از خندق قلعۀ شاپور خواست یا خرم آباد به میان نیامده است. اما نقشه ای که در سال ۱۸۵۰ میلادی توسط واحد نقشه برداران روسی زیر نظر سرهنگ ستاد چریکوف از شهر و قلعه خرم آباد نقشه برداری شده است، رودخانۀ خرم آباد به صورت نیمدایره، نیمی از حصار دوازده برجی را احاطه نموده است (مهریار و …، ص ۶۳).

با این حال چشمۀ آب سراب گلستان دارایی (گرداب دارایی) که در نزدیکی پل گپ و در جوار حصار قدیمی به رودخانه خرم آباد می پیوسته می توانسته در تکمیل این خندق کمک نموده باشد، اما فعلاً مدارک مستندی در این رابطه وجود ندارد. با این حال یکی از دروازه های قدیمی قلعه که در قسمت شمالی حصار دوازده برجی قرار داشته است به نام دروازه پل بر سر راه ارتباطی این قسمت بوده است. به نظر چریکف رودخانه در این منطقه نقش یک خندق دفاع طبیعی را ایفا نموده است (همان جا).

در درۀ خرم آباد تپه ای به نام چقا خندق که بررسیهای سطحی آثار دورۀ اسلامی را نشان می دهد وجود دارد که نشانگر استفاده از فن خندق سازی در تاکتیکهای نظامی مردم این دیار بوده است.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۸)”]

چاه قلعه فلک الافلاک لرستان

در منتهی الیه قسمت شمالی حیاط اول قلعه، در کنار برج شماره ۷ چاهی وجود دارد که تأمین کننده آب قلعه بوده است، این چاه دارای ۶۰/۴۱ سانتیمتر عمق و طول و عرضی به ابعاد ۲×۲۰/۱ مربع است. دهانه چاه چهار گوش و هر ضلع آن ۷۵/۲ متر و تا عمق ۳۰/۱۰ متر از دیواره چاه با سنگ و آجر ساخته شده و ۳۰/۳۱ متر آن با حفر صخره بوجود آمده است.

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.

ویژگیهای معماری بنای قلعه فلک الافلاک خرم آبادِ لرستان

پیروی هندسۀ بنا از وضعیت توپوگرافی زمین. صخره و تپه ای که قلعه بر روی آن احداث شده است با طول شرقی – غربی موجب گردیده که بنای قلعه به صورت کسکولی و پنج ضلعی نامنظم ساخته شود. این وضعیت همچنین بر روی برجهای هشت گانه تأثیر گذار بوده و به همین جهت بعضی از آنها حجیم و برخی دیگر دارای ابعاد کوچکتری هستند. از طرف دیگر این موضوع موجب گردیده که بنای قلعه پلان و نقشۀ متقارن نداشته باشد.

ادامه مطلب و دریافت متن کامل تنها در صورت خرید آنلاین قابل دسترسی است.[/tab][/tabgroup]

امنیت پرداخت و ضمانت ها
سرابها و آسیابها
تخریب عمارتهای قلعه
راه صعود (دسترسی) به قلعه هشت برجی
توصیف قلعه هشت برجی
ورودی قلعه
صحن اول
چاه قلعه
حمام، آب انبار و دهلیزهای دفع آبهای سطحی و زائد
آب انبار
نقبهای (کانالهای) زیر زمینی
صحن دوم
قسمت شرقی بنا
بخش شمالی صحن دوم
بخش جنوبی صحن دوم
ویژگیهای معماری بنای قلعه
گنبدهای چهار بخشی رگ چین
طاقهای آهنگ
+ فهرست فارسی (۳)
سرابها و آسیابها
تخریب عمارتهای قلعه
راه صعود (دسترسی) به قلعه هشت برجی
توصیف قلعه هشت برجی
ورودی قلعه
صحن اول
چاه قلعه
حمام، آب انبار و دهلیزهای دفع آبهای سطحی و زائد
آب انبار
+ فهرست فارسی (۴)
نقبهای (کانالهای) زیر زمینی
صحن دوم
قسمت شرقی بنا
بخش شمالی صحن دوم
بخش جنوبی صحن دوم
ویژگیهای معماری بنای قلعه
گنبدهای چهار بخشی رگ چین
طاقهای آهنگ
یادداشت
پیشگفتار
اوضاع اقلیمی و جغرافیایی استان لرستان
موقعیت جغرافیایی دژشاپور خواست
عوامل مؤثر در شکل گیری شهر شاپورخواست
تاریخچه شهر دژ شاپورخواست
دژ شاپورخواست در زمان حکام حسنویه، آل کاکویه و آل برسق
قلعه خرم اباد در هد اتابکان لر کوچک
عوامل مؤثر در شکل گیری شهر خرم اباد (خرم آباد)
قلعه فلک الافلاک در زمان والیان لرستان
وجه تسمیه قلعه فلک الافلاک
دژ شاپورخواست شکوه از دست رفته
گمانه زنی های باستان شناختی
خندق
حصار، برج، بارو و دروازه ها
برج دیده بانی
عمارتهای حکومتی
عمارت گلستان
+ فهرست فارسی (۱)
یادداشت
پیشگفتار
اوضاع اقلیمی و جغرافیایی استان لرستان
موقعیت جغرافیایی دژشاپور خواست
عوامل مؤثر در شکل گیری شهر شاپورخواست
تاریخچه شهر دژ شاپورخواست
دژ شاپورخواست در زمان حکام حسنویه، آل کاکویه و آل برسق
قلعه خرم اباد در هد اتابکان لر کوچک
عوامل مؤثر در شکل گیری شهر خرم اباد (خرم آباد)
+ فهرست فارسی (۲)
قلعه فلک الافلاک در زمان والیان لرستان
وجه تسمیه قلعه فلک الافلاک
دژ شاپورخواست شکوه از دست رفته
گمانه زنی های باستان شناختی
خندق
حصار، برج، بارو و دروازه ها
برج دیده بانی
عمارتهای حکومتی
عمارت گلستان

خرید و دانلود فوری

فایل بسیار ارزشمند جمع آوری شده از کتاب های مختلف بومی و ۴۶ منبع معتبر،حاصل چندین سال تلاش و تحقیق از سال ۷۹ تا کنون که برای اولین بار به فروش میرسد.
9000 تومانقابل استفاده به عنوان پایان نامه ، پروژه دانشجویی ، مقاله پژوهشی و تحقیق دانش آموزی در سطح مسابقات کشوری

64 صفحه فارسی استاندارد

فونت استاندارد/bzar/14

فرمت فایل WORDوPDF

دارای ضمانت بازگشت وجه

بدون نیاز به ویرایش

دریافت فوری

[well boxbgcolor=”#e5e5e5″ class=”fontawesome-section”][tblock title=”برای مشاهده تمام پروژه ها ، تحقیق ها و پایان نامه های مربوط به رشته ی خود روی آن کلیک کنید.”][alert anim=”shake” type=”alert-danger” title=”یک خواهش… “]دوست عزیز ، برای تهیه این اثر حداقل سه ماه و هزینه ای بالغ بر ۲۰۰ هزار تومان صرف شده است.که اکنون با قیمت ۹۰۰۰ تومان در اختیار شما قرار گرفته است. اگر مدیر یک وبسایت یا وبلاگ هستید خواهش میکنیم آن را کپی نکنید. و تنها جهت استفاده دانشجویی یا شخصی خرید نمایید.شرعاً هم لازم به کسب رضایت است که به علت زحمت زیاد در انتشار ، کارشناسان ما رضایت استفاده بدون پرداخت هزینه آن را ندارند.تشکر از حمایت شما[/alert][/well]


درباره نویسنده

همیشه آرزو داشتم یک یک تیم را مدیریت و یک ایده خلاقانه را عملی کنم که خودم و دها نفر دیگر را به ثروت برساند . از طرفی یک منبع معتبر آموزشی باشد . اکنون آن رویا ، " نگزاوار " نام دارد.

MASTER 51 نوشته در سیستم همکاری در خرید و فروش فایل نگزاوار دارد . مشاهده تمام نوشته های

مطالب مرتبط


دیدگاه ها


دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.