no-img
سیستم همکاری در خرید و فروش فایل نگزاوار

حسابداري دولتي- حسابداري بودجه اي منابع تأمين درآمد سازمان بازنشستگي-


سیستم همکاری در خرید و فروش فایل نگزاوار
آشنایی با سیستم خرید،فروش و بازاریابی نِگزاوار

پرداخت امنلینک فوریپشتیبانیضمانت
گزارش خرابی لینک
اطلاعات را وارد کنید .

ادامه مطلب

حسابداری دولتی-خصوصیات حسابداری دولتی – حسابداری بودجه ای منابع تأمین درآمد سازمان بازنشستگی-
zip
دی ۱۸, ۱۳۹۵

حسابداری دولتی-خصوصیات حسابداری دولتی – حسابداری بودجه ای منابع تأمین درآمد سازمان بازنشستگی-


حسابداری دولتی-خصوصیات حسابداری دولتی - حسابداری بودجه ای منابع تأمین درآمد سازمان بازنشستگی-

پایان نامه رشته حسابداری در ۱۰۹ صفحه
[tabgroup][tab title=”قسمت هایی از متن (۱)”]

تعریف حسابداری:

حسابداری به انحناء گوناگون تعریف شده است.  کامل ترین تعریف فن حسابداری به شرح زیر است:

حسابداری عبارت است از فن ثبت، طبقه بندی و تلخیص فعالیت های  مالی یک مؤسسه در قالب اعداد قابل سنجش به پول و تفسیر نتایج حامل از بررسی این ارقام.

تعریف حسابداری سازمانهای دولتی نیز خارج از حدود تعریف مذکور نیست. و در این سازمانها نیز باید کلیه فعالیتهای مالی در قالب اعداد قابل سنجش به

نویسی و تفسیر نتایج حاصله از معادلات و مؤسسات و ادارات دولتی  می باشد که با توجه به این قوانین و مقررات مالی دولت انجام می شود.

بنابراین حسابداری  دولتی شامل تمام عملیات وصول و پرداخت منابع مالی دولت و نگاهداری حسابه۸ای سازمانهای دولتی و نیز تهیه گزارشهای  مالی مربوطه می باشد.

صورتهای مالی سازمانهای دولتی به منظور رفع نیازهای  اساسی زیر تهیه می شود:

نیاز قانونی:

می باشند که محدودیتهای  اساسی در مورد نوع، ماهیت، طبقه بندی و محتویات حسابها و صورتهای مالی برای آنها ایجاد می نماید.

۲- نیازهای نظارتی: قوه مقننه، دولت و افراد کشور جهت نظارت بر عملیات  سازمانهای دولتی به خصوص عملیات مربوط به اجرای  بودجه و ارزیابی  عملکرد مدیریت سازمانهای مذکور  به اطلعات کافی نیاز دارند.

۳-نیاز اطلاعاتی: مدیران سازمانهای دولتی به منظور برنامه ریزی تصمیم گیری  و اجرای عملیات به نحوه  مطلوب  و مناسب،

لازم برای اطلاع مردم کشور و قوه مقننه ایفا کننده نقش اساسی در حسابداری دولتی است. و در واقع حسابداری دولتی ابزاری است که مدیریت دستگاه  های دولتی را قادر می سازد که منابع مالی

از تهیه و تنظیم اطلاعات مالی و مربوط به یک سازمان که مورد احتیاج مدیران، صاحبان سرمایه، بستانکاران دولت و عموم مردم می باشد.

در اغلب کشورها سازمانهای دولتی در دو شکل  کلی انتفاعی و غیر انتفاعی ایجاد و اداره می شوند و در هر یک از  سازمانهای دولتی هزینه ها را معمولاً از محل درآمدهای خود که با فروش کالا و ارائه خدمات تحصیل می نمایند تأمین می کنند بنابراین سیستم حسابداری این نوع سازمان باید امکان  شناساسیی درآمدها و هزینه های واقعی هر سال مالی و مقایسه آنها با یکدیگر و تعیین میزان داراییها، بدهیها و ارزش ویژه (حقوق صاحبان سهام ) را در پایان سال مالی فراهم سازد. سازمانهای دولتی غیر انتفاعی هزینه های خود را از محل  درآمدهای عمومی دولت و در حدود اعتبارات مصوب تأمین می نماید.

اقسام دستگاههای اجرایی در نظام اداری جمهوری اسلامی به شرح زیر می باشد:

  • وزارتخانه ها
  • مؤسسات دولتی
  • شرکتهای دولتی
  • مؤسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی
  • -وزارتخانه ها واحدهای سازمانی مشخص است که به موجب
  • . نهاد ریاست جمهوری که زیر نظر ریاست جمهوری اداره می گردد یک مؤسسه دولتی شناخته می شود. شرکت دولتی شناخته شده باشد. و بیش از ۵ درصد سرمایه آن متعلق به دولت باشد. هر شرکت تجاری که از طریق سرمایه گذاری شرکتهای دولتی ایجاد شود و مادام که بیش از پنجاه درصد
  • سازمانی مشخص هستند که با اجازه قانون به منظور وظایف و خدماتی که جنبه عمومی دارد تشکیل شده و یا می شود.

 

 

خصوصیات حسابداری دولتی

اصول عمومی:

۱- استفاده از بودجه جهت کنترل دقیق وجوه عمومی به منظور:

الف- عدم تجاوز مخارج از حدود مقرر در قانون بودجه

ب- صرفه جویی در مصرف وجوه عمومی

  • مقایسه و تطبیق عملیات با بودجه مصوب

۲- تقسیم منابع درآمد با توجه به هدفهای مورد نظریه حسابهای مخصوص از طریق:

الف- نگهداری حسابهای

و سیستم حسابداری داخلی.

الف- مطالعه و سنجش لیاقت و درستی مأموران یک سازمان

۴-توجه به حسابداری درآمد و هزینه به جای حسابداری برای سود و زیان زیرا:

الف- منظور اصلی دولت تحصیل سود نیست.

ب- هدف اصلی و اساسی دولت انجام خدمات خاص، یا خدمات عمومی برای استفاده عموم مردم یا اهالی  یک منطقه معین است.

۵-تبعیت از قوانین و مقررات به منظور حفظ منافع اجتماعی

خصوصیات سازمانهای دولتی

  • به طور کلی نبودن انگیزه سود جویی یکی از خصوصیات
  • نظور تحصیل سود تأسیس نمی شوند و انتظارات دریافت بازده نسبت به سرمایه گذاری خود و یا برگشت سرمایه را ندارد.
  • شکل و ترکیب سازمانی و حدود مسئولیت به وسیله قانون
  • ه قانون ایجاد سهامداران و صاحبان سرمایه هستند و هیچگونه منافع یا حقوق قابل خرید، فروش و یا انتقال وجود ندارد.
  • سازمانهای دولتی منابع مالی و پولی خود را از محل درآمدهای دولت در محدوده اعتبارات بودجه مصوب دریافت می نمایند و بر اساس ضوابط و مقررات قانونی هزینه انجام می پذیرد.

اهمیت برقراری سیستم حسابداری در سازمانهای عمومی و خصوصی دارای شعب متعدد است که اداره امور مالی از مهمترین و اساسی ترین آنها محسوب می شود، هر مؤسسه دولتی یا غیر دولتی ناگزیر از برقراری سیستم صحیحی برای اداره امور مالی خود می باشد بدون ایجاد چنین سیستم، اداره امور هر مؤسسه دیر یا زود دستخوش اختلال و بی نظمی خواهد شد.

ایجاد چنین  سیستم، اداره امور مالی مستلزم استفاده

مالی مربوط به یک سازمان که مورد احتیاج و بررسی مدیر یا مدیران صاحبان سرمایه و بستانکاران آن سازمان  دولت و عموم مردم می باشند. اتخاذ

حائز اهمیت می باشد.

در سازمانهای دولت این مسأله بایستی مورد توصیه خاص قرار گیرد، زیرا نتایج حاصل از عملیات حسابداری در این قبیل مؤسسات یکی از مفیدترین وسایل سنجش کارآیی، لیاقت و صداقت افراد است که اداره امور عمومی  یک ملت به دست آنان سپرده شده است.

اصول و موازین مخصوص حسابداری دولتی

علاوه بر ضوابط قواعد ذکر شده برخی اصول و موازین خاص نیز باید در سیستم حسابداری دولتی پیروی و اجرا شود، به اهم اصول مخصوص حسابداری ذیلاً اشاره خواهد شد:

  • اصول لزوم نگهداری حسابهای مستقل برای وجوه دولتی

یکی از خصوصیات اصلی حسابداری دولتی لزوم نگهداری حسابهای جداگانه و مستقل برای وجوه دولتی است.

سازمانهای دولتی از منابع دولتی از منابع مختلف برای اجرای وظایف

یی مصرف می شود که رسیدن به اهداف مورد نظر را امکان پذیر نماید. این طراحی یک سیستم حسابداری مناسب جهت آوری اطلاعات مالی مربوط به هر یک از منابع و نگهداری حساب دریافت و پرداخت جداگانه اطلاعات مالی مربوط به هر یک از منابع و نگهداری حساب دریافت و پرداخت جداگانه آنها لازم به نظر می رسد. وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی ناگذیراند برای هر یک از منافع مالی مورد استفاده و به طور کلی هر یک از وجود مستقل

باشد که در هر مقطع زمانی با هم موازنه می شوند. با استفاده از سیستم حسابداری مستقل اطلاعات مربوط به دریافت و پرداخت و موجودی هر یک از وجود مستقل قابل استخراج خواهد بود.

  • اصول کنترل بودجه ای

یکی دیگر از اصول مهم و لازمه الرعایه در حسابداری دولتی اصل کنترل بودجه ای است اهمیت اصل مذکور ناشی از ۵۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ساست که بدون رعایت آن جلوگیری از تجاوز هزینه ها از اعتبارات مصوب عملاً امکان پذیر نخواهد بود. (اصل پنجاه و پنجم): دیوان محاسبات به کلیه حسابهای وزارتخانه ها، مؤسسات، شرکتهای دولتی و سایر دستگاههایی که به نحوی از

و اسناد و مدارک مربوطه را برابر قانون جمع آوری و گزارش تفریح بودجه هر سال را به انضمام نظارت خود به مجلس شورای اسلامی تسلیم می نماید. این گزارش باید در دسترس عموم گذاشته شود.)

در اجرای اصل کنترل بودجه ای، سیستم حسابداری وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی به نحوه طراحی می گردد که اجرای بودجه ی مصوب را در قالب طبقه بندی های بودجه ای میسر نماید. رابطه حسابداری دولتی و

ای اطلاعات بودجه ای طراحی می گردد. اطلاعات مالی مربوط به درآمد ها و هزینه های به طریقی در دفاتر حسابداری ثبت می شود که امکان مقایسه ارقام واقعی درآمدهای قطعی وصول شده و هزینه های واقعی انجام یافته با ارقام مربوط به درآمدهای پیش بینی شده و اعتبارات مصوب مندرج در بودجه کل کشور سال مربوط را فهم سازد.

در اکثر حسابهای مستقل برای وجوه دولتی کنترل بودجه ای به وسیله ثبت و نگاهداری حسابهای مستقل برای وجوه دولتی کنترل بودجه ای به وسیله ثبت و نگاهداری حسابهای بودجه ای علاوه بر حسابهای عادل اعمال می

سازمان دولتی افتتاح می شوند و در طول سال مالی بعد از ابلاغ مصوب به امور مالی سازمان دولتی افتتاح می شوند و در طول سال مالی همراه با حسابهای عادی نگهداری و در پایان سال مالی بسته می شوند.

۳-اصل تقدم قوانین و مقررات مالی و محاسباتی بر اصول متداول حسابداری

در حسابداری دولتی اهمیت قوانین و مقررات مالی به اندازه ای که اصول و موازین متداول حسابداری را تحت تأثیر قرار می دهند. در اجرای این اصل هر جا که قوانین و مقررات مالی و محاسباتی را اصول موازین متداول حسابداری را بر اصول و موازین حسابداری ترجیح داده و اجرا نماید.

۲۳-اصل تأمین اعتبار و ایجاد تعهد

در نتیجه لزوم ایجاد حسابهای مستقل برای وجوه دولتی و استفاده از سیستم حسابداری بودجه ای در مؤسسات دولتی پرداخت کلیه مخارج اینگونه مؤسسات باید قبلاً تعهد انجام شدن این تعهد در عرف اداری

ار گردند یعنی قبل از اینکه بر ذمه دولت ایجاد شود بایستی از ۲ جنبه متفاوت زیر اطمینان حاصل شود.

۱-آیا مخارجی که قرار است انجام شود در انطباق با قوانین و مقررات حاکم بر مصرف اعتبارات می باشد و مجوز قانونی دارد؟ یا به عبارت دیگر چنین خرجی در بودجه پیش بینی شده است؟

۲-آیا مخارج  مربوطه در حد اعتبار پیش بینی شده می باشد یا محل کافی برای انجام هزینه وجود دارد و تخصیص

که به نحوی از انحنای بودجه کل کشور وجهی دریافت می نماید مکلف به رعایت آن خواهند بود.

ماده ۱۸ قانون محاسبات عمومی: تأمین اعتبار

مصوب برای هزینه معین.

۵-اصل عدم محاسبه استهلاک داراییهای

مورد پذیرش واقع شده است.

 

 

۶-اصل استفاده از مبانی حسابداری معین

در حسابداری دولتی جهت ثبت درآمدهای و هزینه ها و نشان

تعهدی تعدیل شده یا نقدی تعدیل شده استفاده می شود.

الف- در اکثر کشورها فعالیتهای مالی حسابهای مستقل برای وجوه دولتی بر مبنای حسابداری  تعهدی

مالی حساب مستقل وجوه جاری و سایر حسابهای مستقل برای وجوه دولتی معمولا بر مبنای حسابداری نقدی تعدیل شده ثبت می گردند در این مبنا فقط پرداختهائی که بعد از ایجاد تعهد انجام شده اند یه حساب هزینه درآمدهایی که عملا وصول گردیده اند بحساب درآمد منظور می شود.

ب- درآمدها و هزینه هایی

آنها (دوره ای که در آن خدمات و کالاها ارائه می شوند) و هزینه ها در دوره وقوع آنها (دوره ای که در  نتیجه دریافت کالا و خدمات تعهد یا بدهی ایجاد می شود) به حسابها منظور می گردند.

ج- درآمد و هزینه های حسابهای مستقل برای وجوه امانی، باید با مبانی حسابداری هماهنگ و متناسب با اهداف اندازه گیری فعالیتهای مالی آنها ثبت شوند.

 

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۲)”]

حسابهای مستقل وجوه امانی

غیر قابل مصرف و وجوه امانی بازنشستگی معمولا بر مبنای حسابداری تعهدی تعدیل شده ثبت می شود.

۷-اصل لزوم ارتباط استهلاک با حسابهای مستقل

یکی از اصول متداول حسابداری  دولتی، لزوم ارتباط دادن مسئله داراییهای ثابت ثبت نمی

شده محاسبه می شود ذخیره استهلاک داراییهای ثابت را میتوان در (گروه حساب داراییهای ثابت عمومی) ثبت نموده اند. در ایران نیز به علت تعهدی نبودن مبنای حسابداری دولتی و عدم پیش بینی اعتبارات لازم برای منظور نمودن استهلاک سالانه به حساب

قل  برای وجوه دولتی در حسابهای مستقل اخیر ثابت نمی شود.

استهلاک داراییهای ثابت خریداری شده از محل  منابع مالی حسابهای مستقل برای وجوه سرمایه ای در حسابهای هزینه استهلاک و ذخیره استهلاک حسابهای  مستقل مذکور ثبت می گردند.

استهلاک داراییهای ثابت آن گروه از حسابهای مستقل برای وجوه اماکنی که در آنها درآمدها. هزینه ها و سود ویژه دوره مالی اندازه گیری می شوند باید در حسابهای مستقل مذکور ثبت گردند.

۸-اصل لزوم تعینی ارزش داراییهای ثابت بر اساس ضوابط معین

در سازمانهای دولتی،

راییهای ثابتی که به عنوان کمک یا هدیه دریافت گردیده اند باید با قیمت  ارزیابی شده یا ارزش برآورده شده عادلانه در تاریخ دریافت در حسابهای منعکس گردند. درحسابداری دولتی در اکثر موارد برای تعیین تمام شده داراییهای ثابت از همان معیارها و موازین عمل در حسابداری بازرگانی استفاده می شوند.

۹-اصل لزوم رعایت ضوابط معین برای تحصیل درآمد ها و انجام هزینه ها

یکی از اصول مداول حسابداری دولتی، لزوم رعایت مقررات، تشریفات و شرایط خاص برای وصول درآمدها و انجام هزینه های سازمانهای دولتی می باشد. شرط اصلی برای وصول درآمدها (علیرغم طبقه بندی و پیش بینی آنها در بودجه مصوب) وجود قوانین و مقررات خاصی است که منابع و نحوه وصول درآمدها را مشخص می سازد، در صورتیکه انجام هزینه مستلزم تحقق شرائط لازم و کافی می باشد که عبارتند از وجود اعتبار کافی و رعایت مقررات تشریفات و محدودیتهای قانونی، بنابراین در سازمانهای دولتی رعایت شرائط زیر برای انجام هزینه های ضروری است:

  • هزینه های دولت و سازمانهای دولتی باید در محدوده درآمدهای شناسایی شده آنها تعهد و پرداخت گردند.
  • هزینه های سازمانها دولتی فقطه به صورت وجود اعتبار یعنی مبلغی که برای مصرف معین در بودجه به تصویب می رسد.) در بودجه مصوب آنها و کافی بودن مانده مصرف نشده عبارات مصوب باید انجام شود.
  • هزینه های سازمان های دولتی باید با رعایت قوانین و
  • شوند. در ایران طبق محاسبات عمومی پیش بینی درآمدها یا سایر منابع تأمین اعتبار در بودجه کل کشور مجوزی برای وصول آنها از اشخاص تلقی نمی گردند و در هر مورد احتیاج به
  • نین برابر قانون محاسبات عمومی وجود اعتبارات در بودجه کل کشور به خودی خود برای اشخاص حقیقی و حقوقی ایجاد حق نمی کند و استفاده از اعتبارات باید با رعایت مقررات مربوط به خود به عمل آید.

۱۰-اصل لزوم تمرکز وظایف و مسئولیتهای مالی

در هر سازمان دولتی، کلیه وظایف

متمرکز شوند. واحد مذکور باید تمام وظایف مربوط به کنترلهای حسابداری و بودجه ای وصول درآمدها انجام  هزینه های  نگهداری حسابها، تهی صورت های مالی، تطبیق فعالیتهای مالی با قوانین و مقررات و سایر وظایف مالی را با رعایت اصول کنترلهای داخلی انجام دهد. تهیه گزارشهای مالی جامع، گزارشهای مالی تجامع، تهیه اطلاعات لازم در زمینه نحوه تخصیص و مصرف منابع مالی و تصمیم گیری در مورد شکل و کفایت حسابها و روشهای حسابداری از اموری هستند که باید تحت نظارت مستقیم مدیر یا مسئول حسابداری انجام شوند.

۱۱-حسابرسی صورتهای مالی سازمانهای دولتی

صورتهای مالی سازمانهای دولتی باید حداقل یک بار در پایان هر سال مالی

تی به منظور حصول اطمینان از صحت دقت و اعتبار آنها اطمینان از رعایت قوانین و مقررات مالی و بودجه ای و اصول متداول حسابداری دولتی در انجام و ثبت

کنترلهای داخلی موجود و نقاط قوت و ضعف آن انجام شود.

اظهار نظر در مورد صورتهای مالی سازمان دولتی و وضعیت مالی و نتیجه فعالیتهای مالی حسابهای مستقل باید درست، منطقی، منصفانه و متکی به اسناد و مدارک اطلاعات کافی و کامل باشد.

اظهار نظر  در مورد کفایت و صحت روشهای اجرای  برنامه های بلند مدت و میان مدت و بودجه های برنامه ای و عملیاتی از وظایف حسابرسان دولتی است. با توجه به اینکه دولت و سازمانهای دولتی باید برنامه ها،  فعالیتها و طرحهای خود را در محدوده اعتبارات مصوب و مجوزهای قانونی اجرا نمایند بنابراین اطلاعات و گزارشهای ارائه شده و به قوه مقننه در خصوص قانونی بودن عملیات اجرایی و تحصیل درآمدها و انجام هزینه ها و نیز عدم تجاوز و قصور مسئولین مالی دولت از مسئولیتها، اختیارات و وظائف قانونی خود نیز باید مورد تأئید حسابرسان دولتی واقع شود.

انواع حسابهای مستقل در حسابداری دولتی

یکی از اصول متداول حسابداری دولتی لزوم ایجاد

وجوه نقد و سایر دارائیها، بدیها، اندوخته ها مازاد و

موجودیها) که به منظور اجرای فعالیت عملیات خاص یا نیل به اهداف معین طبق قوانین و مقررات تفکیک شده اند ثبت می شود.

هر واحد مالی و حسابداری مستقل معمولا به

مقررات مصوب می باشد. در اکثر کشورهای جهت ثبت فعالیتهای مالی سازمانهای دولتی معمولا از سه نوع کلی حسابهای مستقل به شرح ذیل نگهداری و استفاده می گردد.

۱-حسابهای مستقل برای وجوه دولتی

حساب مستقل عمومی

حساب مستقل درآمد اختصاص

حساب مستقل پروژه اختصاصی

حساب مستقل پروژه های عمران

حساب مستقل تأمین مالی و بازار پرداخت دیون بلند مدت

حساب مستقل وجوه دریافتی بابت خدمات خاص

۲-حسابهای مستقل

جوه امانی بازنشتگی

حساب مستقل وجوه وصولی به نمایندگی از سایر سازمانها

 

فصل دوم: حسابداری بودجه ای

حسابداری بودجه ای

کنترل بودجه ای که یکی از اصول متداول حسابداری دولتی است در حسابهای  مستقل عمومی وجوه جاری، درآمد اختصاصی و برخی از حسابهای دیگر از طریق نگهداری حسابهای بودجه ای اعمال می گردد. حسابهای بودجه ای که بر خلاف حسابهای عادی متضمن ارقام درآمدها و هزینه های پیش

امکان ارائه اطلاعات کافی به اجراکنندگان بودجه مصوب، میزان مسئولیت و جریان پیشرفت عملیات متناسب با منابع مالی به کار گرفته شده را فراهم نماید.

همچنین حسابهای بودجه ای مسئولیتها و وظائف واحدهای سازمانی در رابطه با وصول درآمدها و پرداخت

دولتی

کلمه بودجه (Budget) نخست به معنای کیسه یا کیفی که

مد دولت در آن جای داشت «بودجه» نامیده می شد.

از واژه بودجه به طوری که بین  عامه مردم و مصطلح است مفهوم دخل و خرج یا درآمد و هزینه استنباط

عبارتست از درآمدها و هزینه های دولت. این ساده ترین برداشت از مفهوم بودجه می باشد و لیکن باید در نظر داشت که بودجه در مفهوم جدید خود

مفهوم پیچیده ای از نظر سیاسی، اقتصادی و مدیریت شده است.

تعریف بودجه

ماده یک قانون محاسبات عمومی کشور بودبجه را اینچنین معرفی کرده است: بودجه کل کشور برنامه مالی دولت است که برای یکسال مالی تهیه و حاوی پیش بینی درآمدها و

است:

  • بودجه عمومی دولت که شامل اجزاء زیر است:

الف- دریافتها و منابع تأمین اعتبار که به طور مستقیم و یا غیر مستقیم در سال مالی قانون بودجه بوسیله دستگاهها از طریق حسابهای خزانه داری کل اخذ می گردد.

ب- پیش بینی پرداختهایی که از محل درآمد عمومی و یا اختصاصی برای اعتبارات جاری و عمرانی و اختصاصی دستگاههای اجرایی می توانند در سال مالی مربوط انجام دهند.

  • بودجه شرکت های دولتی و بانکها شامل پیش بینی درآمدها و سایر منابع تأمین اعتبار.

بودجه مؤسساتی که تحت

باشد، معذلک از بعد قانونی توضیحات زیر ضروری است:

  • کلمات «بودجه کل کشور» معرف توجه به اصل جامعیت بودجه می باشد.
  • اشاره به «برنامه مالی دولت» لزوم برنامه ای بودن بودجه کل کشور می باشد.
  • اشاره به «انجام عملیاتی که منجر به نیل سیاستها و هدفهای قانونی می شود» به مفهوم توجه به روشهای نوین و پیشرفته در تنظیم و اجرای بودجه (
  • و طبقه بندی آن حاکی از توجه بیشتر به اصول وحدت بودجه و جامعیت بودجه از یک طرف و تمرکز وجوه دولتی در خزانه (ماده ۳ قانون اساسی) از طرف دیگر می باشد.

اصول بودجه

۱-اصل سالانه بودن بودجه

بودجه یک پیش بینی و برآورد برای آینده است که دارای بعد زمانی است این بعد زمانی در اختیار قانون گذار است و عرفا یکسال شمسی است. در این بعد زمانی

بودجه در اداره امور کشورها وارد گردید همیشه آنرا برای یکسال در نظر می گرفتند، علل بوجود آمدن این فکر را

لا وقتی دولت بودجه تهیه می کند باید معیارهایی جهت پیش بینی درآمد و برآورد هزینه ها داشته باشد. از نظر فنی پیش بینی درآمدها تا حدی که

مالیاتهایی که ازمردم گرفته می شود در ضمن سال تغییرات اصلی را نیز در بر می گیرد و چون هزینه های دولتی به تبعیت از درآمدهای دولت انجام می گیرد لذا اصل سالانه بودن برنامه های اجرایی دستگاههای دولتی در مورد هزینه ها نیز پذیرفته و مرسوم شده است. علت دوم اصل سالانه بودن بودجه را می

ست که پارلمان و یا نمایندگان مردم عملیات سالیانه دولت «قوه مجریه» را تعیین و خطوط عمده را مشخص و اجرای آنرا از دولت  خواستار شوند. یا اینکه اصل سالانه بودن ان از پابرجاترین اصول بودجه است ولی در عمل و بخصوص بعد از پذیرفته شدن مفهوم برنامه ریزی اقتصادی در کشورهای مختلف بودجه پنج ساله یا هفت ساله نیز تهیه می شود. بدیهی است برنامه ریزی ایجاب می کند که برای هدایت گرایشهای آتی اقتصادی، زمان طولانی تری مورد عمل باشد

خللی است که اصل سالانه بودن وارد شده بدون اینکه اثری  در ماهیت این اصل وارد آورده باشد. بعبارت دیگر نیازهای اقتصادی  جدید ایجاب می کند که برنامه ریزان در ضمن پذیرفتن اصل سالانه بودن بودجه به آینده طولانی تری نیز بنگرند و بودجه پنج ساله ای نیز برای خود تهیه و تدوین نمایند.

همچنین در بعضی از کشورها بودجه برای دو تهیه می شود که سال اول آن جنبه تصویبی و اجرایی و سال دوم جنبه اصلاحی دارد که نمایشگر ارائه کارها و برنامه ها و در مواردی تکمیل کارهای آغاز شده و یا سیستمهای در دست اجزاء است و در آن می توان بعدها تغییراتی اعمال نمود.

در مواردی نیز اتفاق افتاده است که بودجه برای کمتر از یکسال تهیه شده است، البته در این مورد بر خلاف

توان آنرا یک روش دائمی شمرد. در مواردیکه بعلل مختلف  در اواخر سال فرصت کافی برای تهیه و تنظیم بودجه سال

صورت یک دوازدهم و یا دو دوازدهم  تهیه و تنظیم شده و به تصویب می رسد.

۲-اصل وحدت

مراد از اصل وحدت اینست که بودجه دولت فقط یکبار و بطوریکه حاوی هزینه های  تمام عملیات دستگاههای دولتی باشد، تهیه و تنظیم و جهت رسیدگی و تصویب به پارلمان تقدیم شود، اگر اصل وحدت نباشد و هر

ای در زمانهای  مختلف تهیه شود ، هماهنگی و تقارن منطقی زمانی میان عملیاتی بخش دولتی از میان می رود و دوباره کاریها بسیار می شود. ضمنا عدم رعایت این اصل امکان رسیدگی

می کند و ممکنست اصول تعادل و سالانه بودن آنرا نیز مختلف سازد.

تعداد بودجه وضوح و روشنی برنامه های دولت و کارهای دولت در جهت تأمین نیازهای جامعه و نیز درک کامل قوه مقننه و

ایجاب میکند که دولت بودجه فوق العاده و یا متمم بودجه به مجلس ببرد و برای هزینه های غیر مترقبه و پیش بینی نشده از نمایندگان مردم کسب اجازه و تحصیل مجوز کند.

۳-اصل تعادل

منظور از تعادل دراین اصل تعادل بین پیش بینی درآمدها و هزینه های دولت در یکسال مالی است. بودجه غیر متعادل مفهوم ندارد به عبارت دیگر دخل و خرج دولت را باید دقیقاً برابر باشد. پیشرفت دانش اقتصاد و تکامل فن بودجه نویسی موجب شده است که دست کم «تعادل سالانه» جای خود را در بعضی موارد به تعادل ادواری بدهد و از بودجه برای جلوگیری

رکود با توسل به کسر بودجه باعث رونق در اقتصاد جامعه شود.

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۳)”]

-اصل جامعیت

منظور از اصل جامعیت دو مفهوم مرتبط و در عین حال جداگانه است. اول اینکه بودجه باید جامع و کامل بوده و کامل بوده

و همچینن بودجه مؤسسات عام المنفعه در سند بودجه جمع آوری و به پارلمان تقدیم شود.

دیگر اینکه ارقام منظور در بودجه باید به طور ناخالص قید گردد. توضیح اینکه هر وزارتخانه و یا دستگاه دولتی اگر درآمدهایی دار باید کاملاً این درآمدها را تحویل خزانه داری کل نماید وسپس برای مخارج خود را خزانه داری کل درخواست وجه نماید و پس از دریافت وجه به مصرف برسد.

از نقطه نظر ماهیت سیاسی اصل جامعیت بدین منظور  است که

میزان زیادی از عملیات دولت از دید نمایندگان پارلمان دور خواهد ماند.

اصل پنجاه و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بشرح زیر ضامن اجرائی قوی برای رعایت اصل جامعیت در بودجه است:

  • کلیه دریافتهای دولت در حسابهای خزانه داری کل متمرکز می شود و همه پرداختها در حدود اعتبارات مصوب و بموجب قانون انجام می گیرد.

۵-اصل شاملیت یا تفصیل بودجه

بنابراین اصل دولت باید بودجه را به صورت ریز و به تفصیل تنظیم کند و به مجلس تقدیم و برای آگاهی عموم اعلام نماید. اگر این تفصیل نباشد امر اساسی نظارت همگان بر مخارج محقق نمی گردد و مردم و مجلس بعنوان نماینده مردم از کمیت و

به صورت جداول مختصر و فوق العاده کلی تهیه و به تصویب می رسید ولی در شرایط حاضر قوانین بودجه درآمدهای دولت و اعتبارات دستگاههای دولتی در جداول کامل و جزئیات هزینه می باشد.

 

۶-اصل تخصیص و انعطاف پذیری

بر طبق این اصل تمام ارقام منظور در بودجه باید به همان وضع و ترتیبی که در

اصل تنها برای همان هزینه قابل مصرف است و نمی توان آنرا صرف امور دیگری نمود مگر با اجازه قانون و مقررات وضع شده که در داخل مواد هزینه و طرحها و برنامه ها و تا حد مقرر قابلیت اصلاح دارد.

با توجه به این امر مهم که کلیه مسائل و مشکلاتی که ممکنست در زمان اجرای بودجه حادث شود و در مواقع تنظیم بودجه قابل پیش بینی نمی باشد معمولاً قانونگذار تا حدودی دست مسئولین اجرایی را

بین اعتبارات هزینه های مختلف و یا برنامه های مورد اجرا در یک دستگاه اجرایی بنا به تشخیص مسئولین مجاز می باشد. این قدرت مانور و جابجایی انعطاف پذیری بودجه است که تا حدی در افزایش راندمان کاری دستگاه اجرایی مؤثر می باشد.

۷-اصل عدم تخصیص

بموجب این اصل که در پی ناخالص منظور نمودن ارقام بودجه بوجود می آید و نمی توان و نباید در بودجه درآمدها را به مخارجی مشخص تخصیص داد.

البته در برخی مواقع مواردی از عدم رعایت اصل عدم تخصیص مشاهده می شود و بعنوان استثناء برخی از درآمدها صرف هزینه های خاص می گردد. مانند تخصیصص درآمد مربوط به مالیات  بر سیگار جهت تکمیل مجتمع ورزشی.

طبقه بندی بودجه

به منظور برای بررسی و تجزیه و تحلیل هر مجموعه ای بایستی عوامل تشکیل دهنده آن مجموعه با خصوصیات مشترک طبقه بندی شده و مورد مطالعه قرار گیرد.

مشابه ای در مورد جمعیت کشور مورد نیاز می باشد. شناخت و بررسی بودجه نیز این قاعده کلی  مستثنی نیست و در

و دسته و مقایسه آنها با یکدیگر بپردازیم که اصطلاحاً این عمل جدیدی نیز در بودجه پدید آمده است و هر کدامیک از این طبقه بندی ها بدلائل خاصی معرفی و توسعه یافته اند. زمانیکه از بودجه فقط کنترلی مالی منظور بوده طبقه بندی حسابداری و نگهداری حسابها عمده ترین و ضمناً تنها طبقه بندی

 

آمد و با پیشرفت استفاده از بودجه در اداره اقتصاد ملی و ایجاد ارتباط بودجه ای با جنبه های فنی بودجه نویسی همراه بوده و در حقیقت نیازهای گوناگون طبقه بندی مختلف را بوجود آورده است و همین طبقه بندی ها خود وسیله ای جهت تهیه و تنظیم بودجه از دیدگاه فنی گردیده است.

رابطه حسابداری دولتی و بودجه

حسابداران دولتی و بودجه و اداره امور آنها از وظائف خطیر سازمانهای عمومی است. هدف های حسابداری دولتی در بسیاری از موارد مشابه با هدفهای بودجه است. اجرای بودجه یک سازمان بدون استفاده از

اعتبار مصوب و میزان پرداختها و همچنین مبالغ مانده در حد ارقام بودجه موصب می باشد. فقط با استفاده از روشهای حسابداری می توان کنترل بودجه ای را برقرار نمود و مانع انحراف از بودجه پیش بینی شده گردید. همه افراد یک سازمان دولتی که به

یک سازمان درهر زمان معین معلوم است. بودجه مجوزی جهت تحصیل درآمد براسا قوانین و مقررات حاکم و پرداخت وجوه و مخارج در حد ضوابط قانونی می باشد و رابطه بین ارقام درآمد و هزینه پیش بینی شده و ارقام واقعی را نشان می دهد سیاست مالی دولت در بودجه انعکاس یافته و سیستم حسابداری ضامن اجرای این سیاست است. اهمیت حسابداری و بودجه در هیچ مؤسسه دولتی قابل انکار نمی باشد و این دو شعبه به اتفاق یکدیگر از مهمترین و مفیدترین ابزار جهت  امور دولت بشمار می

برنامه  های آینده را طرح و تنظیم و عملیات مسئولان مربوطه را کنترل می نماید. غالباً ادارات و حسابداری در سازمانهای دولتی نقش مؤثری در تهیه و تنظیم ارقام بودجه دارند.

بودجه می تواند در هدایت اقتصاد یک کشور نقش مؤثری داشته باشد، درآمدهای پیش بینی شده در بودجه می تواند در فعالیتهای اقتصادی و سطح درآمدهای عمومی جامعه مؤثر واقع شود. سازمانهای دولتی و محل مصرف وجوه عمومی حدود و طرز عمل فعالیتهای اقتصادی مؤسسات خصوصی را کنترل  می کند و انگیزه های لازم جهت فعالیت بخش خصوصی را جهت بهبود در وضعیت اقتصادی ما بوجود آورد.

تاریخچه بودجه و بودجه نویسی در ایران

استعمال کلمه «بودجه» در ایران و بعد از مشروطیت معمول و مصطلح گردید. در اوائل دوران مشروطیت نیز بودجه در نظام مالی کشور جایگاه مشخصی نداشت حکومتهای

بتدریج فکر پیش بینی  درآمدهای کشور در مسئولین ایجاد شده و در واقع در آن سال چیزی شبیه سیاهه و صورتحساب تهیه شد. در دوره مشروطیت نخستین بودجه به سال ۱۳۲۸ هجری قمری توسط مرحوم صنیع الدوله وزیر مالیه دوره دوم (۲ ذیعقده ۱۳۲۷ قمری تا ۳۰ محرم ۱۳۳۰ قمری مطابق با ۲۴ عقرب ۱۲۸۸ شمسی تا ۳ جدی ۱۲۹۰ شمسی) قانوگذار تهیه شد صنیع الدوله پیش از تقدیم آن به مجلس شورای ملی

مالیه ما معروف است. در این بودجه برای  اولین بار با تعمق در کار کشورهای پیشرفته اصول فنی تدوین بودجه رعایت شد و گامهایی به جلو برداشته شد و بودجه هر سال نسبت به سال قبل کاملتر شد. از سال ۱۳۲۷ اجرای برنامه های عمرانی در ایران معمول گردید ، که تا قبل

شروع برنامه های عمرانی منابع مالی، سهم عمده ای از نفت و وامهای خارجی را تشکیل می داد. بودجه عمرانی توسط سازمان برنامه تهیه و برای دوره اجرای برنامه (پنج یا هفت ساله) به تصویب مجلس می رسید و مراجع و مقامات سازمان مزبور اختیارات قانونی در مورد جابجایی اعتبارات این نوع بودجه داشتند. ضمناً فعالیتهای مالی در رابطه با اجرای بودجه نیز توسط سازمان مزبور انجام می شد. وزارت

از درآمد نفت نیز به عنوان کمک بودجه جاری پرداخت می شد و مصارف بودجه جاری نیز فعالیتهای جاری و مستمر دستگاههای دولتی بود. ضمناً بودجه جاری به صورت متداول (ابتدایی ترین روش بودجه در بخش هزینه ها) تهیه می شد.

از سال ۱۳۴۳ تحول در نحوه تهیه بودجه در ایران بوجود آمد و روش تنظیم بودجه که تا آن سال تنظیم بودجه با روش متداول بود با روش بودجه برنامه ای تغییر پیدا کرده و به لحاظ هماهنگی بین بودجه جاری و بودجه عمرانی دستگاه تنظیم کننده بودجه جاری از وزارت به سازمان برنامه منتقل گردید و دفتر مرکزی بودجه زیر نظر نخست وزیر در سازمان برنامه تشکیل شد و دستگاههای دولتی نیز ملزم گردیدند واحدهایی در دستگاه تشکیل دهند زیرا تا قبل از آن معمولاً یکی از ادارات داخلی و واحد مالی عهده دار تنظیم بودجه دستگاه بود.

بدین ترتیب از آن سال به بعد تهیه و تنظیم بودجه جاری و  عمرانی کشور در مرجع وحدی (سازمان برنامه پرداخت می گردید و در واقع کشور دارای دو

و تنظیم و پیشنهاد بودجه و همچنین نظارت بر پیشرفت برنامه های عمرانی و جاری کشور توسط سازمان برنامه و بودجه و کلیه امور مالی مربوط به فعالیتهای جاری و طرحهای عمرانی در وزارت امور اقتصادی و دارایی متمرکز گردید.

تا سال ۱۳۵۴ بودجه کلیه دستگاههای دولتی به صورت متمرکز

سال ۱۳۵۵ و در اجرای سیاستهای عدم تمرکز تهیه و تنظیم و همچنین اجرای بودجه تعدادی از دستگاههای دولتی از حالت بودجه متمرکز به بودجه استانی تبدیل گردید که در این حالت مسئولین اینگونه دستگاهها در استانهای کشور و در رابطه با بودجه مورد عمل دستگاه خود ذیمدخل و صاحب نظر هستند.

مراحل بودجه

بودجه ریزی عملی است پویا و مستمر و در کلیه کشورهایی که با نظام پارلمانی اداره می شوند با تفاوتهای جزئی در وظایف و مسئولیتها بودجه از چهار مرحله جداگانه تشکیل می شود که مجموع این مراحل را دور بودجه ای یا مراحل بودجه یا سیکل بودجه ای می نامند. این مراحل عبارتند از:

مرحله تهیه و تنظیم

هر کشور به تصویب می رسد و پس از تصویب بایستی توسط قوه مجریه به مرحله اجراء گذاشته شود و همچنین منشاء قانون در نظام پارلمانی نوعاً طرح (پیشنهاد از طرف نمایندگان

لایحه می باشد.

اولین و سومین مرحله از مراحل فوق توسط قوه مجریه انجام می شود، مرحله دوم خاص قوه مقننه است و چهارمین مرحله مشترکاً توسط قوه مقننه و قوه مجریه انجام می گیرد.

تهیه و تنظیم و پیشنهاد بودجه

الف- شورای اقتصاد بخشنامه بودجه را تصویب و پس از امضاء رئیس جمهور از طریق سازمان برنامه و بودجه به کلیه دستگاههای اجرایی ابلاغ می شود.

این بخشنامه حاوی سیاستهای و خط مشی های لازم در امر تهیه بودجه در دستگاههای دولتی است. چون بودجه از مهمترین ابزار سیاستگزاری اقتصادی است لذا ضروری است که تمامی دستگاههای دولتی و دستگاههایی که تمام و یا قسمتی از هزینه آنها از محل بودجه دولت تأمین می شود با توجه دقیق به اهداف، سیاستها و جهت گیری های عمده اقتصادی، اجتماعی دولت در بخشنامه بودجه تشریح می گردد و بودجه خود را تنظیم می نمایند. با توجه به اینکه تهیه و تنظیم بودجه بایستی در نیمه دوم سال انجام شود معمولاً بخشنامه بودجه در شهریور ماه هر سال صادر می شود.

ب-دستگاههای اجرایی محلی با توجه به اهداف و جهت گیری های مندرج در لایحه برنامه پنج ساله و مفاد بخشنامه بودجه نسبت به تنظیم بودجه و ارائه آن به

هایی برای تنظیم بودجه تهیه نموده و به واحدهای داخلی خود ابلاغ می نمایند. پیشنهاد بودجه هر دستگاه از پایین ترین رده ها شروع شده و در هر رده نیز جرح و تعدیلات لازم در بودجه های پیشنهادی انجام می شود و نهایتاً بودجه های پیشنهادی واحدهای یک دستگاه دولتی به واحد بودجه دستگاه که واحدی در سطح اداره کل و یکی از واحدهای ستادی هر دستگاه دولتی است داده می شود بودجه در واحد بودجه دستگاه مربوط پس از

ارسال می گردد.

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][/tabgroup]

[tabgroup][tab title=”قسمت هایی از متن (۴)”]

سازمان برنامه و بودجه استان

بودجه دستگاههای اجرایی را بررسی و پس از تأئید به شورای عالی  برنامه ریزی استان ارائه می نماید.

د- شورای عالی برنامه ریزی استان یک نسخه از بودجه دستگاههای اجرایی محلی را به ستاد بودجه وزارتخانه های

های ذیربط ارسال می نمایند. بودجه شرکت های دولتی قبلاً باید به تصویب مجامع عمومی و مراجع صلاحیتدار آنها برسد.

و- ستاد بودجه وزارتخانه ها پس از بررسی و تأئید بودجه تلفیق شده را به سازمان برنامه و بودجه ارسال می نماید.

ز- در سازمان برنامه و بودجه، بودجه مربوطه در واحدهای تخصصی (مدیریت) که کارشناسان دولتی هستند و به لحاظ نظارتی که این کارشناسان بایستی بر اجرای بودجه در دستگاههای مربوط داشته باشند نوعا ارتباط تقریباً مستمر بین مدیریت های دستگاه برنامه ریزی (سازمان برنامه و بودجه) وسایر دستگاههای دولتی وجود دارد و این ارتباط مستمر و آشنایی باعث می شود که کارشناسان بودجه نسبت به مسائل و مشکلات دستگاهها اشراف کافی داشته وبتوانند بودجه پیشنهادی دستگاهها را در انطباق با سیاستها و خط مشی های اقتصادی کشور که در بخشنامه بودجه به دستگاهها ابلاغ گردیده است مورد رسیدگی قرار دهند.

در این مرحله سازمان برنامه و بودجه بودجه های پیشنهادی دستگاههای اجرایی و محلی را در ستادهای مختلف بررسی و پس از تأئید و هماهنگی تلفیق نموده و جهت بررسی و تصویب به شورای اقتصاد تسلیم می نماید.

ح- شورای اقتصاد پس از بررسی و تأئید بودجه به هیئت  دولت تسلیم و پس از بررسی و

ق قانون لایحه بودجه کل کشور باید منتها تا پنجم دیماه هر سال به قوه مقننه تقدیم شود.

۲-تصویب بودجه

دومین مرحله از مراحل چهارگانه بودجه مرحله تصویب بودجه است که از وظایف قوه مقننه می باشد چون بودجه توسط قوه مجریه تهیه و تنظیم و به منظور تصویب به مجلس تقدیم می شود اصطلاحاً «لایحه بودجه» نامیده می شود که پس از تصویب به صورت قانون برای اجراء به دولت ابلاغ می گردد.

اصل پنجاه و دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در رابطه با

ئین نامه های داخلی مجالس قانونگذاری و نیز گاهی سنن و رسوم در کشورهای مختلف جهان مناسک و تشریفات و

داخلی مجلس شورای اسلامی مقررات خاصی برای رسیدگی و تصویب بودجه در مجلس وجود دارد که به شرح زیر می باشد.:

ماده ۱۰۶- لایحه بودجه کل کشور و یا چند دوازدهم و متمم آن یک شوری

ماده ۱۰۷- هنگام طرح لایحه بودجه در مجلس جلسات باید بلاانقطاع در کلیه ایام هفته غیر از جمعه و تعطیلات رسمی، حداقل روزی چهار ساعت منعقد گردد و تا موقعی که شور و مذاکره پایان نیافته و رأی مجلس اخذ نشده است از دستور خارج نمی شود.

تبصره- اگر مطالب فوری و فوتی اعم از لوایح و طرحهای دوفوریتی وغیره پیش آید که به تشخصی مجلس تأخیر آن موجب زیان جبران ناپذیری باشد در این صورت برای طرح و

به شرح زیر مقرر گردیده است: برای مذاکره در باب کلیات طرح بودجه سالانه کشور ده ساعت نو برای هر نیم ساعت و برای متمم بودجه و یک دوازدهم و دو دوازدهم پنج ساعت و برای ناطق نیم ساعت.

منظور از مرحله تصویب بودجه، تصویب بودجه پیشنهادی دولت توسط قوه مقننه می باشد اصل تصویب بودجه دولت توسط قوه مقننه از اصول و موازین متداول بودجه ریزی در تمام کشور های تلقی می گردد. تصویب بودجه به

از شروع سال مالی اجرای بودجه به صورت قانون در می آید.

در ایران، لایحه بودجه بعد از تقدیم به مجلس جهت رسیدگی به کمیسیون تخصصی  مربوط ارجاع می شود. کمیسیون مذکور، بعد از بررسی درآمدهای پیش بینی شده و اعبتارات برآورده شده برای برنامه های، طرحها و فعالیتهای دستگاههای دولتی و سایر اعتبارات منظور شده در بودجه گزارش لازم حاوی نظرات و پیشنهادهای اصلاحی را برای طرح در مجلس تهیه می نماید، گزارش مذکور همراه با لایحه پیشنهادی، در جلسه عمومی مجلس تهیه می نماید، گزارش مذکور همراه با لایحه پیشنهادی، در جلسه عمومی مجلس مطرح و بعد از بررسیها و تعدیلات لازم تصویب می شود. بودجه بعد از تصویب به دولت ابلاغ و از طرف رئیس جمهور جهت اجرا به کلیه دستگاههای دولتی  ابلاغ می گردد.

 

۳-اجرای بودجه

سومین مرحله از مراحل بودجه و مهمترین مرحله اجرای

تغییراتی را لازم می سازد. برای پرهیز از چنین وضعی و یا به حداقل رسانیدن تغییرات در موقع تهیه و تنظیم بودجه باید کوشش فراوان نمود. که بر اساس اطلاعات و تجربیات و با بکارگیری روشهای سنجیده و نوین بودجه بندی پیش بینی ها و برآورد تا حد امکان به حقیقت واقعیت نزدیک و نزدیکتر باشد ولی ای

نیاز را نداشته باشیم بودجه را به ترتیبی که پیش بینی کرده ایم قابل اجرا نخواهد بود و ما را به هدف مطلوب و مورد انتظار نمی رساند. در اجرای بودجه لازم است که محتوای بودجه همواره مورد نظر باشد و بر این اساس در اجرای بودجه تأکید بر روی مصرف اعتبارات است در راه وصول به هدفها و نه صرفه جویی در آن. نتیجه منطقی صرفه جویی در اعتبارات (به شرط درست

وظایف و اختیارات خاص دولت است و آن عبارت است از کلیه عملیات و اقداماتی که جهت وصول درآمدها و سایر منابع تأمین اعتبار و انجام هزینه های پیش بینی شده در بودجه مصوب و ثبت ارقام مربوطه.

در ایران بودجه مصوب بعد از ابلاغ به دولت و دستگاههای دولتی اجازه می دهد که درآمدها و سایر منابع تأمین اعتبار منظور در بودجه مصوب را طبق قوانین و مقررا مربوط

در اجرای بودجه نکات اساسی زیر باید همواره مورد توجه قرار گیرد.

الف- اجرای بودجه باید در جهت به انجام رساندن برنامه های مصوب و وصول به هدفهای منظور در قانون بودجه باشد.

ب- هیچگونه تعهد و هزینه ای نباید خارج از اعتبارات مصوب به عمل آید.

ج- رعایت قوانین، مقررات، تشریفات و سایر محدودیتهای مصوب حاکم بر بودجه الزامی است.

د- اجرای بودجه به نحو صحیح با برقراری سیستم و روش مناسب حسابداری به بنحوی که نظارت بر تعهدات و پرداختها را در فواصل زمانی مناسب امکان پذیر نماید.

همانطوریکه قبلاً نیز اشاره شد پس از تصویب بودجه در مجلس شورای اسلامی بودجه مصوب با قانون بودجه از طرف ریاست جمهوری برای اجراء به دولت ابلاغ می شود و دولت نیز توسط سازمان برنامه و بودجه به نوبه خود اعتبار و یا اعتبارات مربوط به هر یک از دستگاههای دولتی را برای اجراء

آنها در قانون بودجه قابل منظور نمی باشد لذا ملزم به مبادله موافقتنامه می باشند.

 

موافقتنامه

موافقتنامه سندی است که شرح عملیات مربوط به بودجه مصوب را نشان می دهد این سند بین سازمان برنامه و بودجه و هر یک از

طرحهای عمرانی موافقتنامه طرح و در مورد اعتبارات بودجه جاری موافقتنامه مصوب در بودجه کل کشور از دریافت وجه تا پرداخت به ذینفع در فصل آینده تشریح می گردد.

 

۴-نظارت بر بودجه

نظارت با کنترل بودجه آخرین مرحله از مراحل بودجه است. اصولاً کنترل بودجه به دو نوع کنترل مالی و کنترل اداری تقسیم می شود. کنترل مالی از طریق استقرار و نگهداری

صلی عدم تجاوز هزینه های دولت از اعتبار مصوب صرفنظر از عملیات است. در

ولی در مقابل کار قابل توجهی صورت نگرفته باشد با این وصف می توان سیستم حسابها را بنحوی تنظیم کرد که علاوه بر کنترل مالی به پیشرفت عملیات طبق برنامه نیز کمک نماید. نظارت اداری بر بودجه در ایران توسط دستگاه مسئول امور مالی کشور (وزارت امور

و با حکم وزیر امور اقتصادی و دارایی اداره مالی دستگاههای دولتی را در مرکز و شهرستانها عهده دار می باشند بر نحوه مصرف بودجه دستگاهها نظارت نموده و مراقبت می نمایند که اعتبارات بودجه در محل و موضع خود به مصرف برسد.

ماده ۳۱ قانون محاسبات عمومی : ذیحساب ماموری است که به موجب حکم

در وزارتخانه ها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و دستگاههای اجرایی محلی و مؤسسات و نهادهای عمومی و غیر دولتی به این سمت منصوب می شود و انجام سایر وظایف مشروحه زیر را به عهده خواهد داشت:

  • نظارت بر امور مالی و محاسباتی و نگهداری و تنظیم حسابها بر طبق قانون و ضوابط و مقررات مربوط به صحت و سلامت آنها.
  • نظارت بر حفظ اسناد و دفاتر مالی.
  • نگاهداری و تحول وجوه و نقدینه ها و سپرده ها و اوراق بهادار.
  • نگاهداری حساب اموال دولتی و نظارت بر اموال مذکور.

 

تبصره ۱- ذیحساب زیر نظر رئیس دستگاه اجرایی وظایف خود را انجام می دهد.

تبصره ۲- ذیحساب مؤسسات و نهادهایی عمومی غیر دولتی (موضوع ماده ۵ قانون محاسبات) در مورد وجوهی که از محل درآمد عمومی دریافت می دارند، با حکم وزارت امور اقتصادی و دارایی و با موافقت آن دستگاه منصوب

طرف دیگر مهمترین ابزار اعمال مسئولیتهای نظارتی وزرات امور اقتصادی و دارایی در نظام مالی کشور را معرفی و تبیین می نماید.

از اینرو نظارت مالی بر مخارج وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و شرکتهای دولتی از نظر انطباق پرداختها با مقررات قانون محاسبات عمومی و سایر قوانین و مقررات راجع به

هزینه آنها از محل اعتبارات جاری و عمرانی منظور در قانون بودجه کل کشور تأمین می شود به منظور ارزشیابی و مقایسه با هدفها و مقایسه پیشرفت کار بعهده سازمان برنامه و بودجه می باشد. از نظر زمانی نیز می توان نظارت را به سه طریق نظارت قبل از خرج، نظارت ضمن خرج و نظارت بعد از خرج تقسیم نمود.

دستگاههای دولتی مکلفند در هر سال و قبل از شروع به

نحوه خرج بودجه تلقی نمود که سازمان برنامه و بودجه این نظارت را انجام دهد.

همچنین دستگاه های دولتی صرفاً در حدود اعتباراتی که به آنها تخصیص داده می شود ایجاد تعهد

از ابزارهای کنترل قبل از خرج هستند.همانطوریکه قبلاً اشاره شد کمیته تخصیص متشکل از مسئولین وزارت امور اتقصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه می باشد.

نظارتی که ذیحسابان بعنوان عاملین خزانه کشور در امر وصول درآمدها و پرداخت هزینه ها و در اجرای وظایف روزمره خود انجام دهند و همچنین نظارتی که سازمان برنامه و بودجه ملکف است توسط عوامل خود از پیشرفت کار طرحها و فعالیتهای دستگاههای اجرایی به عمل می آورد می توان از نظارت ضمن خرج دانست.

با توجه به این  موضوع که بر اساس مفاد قانون محاسبات دستگاههای دولتی مکلفند صورتحساب دریافت و پرداخت هر

هیه و جهت تهیه گزارش تفریغ بودجه به دیوان محاسبات ارسال دارد و از طرفی سازمان برنامه و بودجه نیز مکلف است گزارشهای مربوط به پیشرفت عملیات عمرانی و بودجه کل کشور را به شرح زیر تنظیم و به ریاست جمهوری اسلامی تسلیم نماید.

  • گزارشهای شش ماهه حاوی پیشرفت عملیات و مشکلات اجرای طرحها و فعالیتهای توجه به پرداختهای انجام شده و همچنین پیشنهادهای مشخص جهت رفع این مشکلات.
  • گزارش اقتصادی سالانه شامل تجزیه و تحلیل وضع اقتصادی کشور در سال گذشته پیش بینی وضع جاری سالجاری و سال بعد.

می توان مجموعه اقدامات اخیر را نیز نظارت بعد از خرج تلقی نمود.

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۵)”]

بودجه متداول

بودجه متداول یا سنتی بودجه ای که در آن اعتبارات هر سازمان دولتی به تفکیک فصول و مواد هزینه مشخص می گردد در این روش بودجه ریزی نوع و ماهیت هزینه نشان داده می شود، ولی مشخص نیست که هر هزینه برای نیل به کدام هدف و منظور یا اجرای

رمایه ای اعتباری معین تصویب می شود تا هزینه های مربوط به کالا و

بودجه و وسیعتر شدن اختیارات مسئولان اجرای بودجه خواهد شد.

 

بودجه عملیاتی

در بودجه عملیاتی بر تفکیک اعتبارات به وظایف برنامه ها و فعالیتها و طرحها حجم عملیات و هزینه های

از حجم عملیات طبق موازین فنی دقیقاً اندازه گیری بعمل می آید و هزینه عملیات طبق فنون و روشهای مختلف مانند حسابداری قیمت تمام شده با «اندزه گیری کار» محاسبه می شود.

در بودجه عملیاتی مانند منابع مالی بکار رفته در برنامه ها و عملیات خدمات و کالاهای تولید شده و حاصل نهایی در هر یک از واحدهای سازمانی

خریداری شده توسط یک سازمان دولتی بخشی از قیمت تمام شده جاده، پل یا ساختمان تلقی و طبقه بندی می شود زیرا این مواد حاصل نهایی خاصی را به وجود می آورد که از وظایف و اهداف سازمان دولتی می باشد بدین ترتیب کالا و خدمات خریداری شده با

ازد و جهت اتخاذ تصمیمات مالی و اقتصادی و تعیین اولویتها مورد استفاده قوه مقننه دولت و دستگاههای دولتی قرار می گیرد.

 

بودجه برنامه ای

بودجه برنامه ای است که در آن اعتبارات بر حسب وظایف برنامه ها و فعالیتهای سازمان دولتی در سال مالی اجرای بودجه پیش بینی شده باشد. به عبارت دیگر در بودجه برنامه ای مشخص می

انجام داد. ضمناً اعتبارات هر یک از برنامه ها، فعالیتها در قالب فصول و مواد هزینه پیش بینی می گردد.

در بودجه برنامه ای مبنای برآورد هزینه همان عملیات دستگاه است که برحسب برنامه ها و فعالیتها طبقه بندی می شود و دسته بندی هزینه به تفکیک فصول و مواد هزینه در قالب برنامه و فعالیت انجام می گردد. به عبارت دیگر در بودجه برنامه ای ابتدا برنامه و یا فعالیت مشخص بر اساس حجم کار پیش بینی می شود و در مرحله دوم هزینه اجرای ‌آن بر حسب فصول و مواد هزینه برآورد می گردد.

با توجه به اینکه برنامه جزئی از وظیفه است لذا بودجه برنامه ای از ‌آنجا که برنامه بالاترین سطح طبقه بندی کارهای اجرایی یک دستگاه است مراتب بالاتر سازمان را در بر می گیرد. به عبارت دیگر

شود:

برنامه آموزش ابتدایی- برنامه آموزش راهنمایی- برنامه آموزش متدوسطه- برنامه آموزش کودکان استثنایی- برنامه امور تربیتی و پرورشی.

برنامه تربیت معلم آموزش عمومی- برنامه و تحقیق و برسی-

زش در مدارس.

هر کدام از برنامه ها نیز به یک یا چند فعالیت یا طرح تقسیم می گردد.

 

۱-کاربرد  سرفصلهای بودجه ای

الف- به ازای مصوب ابلاغی برنامه  ای و ردیفهای فرعی ثبت زیر انجام می گیرد.

اعتبار مصوب

دستگاه اجرایی

ب- معادل میزان تخصیص ابلاغی از محل اعتبارات مصوب

تخصیص اعتبار

اعتبار مصوب

ج- ضمناً معادل حجم تخصیص داده شده از محل اعتبارات ردیفهای عمومی ثبت زیر انجام می گیرید.

تخصیص اعتبار

دستگاه اجرایی

د- دستگاههای اجرایی دارای سیستم بودجه متمرکز معادل اعتبار حواله شده و ابلاغی  به واحدهای تابعه در شهرستانها حسب مورد ثبت های زیر انجام می گیرد.

۱- د حوالجات    استانها. بودجه برنامه ای

تخصیص اعتبار

۲- د حوالجات     استانها. ردیفهای عمومی

تخصیص اعتبار

 

۳- د حوالجات        استانها. ردیفهای فرعی

تخصیص اعتبار

عملیات بستن حسابهای بودجه ای:

دستگاه اجرایی

اعتبار مصوب

تخصیص اعتبار

حوالجات     استانها. بودجه برنامه ای

حوالجات      استانها. ردیفهای عمومی

حوالجات     استانها.  ردیفهای فرعی

 

۲-کاربرد سرفصهای دریافت و پرداخت

الف- به ازای خزانه یا سایر

 

دریافتی بابت سایر منابع

ب- ثبت عملیات مربوط به تنخواه گردان، معادل وجوه دریافتی بابت تنخواه گردان

ب- ۱ بانک پرداخت عمومی

تنخواه گردان حسابداری

هنگام پرداخت تنخواه گردان به کارپرداز یا اداره تدارکات اقدام به ثبت زیر می شود.

ب-۲- تنخواه گردان پرداختچ

بانک پرداخت عمومی

در صورت پرداخت معادل اسناد ارائه شده حسب مورد به صورت زیر ثبت خواهد شد.

ب-۳- هزینه بابت بودجه برنامه ای

بانک پرداخت

منابع

بانک پرداخت عمومی

ج- هنگام پرداخت پیش پرداخت !

پیش پرداخت سالجاری

 

د- هنگام پرداخت علی الحساب:

علی الحساب سال جاری

بانک پرداخت عمومی

هـ – در هنگام قطعی شدن پیش پرداخت یا علی الحساب حسب مورد یکی از حالاتا زیر بوجود زیر بوجود می آید:

هـ –۱- مبلغ هزینه معادل پیش پرداخت یا علی الحساب می باشد:

هزینه بابت بودجه برنامه ای

پیش پرداخت سالجاری

هـ –۲- مبلغ هزینه کمتر از پیش پرداخت یا علی الحساب می باشد و تفاوت به صورت نقد به حساب بانکی واریز می گردد:

هزینه بابت بودجه برنامه ای

بانک خدمات عمومی

پیش پرداخت سالجاری

هزینه بابت بودجه برنامه ای

بانک خدمات عمومی

پیش پرداخت سالجاری

ضمناً چنانچه اسناد هزینه کمتر از مبلغ پیش از پرداخت یا علی الحساب باشد و در چندین مرحله تحویل گردد از همان ثبت (هـ-۱) استفاده می

دهنده میزان اسناد حقوق و مزایایی است که به بانک ارسال شده ولی از طرف بانک پرداخت کننده تأئید و تحویل نشده است.

۳)هنگام وصول لیستهای تایید شده از بانک مبنی بر واریز وجه به حساب های جاری کارکنان:

هزینه بابت بودجه برنامه ای

حساب موقت بانکی. اسناد حقوق و مزایا

بانک پرداخت عمومی. بابت مالیات

بانک پرداخت عمومی. بابت بیمه

بانک پرداخت عمومی. بابت بازنشستگی

بانک پرداخت عمومی. سایر بدهیها.

 

ح- هنگام واریز کسورات قانونی به حسابهای مربوطه:

هنگام واریز بیمه و مالیات مکسوره به حسابهای مربوطه:

حساب درآمدهای ارسالی

حساب درآمدهای عمومی و وصولی

 

 

هنگام واریز بازنشستگی مکسوره بحسابهای مربوطه:

کسور بازنشستگی ارسالی

کسور بازنشستگی وصولی

توضیح آنکه برای بدهی های کارکنان به اشخاصل ثالث سرفصلی پیش بینی شده و وجوه مذکور طی چکهای جداگانه بضمیمه فهرست بدهی جهت واحدهای مربوط ارسال می گردد. و یا می توان در عملیات فوق به جای بستانکار نمودن چهار بار حساب  بانک(صدور

مسئله که چنانچه وجوه مکسور به حسابهای غیر از خزانه واریز شود از سر فصل حسابهای درآمد های وصولی غیر قابل انتقال و درآمدهای ارسالی غیر قابل انتقال استفاده می شود خواهیم داشت:

هزینه بابت بودجه

ولی

و در هنگام واریز کسورات قانونی به حسابهای مربوطهه به شرح زیر با صدور یک فقره چک کسورات به حساب ذینفع واریز می گردد.

درآمدهای ارسالی غیر قابل انتقال. مالیات

درآمدهای ارسالی  غیر قابل انتقال. بیمه

کسورات بازنشستگی ارسالی

سایر کسورات ارسالی

بانک پرداخت عمومی

چون در دستورالعمل حسابداری برای بدهیهای کارکنان به اشخاص ثالث سرفصلی پیش بینی نشده و در ثبتهای فوق تحت عنوان سایر کسورات وصولی و سایر کسورات

و به ضمیمه فهرست بدهیها به واحدهای مربوطه ارسال نمود یعنی:

هزینه بابت بودجه برنامه ای

حساب موقت بانکی. اسناد حقوق و مزایا

درآمدهای وصولی غیر قابل انتقال. بیمه

کسور بازنشستگی وصولی

معادل سایر کسورات و بدهی کارکنان به اشخاص ثالث = بانک پرداخت عمومی

و در هنگام واریز کسورات قانونی به حساب قانونی به حسابهای مربوطه:

 

درآمدهای ارسالی غیر قابل انتقال. مالیات

کسور بازنشستگی ارسالی

بانک پرداخت عمومی

 

گردان حسابداری استفاده نمی کنند نحوه ثبت انتقال مانده مصرف نشده و واریز آن به خزانه به شرح زیر است:

۱-موجودی نقدی را به سه سال بعد منتقل می نماییم.

حساب انتقالی تا پایان سال

حساب بانک پرداخت عمومی

یا

۲-ثبت زیر در دفاتر سال جدید و انتقال موجودی با صدور

سال جدید= بانک پرداخت عمومی

حساب انتقالی آغاز سال

انتقال به خزانه در سال جدید= حساب انتقالی آغاز سال

بانک پرداخت عمومی

چنانچه ذیحسابی برای انجام عملیات خود از تنخواه گردان به حسابداری استفاده مینماید ثبت

می باشد ضمناً در صورتیکه کسورات قانونی به حسابهای غیر از خزانه واریز شود از سرفصل حسابهای «درآمدهای وصولی غیر قابل انتقال» و «درآمدهای ارسالی غیر قابل انتقالی» استفاده می شود.

انتقال مانده مصرف نشده در صورت استفاده از حساب تنخواه گردان

۱-هنگام انتقال موجودی بانک به سال بعد

حساب انتقالی پایان سال

بانک پرداخت عممی

۲-معادل مانده مصرف نشده از بابت تنخواه گردان حسابداری ثبت زیر را انجام می دهیم:

تنخواه گردان حسابداری

حساب انتقالی پایان سال

۳-ثبت مانده مصرف نشده در دفاتر سال جدید و انتقال

نقد از سال قبل:

بانک پرداخت عمومی

حساب انتقالی آغاز سال

 

انتقال موجودی نقد به خزانه:

حساب انتقالی آغاز سال

بانک پرداخت عمومی

 

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.

[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۶)”]

واریز تنخواه گردان:

بدنبال ثبت عملیات فوق و انتقال مانده مصرف نشده عملیات واریز تنخواه گردان به شرح زیر می باشد:

الف- برای آن دسته از اسناد قطعی که در پایان سال از محل

خزانه ارسال و در آن قید می شود که به حساب تنخواه گردان حسابدای محسوب و واریز گردد و ثبت زیر در دفاتر انجام می گیرد. (برحسب مورد)

الف- ۱-تنخواه گردان حسابداری

دریافتی از خزانه. بودجه برنامه ای

الف-۲- تنخواه گردان حسابداری

دریافتی از خزانه. بودجه برنامه ای

ب- مانده حسابهای پیش پرداخت و علی الحساب جاری نیز به پای تنخواه گردان حسابداری واریز

بعد با حساب النتقالی آغاز سال و پیش پرداخت یا علی الحساب سال قبل افتتاح:

پیش پرداخت سال جاری

علی الحساب سال جاری

در صورتیکه ذیحسابی از تنخواه گردان استفاده نمی نماید در ثبت فوق از حساب دریافتی از خزانه استفاده می شود.

پس از انجام عملیات انتقال مانده مصرف نشده و واریز تنخواه گردان حسابداری بر حسب مورد به یکی از روشهای مذکور عملیات زیر جهت تهیه تراز بسته بعمل می آید.

بدیهی است در مورد

و ثبت زیر انجام و مانده حساب تنخواه گردان پرداخت صفر می شود.

۱-ارائه اسناد هزینه به میزان تنخواه گردان پرداخت و احتساب هزینه ها به این حساب:

هزینه بابت بودجه برنامه ای

تنخواه گردان پرداخت

۲-ارائه اسناد هزینه به میزان کمتر از تنخواه گردان پرداخت و واریز وجه نقد تا میزان دریافتی تنخواه گردان پرداخت توسط کارپردا یا اداره تدارکات.

 

هزینه بابت بودجه برنامه ای

بانک پرداخت عمومی

تنخواه گردان پرداخت

۳-اسناد هزینه ارئه نگردیده و کل مبلغ وجه دریافتی بابت تنخواه گردان پرداخت توسط کارپرداز

ه گردان پراخت واریز می گردد.

بانک پرداخت عمومی

تنخواه گردان پرداخت

 

عملیات بستن حسابهای دریافت و پرداخت:

دریافتی از خزانه بابت بودجه برنامه ای

دریافتی از خزانه بابت ردیفهای عمومی

دریافتی از خزانه بابت ردیفهای فرعی

دریافتی بابت سایر منابع

هزینه ردیفهای عمومی

هزینه ردیفهای فرعی

پرداختی سایر منابع

 

بستن حساب درآمدها:

درآمدهای عمومی وصولی

درآمدهای عمومی ارسالی

درآمدهای خصوصی وصولی

درآمدهای

غیر قابل انتقال

کسور بازنشستگی وصولی

کسور بازنشستگی ارسالی

 

۳-وجوه بازنشستگان و موظفین

الف- گروه  حسابهای دریافت و پرداخت بابت بازنشستگان و موظفین

ب- استرداد وجوه  کسور بازنشستگی

یکی دیگر از وجوه مستقلی که میتوان به طور جداگانه

است ذیلاً اشاره ای به بعضی از موارد آن بنماییم.

بازنشسته- بر اساس بند ح ماده ۱۲۴ قانون استخدام کشوری «وضع مستخدمی است که طبق قانون به موجب حکم رسمی مراجع صاحدید از حقوق بازنشستگی استفاده می کند.

ضمناً منظور از بازنشستگان و موظفین در این فصل منحصراً وضعیت بازنشستگان و موظفین دستگاههای اجرایی مشمول قانون استخدام کشوری است که در حال حاضر  یکی از سازمان های تحت

شکیل داده اند همچنین سازمان بازنشستگی کشوری و مرکز آموزش مدریت دولتی و سازمان اسناد ملی ایران تحت پوشش سازمان مذکور می باشد).

 

 

موظفین (وظیفه بگیر)

وظیفه بگیران شامل دو گروهند:

گروه اول وضعیت مستخدمینی است. که طبق مفاد ماده ۷۹۸۰ قانون استخدام کشوری قادر به کار کردن نبود. و از حقوق با یک سی ام  متوسط حقوق ضرب در سنوات خدمت تصریح شده در قانون مذکور استفاده می کنند.

ماده ۷۹- هر گاه مستخدم رسمی علیل و یا به علت حادثه ای ناقص شود به نحوی که از کار کردن باز بماند حقوق وظیفه ای برابر دریافت خواهد کرد. مشروط بر اینکه از متوسط حقوق او تجاوز نکند.

تبصره ۱- در صورتیکه سنوات خدمت مسخدم موضوع این ماده از ۱۵ سال کمتر باشد خدمت او ۱۵ سال منظور می شود.

تبصره ۲- در صورتیکه مستخدم مذکور در این ماده فوت شود نصف حقوق وظیفه او با رعایت شرایط قانونی به وراث وی تعلق می گیرد.

ماده ۸۰- هر گاه مستخدم رسمی به علت حادثه ناشی از کار یا سبب انجام وظیفه علیل یا ناقص شود به نحوی که از کار کردن باز بماند تمام حقوق او به عنوان حقوق وظیفه در مورد وی برقرار می گردد.

گروه دوم

بر اساس و شرائط مندرج در قانون استخدام کشوری حقوق وظیفه به آنان تعلق می گیرد.

سازمان بازنشستگی کشوری:

هر چند در ایران باستان بخصوص در دروان هخامنشیان ۷۰ سالگی سن بازنشستگی کارکنان دولت بوده که حکایت از

در اداره کل حسابداری وزارت دارایی شکل گرفت و به مرور تغییراتی یافت و در سال ۱۳۱۳ اداره مستقلی به نام اداره کل بازنشستگی کشور تابع وزارت دارایی تشکیل گردید و از

و استخدامی تأسیس اساسنامه ای اداره می گردید. و در حال حاضر سازمان بازنشستگی تحت پوشش سازمان مدیریت و برنامه ریزی می باشد و به عنوان مرجع رسمی پرداخت کننده حقوق بازنشستگان و موظفین مشمول قانون استخدام کشوری است.

 

منابع تأمین درآمد سازمان بازنشستگی

  • بر اساس ماده ۷۱ قانون استخدام کشوری کلیه دستگاههای مشول قانون مذکور مکلفند هر ماه ۵/۸% از جمع حقوق و مزایای
  • . (نیمه دوم سال ۷۹ کسور بازنشستگی سهم کارمند به ۹% و سهم دولت به ۵/۱۳% تغییر یافته)
  • همچنین در اجرای ماده ۷۳ علاوه بر بودجه ماده ۷۱ کلیه دستگاهها اجرایی مکلفند معادل ۵/۱ برابر کسور بازنشستگی فوق یعنی ۷۵/۱۲% بابت سهم دولت به صندوق بازنشستگی پرداخت نمایند.
  • کلیه کسورات ماه اول هر گونه افزایش حقوق کارمندان به نفع صندوق واریز می گردد.
  • در صورت عدم کفایت پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین کمک دولت از محل
  • مار می آید.

کلیه کسورات فوق تحت کسور بازنشستگی از طرف ذیحسابی به حساب سازمان بازنشستگی

و بر اساس احکام بازنشستگی تسجیل شده از سازمان درخواست وجه نمود و پس از دریافت وجوه توسط ذیحسابی حقوق هر یک از بازنشستگان و موظفین به حساب پس انداز اشخاص که قبلاً افتتاح گردیده واریز می گردد و سپس مجدداً برای پرداخت حقوق ماه بعد درخواست وجه صادر و سازمان ذیحسابی مربوط اقدام می نماید، این عملیات مستمراً تا پایان سال ادامه دارد.

 

 

عناوین حسابهای مورد عمل اقلام دریافتی و پرداختی بابت بازنشستگان و موظفین

                              عنوان حساب کل
تنخواه گردان حسابداری بازنشستگان و موظفین
دریافتی بابت بازنشستگان و موظفین
بانک پرداخت بازنشستگان و موظفین
علی الحساب بازنشستگان و موظفین
پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین
تنخواه گردان حقوق بازنشستگان و موظفین
عنوان حساب معین
تنخواه گردان حسابداری بازنشستگان و موظفین
دریافتی بابت بازنشستگان و موظفین
بانک پرداخت بازنشستگان و موظفین
علی الحساب بازنشستگان و موظفین
پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین
تنخواه گردان حقوق بازنشستگان و موظفین

 

کاربرد سرفصها:

الف- برابر وجوه دریافتی از سازمان بابت تنخواه گردان

و موظفین

ب- معادل پرداخت های انجام شده بابت حقوق و بازنشستگی

ابتدا معادل خالص

و موظفین استفاده می گردد که در دستورالعمل حسابداری سرفصل فوق پیش بینی نشده است لیکن جهت کنترل ضریب کنترل استفاده از سرفصل فوق تأکید می گردد مسلماً چنانچه حساب فوق دارای مانده بدهکار باشد فهرست توسط بانک تأئید و به ذیحسابی ارسال نگردیده است.

حساب موقت بانکی. حقوق بازنشستگان و موظفین

بانک پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین

ج- پس از اعاده لسیت تأئید شده

ت زیر را انجام می دهیم:

پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین

حساب موقت بانکی. حقوق بازنشستگان و موظفین

درآمدهای وصولی غیر قابل انتقال (بیمه خدمات درمانی)

سایر کسورات

لازم به

در غیر این صورت همراه با ارسال  درآمدهای کسر شده به شرح زیر عمل می کنیم:

درآمدهای ارسالی غیر قابل انتقال (بیمه خدمات درمانی)

سایر کسورات ارسالی

پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین

در ثبتهای فوق چنانچه درآمدهای مکسوره مستقیماً به حساب خزنه واریز گردد از سرفصل درآمد عمومی و وصولی و درآمد عمومی ارسالی استفاده می گردید.

د- معادل اقلام دریافتی بعدی از سازمان بابت پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین

پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین

دریافتی بابت

 

بانک پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین

و- معادل علی الحساب پرداختی به بازنشستگان تا صدور حکم بازنشستگی آنها:

علی الحساب بازنشستگان و موظفین

بانک پرداخت، حقوق بازنشستگان و موظفین

بین سرفصلهای این گروه همواره رابطه زیر برقرار است:

+پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین+بانک پرداخت بازنشستگان و موظفین+ تنخواه گردان حسابداری بازنشستگان و موظفین
=
تنخواه گردان پرداخت بازنشستگان و موظفین+ علی الحساب بازنشستگان و موظفیندریافتی بابت بازنشستگان و موظفین

عملیات بستن سرفصلهای حسابهای بازنشستگان و موظفین

الف- مانده تنخواه گردان پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین میبایستی توسط عامل ذیحساب تسویه گردد.

ب- در صورتیکه وجوه

باشد ترتیب بستن حسابها به شرح زیر خواهد بود:

  • معادل وجوهن دریافت نشده به پای تنخواه گردان حسابداری بازنشستگان و موظفین منظور و ثبت زیر انجام می گیرد:

تنخواه گردان حسابداری بازنشتگان و موظفین

دریافتی بابت حقوق بازنشستگان و موظفین

  • پس از ثبت فوق در دفاتر حساب دریافتی بابت بازنشستگان و موظفین با حساب پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین موازنه بوده و ثبت زیر را انجام می دهیم:

دریافتی بابت حقوق بازنشستگان و موظفین

پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین

ج- پس از درج عملیات فوق در دفاتر مانده حساب بانک پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین با مانده حساب علی الحساب بازنشستگان و موظفین (در صورت پرداخت علی

و موظفین

و ثبتهای زیر جهت افتتاح سرفصلهای گروه حسابهای بازنشستگان و موظفین در دفاتر سال جدید صورت می گیرد:

بانک پرداخت حقوق بازنشستگان و موظفین

علی الحساب بازنشستگان و موظفین

تنخواه گردان حسابداری بازنشستگان و موظفین

 

ب- سرفصل حسابهای استرداد بازنشستگی

عنوان حساب کلعنوان حساب معین
بانک استرداد کسور بازنشستگیبانک استرداد کسور بازنشسگی
دریافتی بابت استرداد کسور بازنشستگیدریافتی بابت استرداد کسور بازنشستگی
پرداختی بابت استرداد کسور بازنشستگیپرداختی بابت استرداد کسور بازنشستگی

 

۱-به هنگام دریافت اعلامیه بانکی مبنی بر واریز وجوه قابل استرداد کسور بازنشستگی:

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.

[/tab][/tabgroup]

[tabgroup][tab title=”قسمت هایی از متن (۷)”]

دریافتی بابت استرداد کسور بازنشستگی

۲-به هنگام استرداد کسور به ذینفع:

پرداختی بابت استرداد کسور بازنشستگی

بانک استرداد کسور بازنشستگی

بین ماده سرفص حسابهای فوق همواره توازن زیر برقرار است:

استرداد کسور بازنشستگی

بانک استرداد کسور بازنشستگی

 

ج- بستن حسابها

با توجه به توازن مانده حسابها در پایان سال ثبت بستن حسابها به شرح زیر است:

دریافتی بابت استرداد کسور بازنشستگی

پرداختی بابت استرداد کسور بازنشستگی

بانک استرداد کسور بازنشستگی

د- افتتاح

ور بازنشستگی

دریافتی بابت استرداد کسور بازنشستگی

ضمناً در صورت برگشت وجوه مذکور به حساب سازمان بانشستگی ثبت زیر را در دفاتر انجام می دهیم:

دریافتی بابت

 

ماده ۳۰ قانون محاسبات سپرده را به شرح زیر تعریف نموده است:

الف- وجوهی که طبق مقررات به منظور تأمین و یا جلوگیری از تفییع حقوق دولت دریافت می گردد. و استرداد و یا ضبط آن تابع شرائط مقرر در قوانین و مقررات و قراردادهای مربوط است.

ب- وجوهی که به موجب قرارها و یا احکام صادره از طرف مراجع قضایی از اشخاص

توسط اشخاص نزد دستگاههای دولتی به نفع اشخاص ثالث توزیع می گردد تا با رعایت مقررات مربوط به ذینفع پرداخت شود.

از مصادیق بارز بند الف این ماده سپرده های مربوط به معاملات دولتی از قبیل سپرده شرکت در مناقصه و یا سپرده

حقوق احتمالی اشخاص و یا استیفای حقوق دولت در صورت محکومیت اشخاص می باشد. در مورد بند ج به موجب ماده ۱۴ قانون محاسبات عمومی وجوهیکه وسیله وزارت خانه ها و موسسات دولتی و شرکتهای دولتی (به استثناء بانکه و شرکتهای بیمه و موسسات

جمهوری  اسلامی ایران و یا شعب سایر بانکهای دولتی که از طرف بانک

و باید در آخر هر ماه به حساب مخصوص تمرکز وجوه سپرده در خزانه منتقل شود.

تبصره- رد وجوه سپرده طبق مقررات خود به عمل می آید و وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است از طریق واگذاری تنخواه گردان رد سپرده از حساب تمرکز وجوه

نماید.

 

انواع سپرده های دریافتی:

بر اساس تعاریف فوق (ماده ۳۰ قانون محاسبات) سپرده ها به شرح زیر تقسیم می گردند:

  • سپرده شرکت در مناقصه
  • سپرده شرکت در مزایده
  • سپرده حسن انجام کار یا معامله
  • سپرده قضایی
  • سپرده عادی

الف- عملیات حسابداری مربوط به سپرده:

الف- ۱-هنگام  دریافت اعلامیه بانکی حاکی از واریز سپرده به حساب بانک دریافت وجوه سپرده:

بانک- دریافت وجوه سپرده

سپرده های دریافتی

الف-۲- انتقال وجوه سپرده از حساب بانک وجوه سپرده به حساب تمرکز وجوه سپرده در خزانه:

خزانه- تمرکز وجوه سپرده

بانک دریافت وجوه سپرده

الف-۳- تنخواه گردان واگذاری از طرف خزانه به منظور استرداد سپرده ها:

بانک رد وجوه سپرده

تنخواه گردان رد وجوه سپرده

الف-۴- هنگام استرداد سپرده به ذینفع از محل تنخواه گردان رد وجوه سپرده:

بانک رد وجوه سپرده

تنخواه گردان رد وجوه سپرده

الف-۵- هنگام دریافت وجوه استردادی از خزانه به منظور تکمیل تنخواه گردان رد وجوه سپرده:

بانک رد وجوه سپرده

خزانه تمرکز وجوه سپرده

بین حسابهای فوق همواره رابطه زیر برقرار است:

تنخواه گردان رد «بانک دریافت»   بانک رد «خزانه تمرکز»    +سپرده های دریافتی»

سپرده عامل زیحساب+وجوه‌سپرده+ وجوه‌سپرده+ وجوه سپرده= تنخواه گردان ردسپرده

  • در
  • واگذاری تنخواه گردان رد سپرده توسط ذیحساب در شهرستان آرتیکان زیر در دفاتر ثبت می گردد./

تنخواه گردان رد سپرده عامل ذیحساب

 

ثبت زیر انجام می گیرد:

سپرده های دریافتی

بانک رد وجوه سپرده

ب- عملیات بستن حسابهای گروه سپرده:

سپرده های دریافتی

تنخواه گردان رد سپرده

خزانه. تمرکز وجوه سپرده

بانک رد وجوه سپرده

تنخواه گردان رد سپرده عامل ذیحساب

 

ج- عملیات افتتاح حسابهای گروه سپرده در آغاز سال مالی جدید

خزانه تمرکز وجوه سپرده

بانک رد سپرده

تنخواه گردان رد سپرده عامل ذیحساب

سپرده های دریافتی

تنخواه گردان رد سپرده

 

حساب مستقل وجوه اختصاصی

بخشی که در اینجا به عنوان حساب مستقل مورد استفاده قرار می گیرد و در حیطه فعالیتهای مالی اکثر ذیحسابیهای دستگاههای اجرایی مشاهده می شود، مجموعه حسابهای درآمد و

 

قانون بودجه هر سال تحت این عنوان جزء اقلام منابع بودجه درج و طبقه بندی شود. ثانیاً محل مصرف آن از قبل مشخص و معین گردیده باشد.

اغلب دستگاههای اجرایی بالاخص وزارت خانه ها معمولاً دارای یک یا  چند نوع درآمد اختصاصی می باشد. مثلاً درآمد اختصاصی وزارت آموزش و پروش عبارت است از: درآمد حاصل از فروش محصولات فنی حرفه‌ای.

علیرغم آنکه درآمدها و هزینه های اختصاصی دستگاههای اجرایی بسیار متنوع

مهور اسلامی ایران کلیه وجوهی که در این رابطه توسط دستگاههای اجرایی وصول می گردد، باید به حسابهایی که خزانه تعیین می کند واریز گردد و وجوه لازم برای انجام این نوع مخارج باید از محل اعتبار مربوط از خزانه درخواست شود یعنی دستگاههای اجرایی قبل از واریز درآمد اختصاصی خود به خزانه مجاز به برداشت از آن و انجام هزینه نیستند.

در

توسط دستگاههای اجرایی به مصرف می رسد.

همان طور که در صفحه ۸۷ نقل شده است عملیات مربوط به حسابهای مربوط به بودجه اختصاصی به شرح زیر می باشد.

الف- پس از ابلاغ بودجه کل کشور هر یک از ذیحسابیهای دستگاه اجرایی ذیربط معادل اعتبار اختصاصی

خزانه حساب جاری غیر قابل برداشت افتتاح نماید و به هنگام دریافت درآمد اختصاصی برابر وجوه واریزی (دریافت درآمد اختصاصی) در دفاتر به شرح زیر ثبت نماید:

بانک درآمد اختصاصی

درآمد اختصاصی وصولی

ج- در

می یابد:

خزانه- تمرکز وجوه اختصاصی

بانک درآمد اختصاصی

د- معادل وجوه مورد درخواست ذیحسابی از محل در آمد اختصاصی وصولی به حساب بانک پراخت وجوه اختصاصی ثبت زیر صورت می گیرد.

بانک پرداخت اختصاصی

خزانه- تمرکز وجوه اختصاصی

هـ – پرداخت های انجام شده از محل وجوه دریافتی از خزانه حسب مورد به شرح زیر می باشد:

  • پرداخت پیش پرداخت

پیش پرداخت از محل اخصاصی

بانک پرداخت اختصاصی

۲-پرداخت علی الحساب

علی الحساب از محل درآمد اختصاصی

بانک پرداخت اختصاصی

۳-پرداخت تنخواه گردان از محل درآمد اختصاصی

تنخواه گردان همراه از محل درآمد اختصاصی

بانک پرداخت اختصاصی

و- هنگام وصول اسناد هزینه از محل پیش پرداخت علی الحساب و یا تنخواه گردان

این بند در سرفصل گروه حسابهای درآمد ثبت می گردد.

 

عملیات بستن حسابهای اختصاصی

۱-بستن حسابهای بودجه ای اعبتارات اختصاصی

دستگاه اجرایی- اختصاصی

اعتبار اختصاصی مصوب

۲-بستن حساب درآمد اختصاصی

برای بستن درآمد اختصاصی یکی از سه حالت زیر ممکن است وجود داشته باشد:

الف- به هنگام بستن حسابها معادل درآمد اختصاصی هزینه شده باشد در این صورت برای بستن حساب ثبت زیر را دارد:

درآمد اختصاصی

هزینه از محل درآمد اختصاصی

ب- به هنگام بستن حسابها در صورتیکه معادل درآمد اختصاصی علاوه بر هزینه انجام شده پیش پرداخت یا علی الحساب یا تنخواه گردان پرداخت از محل درآمد اختصاصی تسویه نشده نیز وجود دارد. بستن آن در دفاتر حسب مورد به شرح زیر خواهد بود:

درآمد اختصاصی وصولی

هزینه

لحساب از محل درآمد اختصاصی

پیش پرداخت از محل درآمد اختصاصی

تنخواه گردان پرداخت از محل  درآمد اختصاصی

ج- در صورتیکه بانک پرداخت وجوه اختصاصی دارای مانده باشد قبل از بستن حساب جاری را به حساب خزانه تمرکز وجوه درآمد اختصاصی برگشت می دهیم:

خزانه تمرکز وجود درآمد اختصاصی

بانک پرداخت وجوه اختصاصی

سپس در صورتیکه معادلآ درآمد اختصاصی هزینه نشده و موجودی بانک نیز مانده نداشته باشد ثبت بستن حسابها به شرح زیر است:

درآمد اختصاصی وصولی

هزینه از محل درآمد اختصاصی

حساب انتقالی پایان سال

حساب انتقالی پایان سال

خزانه تمرکز وجوه اختصاصی

چنانچه دستگاه اجرایی وصول کننده درآمد اختصاصی مجاز به انتقال و استفاده از مازاد درآمد اختصاصی در سال بعد نباشد مانده حساب به حساب درآمد عمومی کشور منظور می شود.

درآمد اختصاصی وصولی

درآمد عمومی وصولی

و پس از دریافت تأئیدیه در خصوص واریز وجه مذکور به حساب درآمدی عمومی ثبت زیر انجام می گیرد.

درآمد عمومی

خزانه تمرکز وجوه اختصاصی

چنانچه دستگاه مجاز به استفاده از وجوه مزبور در سال بعد می باشد پس از بستن طبق ردیف ج فوق در سال جدید ثبت زیر انجام می گیرد.

حساب انتقالی آغاز سال

درآمد اختصاصی وصولی

خزانه تمرکز وجوه درآمد اختصاصی

حساب انتقالی آغاز سال

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۸)”]

گروه حساب اوراق بهادار

گروه حساب مستقلی که می توان بطور جداگانه در حیطه فعالیتهای مالی اکثر ذیحسابها مورد مطالعه قرارداد مجموعه حسابهای مربوط به اوراق بهادار است.

اوراق بهادار شامل آن دسته از اسناد هستند که به سفارش اداره کل اوراق بهادار در شرکت چاپخانه دولتی

ان کل کشور  و یک نفر نماینده دیوان محاسبات کشور و یک نفر به انتخاب مجلس شورای اسلامی تعیین شده چاپ می گردد.

سفارش تهیه کاغذ

می آید این سفارش معمولاً به کارخانجات مشهور کاغذ سازی سایر کشورها داده می شود و زیر  نظر نماینده.

هیئت نظارت به

یاکسی که از طرف او مجاز است تعیین و به تأئید هیئت نظارت طی تنظیم صورتجلسه ای شامل نوع و وضع و یا تعداد برگ کاغذ با امضا ناظر چاپ، انباردار و بازرس مقیم رسیده و تحویل ناظر چاپ می شود. این ناظر تا

تحویل مرجع ذیصلاح می گردد. از جمله ضایعات مربوط به کمسیون امحاء تحویل طی تشریفات مندرج در آئین نامه مربوطه می شود.

ناگفته نماند ضمن  اینکه مسئولیت چاپ و فروش اسناد خزانه و اوراق قرضه از وظایف وزارت اقتصادی و دارایی است ولی ماهیت آنها با اوراق بهادار کاملاً متفاوت است.

اسناد خزانه اسناد بی نامی است که برای تأمین احتیاجات مالی خزانه داری کل در جریان سال مالی انتشار می یابد.

اوراق قرضه اوراق بی نام یا بی نامی است که برای قسمتی از اعبتارات مورد نیاز برنامه های عمرانی و دفاعی انتشار می یابد.

حال به چگونگی ثبت عملیات حسابداری سرفصل های این گروه حساب که در صفحه ۸۸ بیان گردیده می پردازیم.

کاربرد سرفصلهای

ضمناً عامل فروش اسناد تجاری (چک، سفته، برات، بارنامه) بانک ملی ایران است ولی فروش یا مصرف اوراق بهادار حسب مورد جزء وظایف ذیحساب است.

 

درخواست اوراق بهادار

دیحسابی درخواست خود را به میزان اوراق مورد نیاز به اداره کل اوراق بهادار ارسال می دارد و پس از دریافت اوراق بهادار ثبت می  گیرد:

الف-        مخزن اوراق بهادار

اداره کل اوراق بهادار

ب- هنگام واگذاری اوراق بهادار به واحدهای تابعه به منظور یا فروش.

تنخواه گردان اوراق بهادار

مخزن اوراق بهادار

حساب تنخواه گردان اوراق بهادار در حکم حساب تنخواه گردان پرداخت است بنابراین ذیحساب موظف است. این

در فواصل زمانی لازم است نسبت به ترمیم و تکمیل آن اقدام گردد.

ج- برابر بهای اورق بهادار مصرفی و فروش رفته توسط ذیحسابی و یا جمعداران واحدهای تابعه:

اوراق بهادار

مخزن اوراق بهادار

عملیات بستن حسابهای اوراق بهادار

الف- معادل مانده حساب اوراق بهادار مصرفی در پایان سال به پای حساب اداره کل اوراق بهادار به شرح زیر می شود:

اداره کل اوراق بهادار

اوراق بهادار مصرفی

ب- پس از ثبت اصلاحی فوق عملیات بستن سایر حسابها به شرح زیر می باشد:

اداره کل اوراق بهادار

حساب انتقالی پایان سال

حساب انتقالی پایان سال

مخزن اوراق بهادار

تنخواه گردان اوراق بهادار

همچنین در آغاز سال جدید ثبتهای زیر به منظور افتتاح حساب صورت می گیرد:

در دفاتر: مخزن اوراق بهادار

سال جدید: تنخواه گردان انتقالی آغاز سال

حساب انتقالی آغاز سال

اداره کل  اوراق بهادار

اعتبارات طرحهای عمرانی

مجموعه عملیات منظم و خدمات مشخصی که طی مدت معین برای هدفهای برنامه های عمرانی و یا تحصیل دارییها ثابت انجام می شود طرح عمرانی می گویند

شود و تمام یا قسمتی از هزینه های اجرای آن از محل اعتبارات عمرانی تأمین می شود و به سه نوع طرح مطالعاتی طرح غیر مطالعاتی، طرح غیر انتفاعی و طرح انتفاعی تقسیم می شود.

  • طرح یا پروژه ای که صرفاً برای مطالعه در امر خاصی توسط واحدهای علمی و تخصصی اجرا شود طرح یا
  • یا سایر دستگاههای اجرایی با مؤسسات علمی و یا مطاعاتی متخصص برای بررسی خاصی اجرا می گردد. مانند مطالعه جهت کشف و بهره برداری معادن و منابع زیر زمینی یک منطقه خاص.
  • منظور از طرح غیر انتفاعی طرحی است که برای انجام برنامه های رفاه اجتماعی و عملیات
  • حصول درآمد نمی باشد مانند طرح احداث بیمارستان یا طرح احداث ساختمان دبیرستان.

طرح عمرانی انتفاعی طرحی است که در مدت معمولی پس از شروع به بهره برداری علاوه بر تأمین هزینه های جاری و استهلاک سرمایه سود متناسبی به تبعیت از سیاست دولت را نیز عاید نماید مانند طرح توسعه تولید اتومبیل شرکت دولتی.

مراحل اجرای طرح

پس از مطالعات مقدماتی طرح که دستگاههای دولتی در راستای تحقق

احرا توسط دستگاه دولتی انجام گیرد. پس از انجام مراحل مطالعه و توجیه فنی طرح در صورتیکه امکانات لازم جهت اجرا توسط دستگاه دولتی و با عنایت به نیازهای طرح موجود باشد طرح راساً توسط خود و دستگاه اجرا می گردد و در صورت نیاز برخی از عملیات به پیمانکار واگذار می گردد و در صورتیکه طرح توسط دستگاه اجرا شود اصطلاحاً به آن طرح امانی گویند و مقصود این است که خود دستگاه دولتی مسئولیت اجرای آن بعهده دارد.

در حالت دوم موردی است که عملیات به صورت مقطوع و در ازای مبلغی بعنوان پیمان ضمن انعقاد قرارداد

بر اجرای طرح یا پروژه نظارت می شود. عملیات نظارت دستگاه دولتی بر عملیات پیمانکاری در صورت وجود امکانات توسط دفتر فنی دستگاه دولتی و در صورت عدم وجود دفتر فنی به مهندسین مشاور ارجاع می گردد.

 

دفاتر مورد استفاده در حسابداری

هر یک از دستگاههای اجرایی اعم از وزارتخانه ها یا مؤسسه دولتی و یا واحدهای تابعه آنها در مراکز استانها برای جمع آوری و طبقه بندی اطلاعات مالی نیازمند طراحی و نگهداری دفاتر حسابداری می باشند، دفاتر حسابداری مورد استفاده در سازمانها فوق الذکر دو دسته هستند، یک دسته از آنها شامل دفتر صدور برگه، دفتر روزنامه دفتر کل و دفاتر معین، از

.دفاتر آماری منحصراً به منظور تهیه اطلاعات آماری نگهداری می شود و در صورت تحریر بموقع دفاتر حسابداری دو طرفه کار دفاتر آماری نیز کنترل می گردد.

 

برگه حسابداری یا سند حسابداری (برگه حسابداری)

برگه محاسباتی یا سند حسابداری ابزاری است که تشخیص حسابدار را در مورد واقع مالی به دفاتر حسابداری انتقال می دهد. به بیان دیگر هر فعالیت مالی که واقع می شود حداقل در دو حساب تأثیر می گذارد، حسابهایی که بر اثر وقوع فعالیت مالی تحت تأثیر قرار می گیرند. در ورقه ای به نام برگه یا سند حسابداری منعکس و به دفاتر حسابداری انتقال می یابند. برگه های حسابداری می توانند به دو صورت مورد استفاده

و بستانکار فعالیتهای مالی در دو برگه جدا از هم منعکس می گردد و این

برگه های حسابداری جدا از هم ایجاد می نمایند و این موضوع در سیستم حسابداری دستی حائز اهمیت استو

یکنوع دیگر از برگه هایی که میتواند مورد استفاده قرار می گیرد برگه هایی است که ستونهای مربوط به حسابهای بدهکار و بستانکار در آن منظور شده است و طرفین حساب در یک ورقه منعکس می گردد. این نوع برگه ها عمدتاً در دستگاههایی میتواند

برگه های مذکور باعث کندی و افزایش اشتباهات احتمالی در نقل ارقام مندرج در برگه به دفتر روزنامه دفتر کل و دفاتر معین خواهد شد.

 

برگه یا سند حسابداری باید فضای مناسب جهت درج اطلاعات زیر باشد.

الف- شرح کافی در مورد واقعه مالی

ب- شماره و تاریخ صدور چک

ج- ستون مربوط به مبلغ که حسب مورد بدهکار یا بستانکار می باشد.

د- شماره و تاریخ برگه محاسباتی

هـ – کد حساب معین (شماره صفحه)

و- کد دفتر روزنامه (شماره صفحه روزنامه)

ز- کد دفتر کل (شماره صفحه)

ح- نام و نام خانوادگی مسئولین مجاز

 

دفتر روزنامه

دفتر روزنامه دفتری است که کلیه فعالیتهای مالی دستگاههای دولتی به ترتیب تاریخ وقوع و با شرح کافی در آن ثبت می گردد . دفتر روزنامه مورد استفاده سازمانهای دولتی دارای مشخصات زیر می باشند:

۱-شماره ردیف: در این ستون شماره های مربوط به هر یک از برگه های محاسباتی به ترتیب ثبت می گردد و در صورتیکه این شماره برگه های محاسباتی باشد دیگر نیازی به دفتر صدور برگه نیست و یا

هزینه اضافی می توان از دفتر روزنامه به عنوان دفتر صدور برگه نیز استفاده نمود و کلیه برگه های محاسباتی را به صورت مسلسل ثبت نمود.

۲-ستون تاریخ: در این ستون تاریخ واقعه مالی که با تاریخ صدور برگه محاسباتی نیز مطابقت دارد ثبت می گردد.

۳-ستون شرح : در این ستون عنوان سرفصل حساب و شرح کافی در مورد واقعه مالی نوشته می شود (در این مورد فوق دفتر صدور برگه با دفتر روزنامه در این است که دفتر صدور برگه از شرح فعالیت مالی خودداری می شود).

۴-ستون مبلغ جزء: در سازمانهای دولتی که حجم فعالیتهای مالی آنها قابل ملاحظه و زیاد است برای کاهش عملیات انتقال اقلام مندرج در دفتر روزنامه به دفتر کل، از دفتر روزنامه ای استفاده می نمایند که دارای ستون مبلغ جزء می باشد. در ستون مبلغ جز این قبیل دفاتر ارقام ریز مربوط به کلیه

از حسابها در هر روز معین (تاریخ معین) در ستون بدهکار یا بستانکار حسب مورد درج می گردد.

۵-ستون مبلغ بدهکار: جمع اقلام بدهکار که تحت عنوان یک حسابدار در ستون مبلغ جزء روزنامه ثبت شده است به این ستون انتقال می یابد و این عمل موجب می گردد تا از

خودداری گردد و به جای انتقال اقلام متعدد یک حساب (بدهکار یا بستانکار) در هر تابع معین تنها یک رقم به حساب مربوطه در دفتر کل انتقال یابد.

۶-ستون منبع بستانکار: جمع اقلام بستانکار که تحت عنوان یک حساب در ستون جزء دفتر روزنامه درج شده است به ستون بستانکار انتقال و ثبت می شود.

لازم به ذکر است که در سازمانهایی که حجم فعالیت های مالی آنان چندان زیاد نیست ممکن است از دفتر روزنامه دو ستونی فاقد مبلغ جزء استفاده شود.

 

دفتر کل

دفتر کل دفتری است که کلیه فعالیتهای مالی در آن طبقه بندی و خلاصه می شوند. صفحات دفتر کل با توجه به حجم عملیات هر یک از حسابهای مورد عمل بین سرفصلهای حساب تقسیم می شود و به این ترتیب هر یک از سرفصلهای دفتر کل صفحاتی از دفتر مذکور را به خود اختصاص می دهد.

  • انتقال اقلام مندرج در دفتر روزنامه به دفتر کل حداقل هفته ای یکبار بایستی صورت پذیرد و در این مرحله ارقام مربوط به هر یک از حسابهای دفتر کل از دفتر روزنامه استخراج و به حساب مربوط
  • ستون عملیات به ترتیب از شماره یک ثبت می گردد یا می توان شماره برگه محاسباتی را ثبت نمود. یا جداگانه می توان یک ستون به شماره برگه اختصاص داد.
  • تاریخ: دراین ستوتن تاریخ مربوط به وقوع فعالیت مالی که منطبق با تاریخ برگه محاسباتی- دفتر صدور برگه و دفتر روزنامه می باشد درج می گردد.

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.

[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۹)”]

  • ستون شرح:

  • در این ستون لحاظ رعایت اختصار به قید جمله به شرح دفتر روزنامه اکتفا می گردد یا می توان شرح مختصری از فعالیت را ذکر نمود.
  • ستونها بدهکار و بستانکار جهت درج اقلام مربوط به گردش عملیات هر یک از حسابها. ذکر این مطلب ضروری است که به منظور حصول اطمینان از صحت عملیات مربوط به انتقال حسابها و در پایان
  • تهیه تراز عملیات دفتر کل ارقام مربوط به گردش و نتیجه فعالیتهای هر یک از حسابهای دفتر کل در جدولی تحت عنوان تراز عملیات دفتر کل ثبت می شود، در صورتیکه ستون بدهکار و بستانکار دفتر کل با یکدیگر مطابقت نماید می توان تا حدودی از صحت انتقال حسابها از دفتر روزنامه به دفتر روزنامه به دفتر کل اطمینان حاصل نمود.

 

 

دفتر معین

دفتر معین دفتری است که حسابهای تفصیلی هر یک از حسابهای دفتر کل در آن ثبت می گردد هر یک از حسابهای دفتر کل با توجه به طبع و ماهیت آن دارای حساب معین است که اطلاعات تفصیلی و جزئی را نگهداری می نماید. به عنوان مثال در دفتر کل یک حساب به درآمدهای عمومی وصول اختصاص می یابد و این در حالیست که در دفاتر معین به تعداد لازم (براساس طبقه بندی بودجه) حسابهای معین برای سرفصل حساب درآمدهای عمومی نگهداری می شود.

دفاتر معین بایستی حاوی اطلاعات زیر باشد:

۱-ستون ردیف: که در آن شماره ردیف درج می شود.

۲-ستون تاریخ: در این ستون تاریخ فعالیت مالی که همان تاریخ صدور برگه محاسباتی است ثبت می شود.

۳-ستون شماره برگه: به منظور ایجاد تسهیلات لازم در موقع تطبیق ارقام دفتر معین با دفتر کل و دفتر روزنامه و صدور برگه در این ستون شماره برگه محاسباتی درج می گردد.

۴-ستون شرح: در این ستون نیز به قید جمله «به شرح دفتر روزنامه» اکتفا میشود. (بهتر است در صورت امکان شرح مختصری از واقعه مالی ذکر گردد).

۵-ستونهای بدهکار و بستانکار برای درج ارقام مربوط به گردش عملیات هر یک از حسابهای معین می باشد.

 

دفاتر معین آماری

علاوه بر دفاتری که تاکنون تشریح گردیده است دفاتر معین آماری دیگری در وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی مورد استفاده قرار می گیرد که مهمترین آنها به شرح زیر است:

 

الف- دفتر صدور چک

برای ثبت چکهای صادره از هر یک از حسابهای بانکی از دفتر ساده ای به نام دفتر صدور چک استفاده می

به ترتیبی که مانده حساب بانکی مورد نظر پس از صدور هر چک در ستون مانده منعکس می گردد.

 

 

 

دفتر سپرده

ارقام مربوط به هر یک از قبوض سپرده و مشخصات کامل مربوط به سپرده شامل شماره و تاریخ قبض سپرده، نام توزیع کننده سپرده و مبلغ  دراین دفتر آماری ثبت می شود. بعضاً در ثبت ارقام سپرده از طرف معین سپرده استفاده می شود و نیازی به دفتر آماری نمی باشد.

 

ج- دفتر در خواست وجه

دفتری است که مشخصات کامل درخواست وجه های صادره در آن ثبت می گردد

شامل تاریخ، اصل و مبلغ درخواست کسور مرتبط به مالیات و بازنشستگی، مبالغ خالص درخواست و شماره و تاریخ اعلام انتقال وجه نیز می باشد.

 

د- دفتر معین تعهدات و اعتبار هزینه

بر اساس اصل تأمین اعتبار و ایجاد تعهد قبل از انجام هر خرجی بایستی از

تواند تحقق اصل تأمین اعتبار مورد استفاده قرار می گیرد. اعبتارات مصوب و تخصیص یافته و تعهداتی که از محل آنها صورت می گیرد و هزینه های انجام شده باید در دفتر فوق ثبت گردد تا کنترل بودجه نیز امکان پذیر شود.

 

دفتر معین تعهدات و اعتبار هزینه بایستی حداقل حاوی اطلاعات زیر باشد:چ

  • فضای مناسب جهت درج مشخصات کامل برنامه و مواد هزینه و مبلغ اعتبار مصوب
  • ستون مربوط به اعتبارات تخصیص یافته.
  • ستون های بدهکار و بستانکار برای ثبت تعهدات مبالغی که تأمین اعتبار می گردد. اول مبلغ را در ستون بدهکار ثبت می نماییم و در هنگام قطعی شدن به
  • کافی در دفتر می توان ستونهای بدهکار و بستانکار جهت تأمین و واریز وجوه مربوط تنخواه گردان استفاده نمود و از قلم قرمز استفاده شود.
  • ستون پیش پرداخت: در این ستون وجوهی که بعنوان پیش پرداخت تأمین اعتبار و پرداخت می گردد ثبت می گردد و در هنگام واریز آن با قلم قرمز و یا با استفاده از ستون بستانکار مبلغ واریزی ثبت می گردد.
  • ستون علی الحساب: اقلامی که تحت عنوان علی الحساب تأمین اعتبار و پرداخت می گردد ثبت می شود و در
  • ستون بستانکار نسبت به ثبت آن اقدام می گردد.
  • ستون هزینه قعطی: اقلامی که بعلت انجام تعهد و تکمیل اسناد و مدارک مثبته آن بایستی بحساب قطعی منظور گردد در این ستون ثبت می شود.
  • ستون مانده: در این ستون مانده اعتبار تخصیص یافته که پس از کسر تعهدات، تنخواه گردان پرداخت، پیش پرداخت، علی الحساب و هزینه حاصل می شود ثبت می گردد.

علاوه بر دفاتر فوق الذکر دیگری مانند دفتر بانک، دفتر صدور حواله، دفتر سپرده، دفتر اموال و دفتر

تفاده قرار می گیرند. که برخی بعنوان دفتر فرعی دفتر کل محسوب می شوند. مانند دفتر معین بانک و معین پیش پرداخت و معین علی الحساب و ………

و برخی دیگر دفتر مستقل آماری می باشند مانند دفتر معین اعتبارات، دفتر صدور چک، دفتر سپرده و دفتر درخواست وجه.

 

اهمیت صورتحسابها و گزارشهای مالی و استفاده کنندگان گزارشات

بی شک تهیه و تنظیم گزارشات مالی بعنوان محور اصلی تصمیم گیری و ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی را در سطوح مختلف اعم از سیاستگزاران، مدیران سطوح عالی، مدیران میانی و مدیران عملیاتی، حسابرسان و حسابداران تشکیل می دهد و با توجه به اهمیت موضوع لازم است گزارشات دقیق، صحیح و بموقع تهیه و در اختیار قرار گیرند تا استفاده از آنها به عمل آید. هدف از تهیه گزارشهای مالی عبارتند از:

  • آگاهی مدیران سطوح مختلف از عملکرد سازمان. از این رو گزارشهای مالی همواره باید حاوی اطلاعاتی باشد که مدیران را از چگونگی اداره امور و حیطه
  • و نظارت لازم را بوجود می آورد.
  • مأخذ مناسب جهت پیش بینی سنوات آینده با توجه به سیاستهای اقتصادی بودجه سال قبل و میزان حصول نتیجه عملکرد معیار تقسیم گیری و برنامه ریزی و تعیین خط مشی و مشخص شدن انحرافات و تصحیح و ترمیم برنامه های آتی خواهد بود.
  • آگاهی مردم از عملکرد دولت و همکاری مردم با دولت. اطلاع
  • رتحساب عملکرد بودجه کل کشور و گزارش تفریغ بودجه و ارائه به نمایندگان مردم میسر خواهد بود.

 

 

انواع گزارش مالی و  فرمها (حساب ماهانه- حساب نهایی)

ماده ۱۲۸ قانون محاسبات عمومی

نمونه اسنادی که برای پرداخت هزینه ها مورد قبول واقع می شود و همچنین مدارک و دفاتر و روش نگهداری حساب با موافقت وزارت دارایی و تأئید دیوان محاسبات کشور تعیین می شود و دستورالعمل های اجرایی این قانون از طرف وزارتخانه مزبور ابلاغ خواهد شد.

فصل چهارم قانون محسبات عمومی به مقررات تنظیم حساب و تفریغ بودجه اختصاص یافته است. بر اساس ماده ۹۵- کلیه ذیحسابان وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی ملکفند نسخه اول صورتحساب دریافت و پرداخت هر ماه را همراه با اصول اسناد و مدارک مربوط تا آخر ماه بعد و حساب نهایی هر سال را حداکثر تا پایان خرداد ماه سال بعد به دیوان محاسبات و نسخه دوم صورتحسابهای مذکور را به وزارت امور اقتصادی و دارایی ارسال نمایند.

صورتحساب دریافت و پرداخت صورتحسابی است که گردش و نتیجه فعالیتهای مالی یکماه را نشان می دهد و از فرمهای زیر تشکیل شده است:

  • تراز عملیات ماهانه: فرم تراز عملیات ماهانه از هشت ستون تشکیل شده است
  • ترتیب گروهای مستقل نشان می دهد.
  • خلاصه حساب کل وجوه دریافتی و پرداختی و موجودی- این صورتحساب از سه قمست دریافتی، پرداختی و موجودی تشکیل شده است و قسمتهای دریافتی پرداختی علاوه بر عملیات ماه جاری، عملیات ماههای قبل و جمع عملیات را به ترتیب حسابهای مستقل نشان می دهد.

جهت ارائه این صورتحساب ازستون ماه جاری ماه قبل و جمع عملیات تراز و عملیات ماهیانه استفاده می گردد کلیه حسابهای بدهکار در ستون پرداختی به تفکیک ماه

ند. ستون موجودی کلیه موجودی وجوه نقد و مانده حسابهای دائمی را نشان می دهد.

  • سایر فرمها که جزئیات اقلام مندرج در تراز عملیات حسابهای مستقل را طی ماه نشان می دهد:

الف- خلاصه وجوه دریافتی از خزانه و هزینه های پرداختی.

ب- صورت مغایرت حسابهای بانکی.

ج- صورت ریز پیش پرداخت سال قبل و علی الحساب سال قبل.

د- صورت ریز درآمدهای وصولی به تفکیک.

و- صورت ریز درآمدهای ارسالی به تفکیک.

ز- صورت ریز حسابهای سپرده های دریافتی و وضعیت دریافت و پرداخت و موجودی سپرده.

ح- صورت ریز حسابهای بودجه ای و سایر اقلام تراز عملیات دفتر کل.

 

حساب نهایی

  • حساب نهایی وزارتخانه یا مؤسسه دولتی و یا واحدهای تابعه دستگاههای مذکور درشهرستان و استان حسابی است که علاوه بر نشان دادن گردش فعالیتهای مالی یکساله حاصل عملیات مربوط به بستن حسابهای موقت و همچنین انتقال مانده حسابهای دائمی به سال بعد را منعکس نماید و شامل فرمهای زیر است:
  • عملیات بستن حسابهای موقت که به آن «تراز بسته» گویند.
  • خلاصه حساب کل وجوه دریافتی و پرداختی و موجودی.
  • تأئید برای کل وجوه دریافتی از خزانه.
  • تأئید برای کل وجوه نقدی برگشتی به خزانه.
  • فرمهای ۱۴ گانه صورتحساب علمکرد بودجه سالانه- در فرمهای ۱۴ گانه صورتحساب عملکرد بودجه سالانه، اطلاعات مالی مربوط به درآمد پیش بینی شده و درآمدهای واقعی
  • ع درآمذ و اطلاعات مربوط به هزینه ها بر حسب هزینه و برنامه و طرح منعکس و به وزارت امور اقتصادی و دارایی ارائه می گردد.

اطلاعات مالی برای تنظیم صورتحساب عملکرد سالانه بودجه کل کشور از فرمهای فوق استخراج و پس از تنظیم صورتحساب عملکرد توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی به دیوان محاسبات ارسال و پس از اظهار نظر دیوان محاسبات به مجلس شورای اسلامی ارائه می گردد.

بر اساس ماده ۱۰۳ قانون محاسبات عمومی: وزارت امور اقتصادی و

را حداکثر تا پایان آذرماه سال بعد طبق تقسیمات و عناوین درآمد و سایر منابع تأمین اعتبار و اعتبارات مندرج در قانون بودجه سال مربوط تهیه و همراه با صورت گردش نقدی خزانه حاوی اطلاعات زیر:

الف- صورتحساب دریافتهای خزانه (موجودی اول سال خزانه- درآمدهای وصولی سال مالی مربوط- سایر منابع تأمین اعتبار- واریز پیش پرداخت های سالهای قبل)

ب- صورت حساب پرداختهای خزانه (پرداختی از محل

سال مالی منظور شده است- موجودی آخر سال).
به طور همزمان یک نسخه به دیوان محاسبات کشور و یک نسخه به هیئت وزیران تسلیم نماید.

 

تعریف بودجه:

بر اساس ماده ۱۰۴ قانون محاسبات عمومی: دیوان محاسبات کشور مکلف است (مطابق اصل ۵۵ قانون اساسی

خود به مجلس شورای اسلامی تسلیم و هر نوع تخلف از مقررات این قانون را رسیدگی و به هیئتهای مستشاری ارجاع نمایند.

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][/tabgroup]

[tabgroup][tab title=”منابع ” icon=”fa-pencil-square-o”]فهرست منابع و مأخذ:

  • اصول حسابداری دولتی – دکتر نبوی – جلد ۸ از سری اصول حسابداری و حسابرسی – انتشارات فروردین
  • حسابداری دولتی در ایران- عبدالمحمد سمیعی – چاپ هشتم – انتشارات مرکز مدیریت دولتی
  • اصول حسابداری در سازمانهای دولتی- داود اقوامی – چاپ اول ۱۳۶۷- سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها.

 

[/tab][/tabgroup]

خرید و دانلود فوری

نسخه کامل و آماده
4900 تومانبرای دریافت نسخه کامل

109 صفحه فارسی

فونت استاندارد/B Lotus/15

فرمت فایل WORDوPDF

دارای ضمانت بازگشت وجه

نسخه قابل ویرایش+نسخه آماده چاپ

دریافت فوری + ارسال به ایمیل

[well boxbgcolor=”#e5e5e5″ class=”fontawesome-section”][tblock title=”برای مشاهده تمام پروژه ها ، تحقیق ها و پایان نامه های مربوط به رشته ی خود روی آن کلیک کنید.”][/well]

(برای امنیت و سهولت بیشتر پیشنهاد میشود با نرم افزارهای موزیلا فایر فاکس و یا گوگل کروم وارد شوید)

***************************

*************************************

پرداخت از درگاه امن شاپرک  با همکاری شرکت زرین پال صورت میگیرد

 ۱۵ درصد از درآمد فروش این فایل به کودکان سرطانی(موسسه خیریه کمک به کودکان سرطانی) اهدا میشود

پس از پرداخت،علاوه بر ارسال فوری فایل ها به ایمیلتان،مستقیماً به صورت اتوماتیک به لینک دانلود فایل ها  ارجاع داده میشوید.

در صورت نیاز به هرگونه راهنمایی با ایمیل (MASTER@NEXAVARE.COM) یا شماره تماس پشتیبان (۰۹۳۶۹۲۵۴۳۲۹) در ارتباط باشید

[alert type=”alert-danger”]کاربر گرامی، برای تهیه این اثر هزینه و زمان زیادی صرف شده است.که اکنون با این قیمت ناچیز در اختیار شما قرار گرفته است.لطفاً  تنها جهت استفاده دانشجویی یا شخصی خرید نمایید.همچنین اگر مدیر یک وبسایت یا وبلاگ هستید خواهش میکنیم آن را کپی نکنید.و یا در صورت کپی منبع را به صورت لینک درج نمایید. ضمناً شرعاً هم لازم به کسب رضایت است که به علت زحمت زیاد در انتشار ، کارشناسان ما رضایت استفاده بدون پرداخت هزینه آن را ندارند.تشکر از حمایت شما[/alert]

مطالب مشابه



درباره نویسنده

publisher4 206 نوشته در سیستم همکاری در خرید و فروش فایل نگزاوار دارد . مشاهده تمام نوشته های

مطالب مرتبط


دیدگاه ها


دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.