no-img
سیستم همکاری در خرید و فروش فایل نگزاوار

***بررسی سیره اخلاقی امام رضا (ع)-عمل به سيره ي پيامبر اکرم ***

help

سوالی دارید؟09369254329

سیستم همکاری در خرید و فروش فایل نگزاوار
بهترین ها از دید دانش آموزان
آشنایی با سیستم خرید،فروش و بازاریابی نِگزاوار

گزارش خرابی لینک
اطلاعات را وارد کنید .

ادامه مطلب

بررسی سیره اخلاقی امام رضا (ع)-عمل به سیره ی پیامبر اکرم -رهنمودهای اخلاقی امام به مامون- رهنمودهای اخلاقی امام به شیعیان -احقاق حقانیت امور در حوزه ی سیاسی
zip
آذر ۱۰, ۱۳۹۵

بررسی سیره اخلاقی امام رضا (ع)-عمل به سیره ی پیامبر اکرم -رهنمودهای اخلاقی امام به مامون- رهنمودهای اخلاقی امام به شیعیان -احقاق حقانیت امور در حوزه ی سیاسی


پایان نامه بررسی سیره اخلاقی امام رضا (ع)-عمل به سیره ی پیامبر اکرم -رهنمودهای اخلاقی امام به مامون رهنمودهای اخلاقی امام به شیعیان -احقاق حقانیت امور در حوزه ی سیاسی

پایان نامه رشته الهیات در ۸۲ صفحه
[tabgroup][tab title=”مقدمه ” icon=”fa-pencil “]یکی از مهمترین مباحثی که امروزه در علوم انسانی مطرح می شود بحث های اخلاقی است. در اینکه فلسفه ی اخلاقی چیست و بهترین و موثرترین فلسفه ی اخلاق چه نوعی از آن است کتب بسیار زیادی در این رابطه تهیه و تدوین شده است و از اصول اساسی آن و راههای رسیدن به فضایل اخلاقی بحث شده است. باید توجه داشت که آدم همواره در زندگی اش برای تشخیص درست امور و در نهایت داشتن زندگی سالم و سعادتمند نیازمند راهنما و الگوهای اخلاقی و تربیتی است و البته با مطالعه در زندگی انسان های بزرگی چون پیامبر گرامی اسلام(ص) و ائمه ی معصومین، افراد می توانند در این راه قدم برداشته تا به کمال و سعادت حقیقی دست یابند.

امام رضا (ع) به عنوان یک انسان نمونه و کامل از جمله همان افراد برگزیده ای هستند که مسلمانان و شیعیان با مطالعه و تحقیق در سیره ی اخلاقی ایشان در ابعاد گوناگون زندگی ایشان می توانند راه سعادت حقیقی را پیدا کرده و به کمال مطلوب نائل آیند. اصولاً از آن جا که ائمه ی اطهار مورد تایید خداوند متعال بوده و همواره آنها از فیوضات ویژه الهی برخوردار بوده اند رفتار و منش آن بزرگواران می تواند راهگشای خوبی جهت سعادت و خوشبختی جوامع انسانی تلقی می شود. از این رو با توجه به اهمیت مباحث اخلاقی و تاثیر آنها در زندگی انسان ها، در این تحقیق سعی شده است که با استمداد از اخلاقیات امام هشتم (ع) الگوی مناسبی جهت افراد طالب کمال ارائه شود. امید است که مورد رضایت حضرت حق و امام رضا (ع) واقع شود.[/tab][/tabgroup]

[tabgroup][tab title=”قسمت هایی از متن (۱)”]

اهمیت و ضرورت تحقیق

با توجه به فاصله ی بسیار طولانی که جامعه ی امروزی با عصر

.بررسی جنبه های مختلف زندگی آن پیشوایان معصوم در امور مخلفی چون سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اخلاقی و.. امری لازم وحیاتی است تا با کمک از سیره ی اخلاقی و اجتماعی آنها بتوان بسیاری از مسائل و مشکلات اخلاقی و… را در دنیای امروزی را برطرف ساخت.

مروری بر مطالعات انجام شده

در رابطه با سیره ی اخلاقی امام رضا (ع) کتب و مقالات متعددی تالیف شده است. اما کتب و مقامات بسیاری که اینجانب مورد مطالعه قرار دادم همه جوانب و خصوصیات اخلاقی

عارف که این کتاب به ۲ بخش گسترده تقسیم می شود که تنها در صفحات محدودی از بخش اول به بعد اخلاقیات ایشان آن هم از نظر فردی و اجتماعی پرداخته شده و در ادامه آن و بخش دوم منحصر به زندگانی فکری و سیاسی ایشان می شود.

 

اهداف تحقیق

هدف کلی:

بررسی سیره اخلاقی امام رضا (ع)

اهداف جزئی:

۱- بررسی اخلاق فردی امام رضا (ع)

۲- بررسی اخلاق سیاسی امام رضا (ع)

۳- بررسی اخلاق خانوادگی امام رضا (ع)

۴- بررسی اخلاق مردمی امام رضا (ع)

طرح سؤال و فرضیه

سؤال اصلی:

ویژگی های اخلاقی امام رضا(ع) در ابعاد مختلف چگونه بوده است؟

سوالات فرعی:

  1. اخلاقیات فردی امام رضا(ع) چگونه بوده است؟
  2. اخلاق سیاسی امام رضا(ع) چگونه بوده است؟
  3. شیوه ی برخورد اخلاق اجتماعی امام رضا(ع) چگونه بوده است ؟
  4. نحوه تعامل اخلاقی امام رضا(ع) با خانواده و نزدیکان چگونه بوده است؟

 

فرضیه­ها:

  1. امام رضا(ع) در برخورد با کلیه افراد حتی مخالفین رعایت اخلاق اسلامی را می نمودند.
  2. اخلاق سیاسی امام رضا(ع) جدای از اخلاق اجتماعی و عبادی ایشان نبود.

 

 

 

 

 

 

 

 

روش تحقیق:

روش تحقیق در این پروژه ی تحقیقاتی کتابخانه ای –توصیفی است که با راهنمایی استاد گرامی جناب آقای

و خانوادگی و سیاسی از کتب مختلف تاریخی ،روایی و.. استخراج شده و به تحلیل آنها پرداخته شد.

محدودیت ها:

با وجود کتب متعددی

ا مطالب موجود در اکثر کتاب ها تکراری است و اینجانب برای به دست اوردن نکات ویژه ی اخلاقی امام رضا (ع) با مطالب کاملاً تکراری مواجه می شدم.

پیشنهاد:

اگر مسئولین محترم دانشکده علوم قرآنی امکانات بیشتری در قسمت انتشارات داشته باشند تا دانشجویان بتوانند پروژه های تحقیقاتی خود را در همین مکان تایپ و صحافی نمایند بهتر است.

 

بررسی معانی لغوی واژه ها:

سیره: به همان سبک ها و روش های خاص و شیوه های زندگی پیغمبر و ائمه اطهار گفته می شود. یعنی همان اصول

مربوط نیست.[۱]

اخلاق: گروهی گفته اند اخلاق همان وجدان فطری است و گفته اند نداهای وجدانی را باید تقویت نموده و با تقویت آنها و پاک شدن محیط آنها، نداهای مخالف خاموش می گردد[۲].

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۲)”]

فصل دوم

یافته های تحقیق بخش اول

مقدمه

۱- عبادت

۲- سخاوت

۳- زهد و پرهیزگاری

۴- ادب

۵- صبر و استقامت

مقدمه

از مهمترین مسائلی که در علومی چون علم جامعه شناسی ،روان شناسی، و… به آن پرداخته می شود این است که انسان از منظر شخصیتی و بعد اخلاق فردی او مورد بررسی قرار گیرد. ویژگی های متعدد اخلاقی که در یک فرد مشاهده می شود اعم از طرز خوردن و خوابیدن، شیوه ی گفتار و کردار او و اعمال او… در جنبه های مختلف زندگی اش از دیدگاه دیگران مورد نقد و بررسی قرار خواهد گرفت. حال مشاهده ی اینگونه رفتارها در اشخاص بزرگ، تاثیرگذاری بزرگتری را به دنبال خواهد داشت. پس قاعدتاً در انسانهای بزرگ همیشه رفتارهایی سر می زند که مورد تایید اطرافیان و آیندگان باشد.از جمله انسانهای بزرگ تاریخ اسلام که اخلاق و کردار فردی او همیشه مورد تحسین همگان بوده است امام رضا (ع) است. ایشان در بعد اخلاقیات فردی خویش در ابعاد مختلفی چون عبادت، سخاوت، زهد وپرهیزگاری ،ادب و صبر و استقامت و.. نمونه  سرلوحه ی تمام شیعیان جهان اسلام هستند که در این بخش به شرح عناوین ذکر شده پرداخته خواهد شد.

۱– عبادت

«عبادت از ریشه ی عَبَدَ یعنی اظهار فروتنی و طاعت و فرمانبرداری. واژه ی عباده از عبودیّه بلیغ تر است زیرا عبادت نهایت فروتنی و طاعت است.»[۱]

حال این نوع ستایش و خضوع در برابر هر فردی که موقعیت بالاتر از انسان را دارد چه خضوع برده در برابر مولایش چه خضوع محتاج در برابر فرد غنی و بی نیاز و چه خضوع بنده در برابر خدا همه و همه نوعی عبادت است.

عبادت در اسلام نوعی از خضوع و خشوع و نهایت اطمینان قلبی نسبت به معبود ازلی است این نوع عبادت ریشه در فطرت آدمی دارد و مسئله ای انکار ناشدنی است.

«عبادت خداوند به ۳ وجه صورت می گیرد:

۱- خوف ۲- رجاء ۳- حب

۱- خوف: بعضی از مردم به خاطر ترس از عذاب الهی ،تهدید و وعیدهای الهی است که به عبادت خدا می پردازند.

۲- رجاء: عده ای هم به خاطر رسیدن به نعمت ها و کرامات و دریافت ثواب و درجاتی که خداوند نوید آن را داده است به تقوا و التزام اعمال صالح می پردازند.

۳- حب: اما بهترین نوع عبادت که بیشتر مخصوص طبقه ی علمای اسلام است خداوند را نه از ترس از عبادت و از روی طمع به ثواب بلکه او را عبادت می کنند چون خداوند است که تنها سزاوار عبادت است و اوست که مالک سود و اراده ی انسان و بلکه لایق تمامی صفات و

طور که گفته شد ائمه ی معصومین و علمای اسلام بیش از دیگران متصف به این صفت هستند.

امام رضا(ع)  نیز همان طور که ازنام مبارک ایشان پیدا است که تنها رضای الهی را در تمامی کارهایشان مدنظر قرار داشتند در مسئله ی عبادات خویش نیز از ویژگی ها و مزایای منحصر به فردی برخوردار بودند. «ابراهیم بن عباس می گوید: حضرت رضا (ع) شب ها کمتر به خواب می رفت و بسیاری از شب ها را بیدار بود. بعضی از شب ها را که از اول شب تا صبح بیدار می ماند و روزه زیادی می گرفت و روزه داشتن ۳ روز در هر ماهی را هرگز ترک نمی کرد و می فرمود: هرکس ۳ روز از هر ماه را روزه بگیرد مثل این است که همه ی عمرش را روزه گرفته باشد».[۲] فلسفه ی وجودی اقامه ی

نائل می شوند. اصولاً اولیاء الهی نه تنها در عصر نبوت و امامت خود به این فضیلت بزرگ اخلاقی آراسته بودند بلکه قبل از رسیدن به این مقام بزرگ الهی تشنه ی چنین حقیقتی بودند. البته در مورد برخی از امامان شیعه مثل امام رضا (ع) نقل شده است که حتی در شکم مادر خود نیز به تسبیح و تقدیس خداوند مشغول بوده و در هنگام تولد نیز با بلند کردن دستهای کوچک خود به سمت معبود خویش به راز و نیاز مشغول شد. آن چنان که این حقیقت بزرگ نیز از ناحیه ی مادر ایشان

سنگینی در خود احساس نکردم و هنگامی که به خواب رفتم صدای تسبیح و تمجید حق تعالی از شکم خود می شنیدم و هنگامی که فرزند

من آمد و مرا گفت: گوارا باد تو را ای نجمه بر این فرزند و او را در جامه ای سپید پیچید و امام موسی (ع) در گوش راستش نماز خواند و در گوش چپش اقامت و آب رات طلبید و کامش را با آن برداشت و او را به من داد و فرمود که او حجت خدا بعد از من است».[۳]

به راستی این چنین خضوع در برابر یکتا معبود آفرینش و سر تسلیم در برابر او فرود آوردن، شایسته ی چنین انسانهای والامقام است.

آن چنان که این امام همام در عین دارا بودن از صفات نیک و بارزی که دارد اما در برابر معبود خویش سر به سجده می گذارد و اقرار به ناتوانی خود در برابر قدرت بی همتای او می کند و تنها او را شایسته ی تمجید و برتری از همه ی کائنات می داند. این اطمینان قلبی که از این طریق با یاد و نام خداوند حاصل می شود نکته ی بسیار با اهمیتی است که ائمه ی معصومین بالاخص امام رضا (ع) با مد نظر قرار دادن

مسلمین قرار داده اند خداوند متعال می فرماید: «الذین آمنوا و تطمئن قلوبهم بذکر الله الا بذکر اله تطمئن القلوب»[۴].

آنها کسانی هستند که ایمان آورده و دل هایشان به یاد خدا آرامش می گیرد. آگاه باشید که تنها با یاد خدا دلها آرامش پیدا می کند.

(همان کسانی که که پس از بازگشت از بیراهه و گناه به یکتایی خدا و صفات ویژه ی او ایمان آورده و رسالت و دعوت پروردگارش را با جان و دل می پذیرند و به کتاب خدا ایمان آورده دل هایشان به یاد خدا به ساحل آرامش می رسد و آرامش می یابد)[۵].

اطمینان و سکینه ای که خداوند از آن یاد می کند به هیچ

برگزیده است تا منش اخلاقی و رفتاری آنها را سرلوحه ی زندگی مان قرار دهیم برگزیدگان الهی هستند که همواره خط و مشی آنها در حیات مسلمین موثر بوده است. آن چنان که امام علی (ع) در فضیلت طاعت و بندگی فرموده اند: «ان اولی الناس بالانبیاء اعملمهم بما جاوا به»[۶]. شایسته تر و نزدیکترین مردم به پیغمبران داناترین ایشانند به آنچه را که آنان

اند.

بنابراین بهترین عبادت و پرستش ،تسبیح و تقدیس تنها معبود یگانه است که از این ره آورد می توان به آرامش حقیقی و ابدی دست یافت. از این رو پیامبر گرامی اسلام بهترین یاور و مونس

ی دانند و می فرمایند: «اذکر اله فانه عون لک علی ما تطلب».[۷] همواره خدا را یاد کن که او در آنچه می جویی یار و یاورت خواهد بود.

امید است که روزی انسانهایی که غوطه ور در عشق های کاذب و ستایش معشوقه های دنیایی اند به این درجه از باور و یقین برسند که تنها کسی شایسته ی تقدیس و پرستش است که برتر و نزدیکتر از هرکس به آدمی است و اوست که ذات پاک خویش را در فطرت انسان نهاد تا او قادر باشد در تمامی لحظات عمرش حتی زمانی که به اوج ناباوری از بی مهری روزگار پی می برد تنها و تنها به او بیندیشد و رو به سوی او کند و به ریسمان محبت الهی چنگ زند.

۲- سخاوت

«سخاوت از سخا گرفته شده و سخا النار و یسخوها یعنی اینکه اگر خاکستر آتش را از آتش پاک کنیم بهتر می سوزد و روشنائی اش بیشتر می شود. بنابراین تعریف سخاوت که از همین ریشه است موجب روشنایی و گرم کردن خانواده های بینوایان می شود»[۸].

حضرت علی (ع) در بیان سخاوت می فرماید: «الجود الذی یستطاع ان یتناول به کل احد هو ان ینوی الخیر لکل احد»[۹]. جود و بخشش آن است که همه ی مردم بتوانند از آن بهره مند شوند و آن بدین معنی است که: بخشنده و جوانمرد برای همگان نیت خیر داشته باشد.

بنابراین سخاوت یعنی اینکه انسان از تمامی امکاناتی که دارد به تنهایی استفاده نکند بلکه دیگران را نیز در آن سهیم بدارد. این صفت نیک و

آن تاکید بسیار شده است و از جمله ی آثار نیکویی این فضیلت حسنه این است که خداوند به هر سخاوت نیک مومنی، پاداشی مضاعف به او می دهد.

«من ذاالذی یقرض اله قرضا حسنا فیا ضعفه له و له اجر کریم».[۱۰]

کیست که از طریق انفاق به دیگران به خداوند وام نیکو دهد و خداوند در عوض مال او را چند برابر افزونی بخشد و نیز برای او پاداش الهی سخاوتمندانه ای خواهد بود.

(خداوند به هیچ یک از بندگان خود نیازمند نیست و ما اگر مالک چیزی هم هستیم این همه از فضل اوست که به ما

ت که با انفاق در راه او نفس های خود را پاکیزه می سازیم و در آخرت مزد و پاداش بزرگ می بریم. هم چنین او از ما نمی خواهد که تمام اموال خود را در راه او هزینه کنیم بلکه فقط پاره ای از آن را می خواهد واژه ی قرض به معنی جدا کردن و بریدن (جزئی از کل) است)[۱۱].

پس انسان سخاوتمند می داند که در ازای انفاقات خویش به دیگران چه مادی و چه معنوی نه تنها چیزی از

افزون تر از مقدار بخشش آنها خواهد بود. سخاوت را می توان از دو دیدگاه بررسی نمود:

الف: سخاوت مادی ب: سخاوت معنوی

الف- سخاوت مادی:

این سنت بزرگ و پسندیده در سیره ی معصومین و از جمله آنها امام رضا (ع) بسیار دیده می شود. مزین بودن ایشان به این صفت ارزنده و نیک برگرفته از ایمان و مبدا خیر بر مبنای فضل خداوند درباره ی ایشان سرچشمه می گیرد.

ملتزم شدن به این امر نیکو نه تنها برای ایشان بلکه برای اطرافیانشان نیز مهم بوده است و آنها را سفارش به بذل و بخشش به دیگران کرده اند. آن چنان که امام جواد (ع) به فرزند

و از آن روح سخا و بخشش و نیکوکاری که در نفوس اهل بیت (ع) راسخ و ریشه دار است را برای ما مجسم می سازد. او می گوید: نام ابوالحسن الرضا (ع) را به ابی جعفر جواد (ع) که بدین شرح بود خواندم .ای ابا جعفر به من رسید که هنگامی که

طلب کند به او بدهی و اگر کسی از عموهایت درخواست احسان کند به او کمتر از ۵۰ دینار مده و بیش از آن را مختاری. خواستار آنم که خدا مرتبه ی تو را بلند گرداند پس بخشش کن و به یاری خود ازر تنگدستی بیمناک مباش».[۱۲]

از نکات اخلاقی مهم در سیره ی اخلاقی امام رضا (ع) این بوده است که همیشه از باب احسان و سخاوت خویش بهترین و مطلوبترین امر نیک و پسندیده را برای دیگران ترجیح می داند. بنابراین هیچ انسان

مولای رسول خدا طلبی از من داشت و اصرار زیاد می کرد به زودی بدهی او را

حضور امام رضا (ع) شرفیاب شدم و تصادفاً آن روز هم ماه رمضان بود نزد حضرت رفتم و به ایشان عرض کردم فدای شما. فلان مولای شما طلبی از من داد و مرا رسوا ساخته است تا بدهی اش را

خود مراجعت نموده و نیازم را مرتفع سازند. به هنگام افطار مرا فرا خواند و به من فرمودند که گمان دارم هنوز افطار نکرده . گفتم آری. سپس مرا امر کردند که

بزن و هرچه قدر که می خواهی بردار در آن جا دینارهای چندی دیدم. برداشتم و رفتم. البته حضرت امر کرده بودند که چند تن از غلامانشان مرا تا خانه ام مشایعت کنند تا کسی قصد سرقت و دستبرد به من را نداشته باشد. هنگامی که به

و مابقی را صرف امورات دیگر خویش کن. سوگند به خدا که من مقدار بدهکاری خویش را با آن حضرت به طور قطع نگفته و معلوم نکرده بودم».[۱۳]

این چنین بذل و انفاق به یک فرد مستمند به طوری که او را شرمنده ی مولایش نسازد و برآورده ساختن نیاز یک فرد تا حد بیش از نیاز او و به دست آوردن آبرو و اعتبار اجتماعی اش درس اخلاقی بزرگ دیگری را به همراه دارد و اینکه هرچقدر این لطف و احسان پنهانی تر صورت گیرد مزایای اخلاقی و اخروی بسیاری را نیز برای فرد بخشنده به همراه خواهد داشت. زیرا که در سایه ی چنین صفاتی است که صفات رذیله ی عجب و غرور و تکبر در داشتن اموال و دارائی های آدمی از بین می رود و انسان باحس

ازمند از شادی و فرح خاصی برخوردار می شود که قاعدتاً این احسان درونی دست مایه ی لطف و احسان و بلکه بالاتر اطمینان و باور قلبی نسبت به کاری است که منشا از ذات یگانه ی خداوند است.

«از طرف دیگر باید جنبه های روحی انفاق و سخاوت رعایت شود و در غیر این صورت زیان یک عمل از فایده اش بیشتر است. جنبه های روحی در فرد انفاق کننده که باید رعایت شود این است که کمک و دستگیری او نباید به صورتی درآید که شخصیت روحی طرف مقابل را خرد کند».[۱۴]

بنابراین سخاوت های مالی انسان هرچه قدر که پنهانی تر صورت گیرد آثار فردی و اجتماعی زیادتری را در پی خواهد داشت. زیرا که اولاً برای شخص بخشنده کبر و غرور نمی آورد. ثانیاً فرد نیازمند نیز شرمنده ی این بذل و بخشش نخواهد بود. قرآن کریم

است و خدا به پاداش آن گناهان شما را مستور دارد و خدا از آشکار و نهان شما آگاه است.

در نتیجه ی این تقابل دوستانه حس مودت و انسان دوستی در جامعه نیز زیاد خواهد شد.

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۳)”]

سخاوت معنوی (علمی):

همان طور که در تعریف سخاوت نیز آمده است سخاوت نوعی بخشش و انفاق است این انفاق تنها در حیطه ی مسائل مادی نمی گنجد بلکه به هر نوعی از اعطائ و بخشش نیک و هر زمینه ای اطلاق می شود. از این رو نوع دیگری از سخاوت وجود دارد که می توان از آن به بخشش معنوی و علمی یاد کرد. یعنی فردی که بهره مند از علم و

در ائمه ی اطهار(ع) بوده است. بنابراین در دنباله ی مباحث گذشته نوعی صفت بارز اخلاقی دیگر در وجود مبارک امام رضا (ع) مشاهده می شود و آن سخاوت های علمی ایشان است که نه تنها خود مزین به این منابع وسیع بوده اند بلکه دیگران را نیز به داشتن آن و تعلیم و ترویج آن سفارش می نمودند.

«صالح هروی گفت: یک روز از امام رضا (ع) شنیدم که فرمود: خداوند رحمت کند بنده ای را که برنامه و کارهای ما را ترویج نموده و زنده بدارد .عرض کردم: آقا! چگونه برنامه شما را زنده بدارم؟ فرمود: دانش و علوم سخنان

منش نیک ما آگاه شوند از سنّت و سیره­ی ما پیروی می کنند»[۱].

بنابراین فراگیری علم و دانش و ترویج آن به دیگران از جمله سنت های مهم در سیره ی ائمه ی اطهار (ع) بوده است و چون امام رضا (ع) از چنین جایگاهی برخوردار

زبان ها و لهجه های مختلف مردم از هر قوم و سپس تعلیم آن به دیگران از دیگر نکات مهم و قابل اشاره است که در ذیل به نمونه ای از آن اشاره خواهد شد.

«داود جعفری گفته با مدادی با حضرت رضا(ع) صبحانه می خوردم امام رضا (ع) با برخی از غلامان صقلبی با زبان صقلابی و با برخی به پارسی حرف می زد گاهی من غلام خودم را می فرستادم تا از غلام پارسی زبان آن حضرت پارسی

شده است پیامبر گرامی اسلام می فرماید:«الجنه دار الاسخیاء».[۲] بهشت خانه اهل سخاوت است. هم چنین گفته شده است:«آدم سخی به خدا و بهشت مردم نزدیک است و بسا از این صفت که انسان

دارد».[۳]و اینگونه است که اگر آدمی در اوج ذلت و پستی نفس باشد و در عین حال، انفاقات نیک هم در جای خود داشته باشد همین امر می تواند راهگشای او برای رسیدن به پاکی درون شود و مورد بخشش و مغفرت الهی قرار گیرد.

روایت دیگری نیز وجود دارد

مناظره می نشستند با تعهد به وظایف اخلاقی وانسانی خویش تمامی سوالات را پاسخگو بودند. «ایشان با کمال احترام به یکایک پرسش ها و شبهات و مسائل آنان پاسخ می دهد و از هیچ رویارویی علمی روی برنمی تابد و یک تنه از عهده ی این مواجهه برمی آید و از طرح هیچ شبهه ای از سوی مناظره کنندگان دغدغه ای به خود راه نمی دهد و اینگونه معنای امام بودن را در فرهنگ اسلامی در عرصه ی دید جهانیان می گذارد»[۴]. و این بیان کننده ی تسلط ایشان در امر پاسخگویی به سوالات متعدد در حوزه ی مسائل مختلف بوده است و دانشمندان از انوار ان حضرت بهره مند می شدند و همواره اعتراف بر مقام و الای ایشان می نمودند و در واقع سخاوت های علمی ایشان بوده است که باعث شده ایشان این رسالت جهانی را به نحو احسن انجام داده و در معرض دید همگان قرار می دهند.گسترش حیطه ی علم و دانش ایشان و نشر آن به دیگران تنها در جهان مادی نمی گنجد بلکه جن و انس نیز از دریای علم و معرفت ایشان بهره مند بوده اند. فضل اله بن روزبهانی خنجی

و الاحسان».[۵]

بار خدایا درود و صلوات فرست بر امام هشتم. آن حضرت مهتر نیکو خصال، نیکوکار، نیکوسیرت را اشاره به این است که آن حضرت جامع انواع محاسن صوری و معنوی و مکارم خلقی و خلقی بود و گویا نیکویی صفت ذات اوست و احسان ،صناعت و پیشه ی او. او حجت خدای تعالی بر انس و جن است (و این اشاره به آنچه از اوصاف ائمه ی هدی

اند و قواعد دین را می آموخته اند.پس آن حضرت حجت خدای تعالی بر انس و جن باشد. و آن حضرت بر لشگر اولیاء سلطان است و صاحب مروت و سخاوت و احسان است.و

کامل بوده اند و لیکن آن حضرت را مزید اختصاص به این وصف بوده است و حکایت جود و بخشش و کرم آن حضرت مشهور است .

یکی از مهمترین مسائلی که امروزه باید توجه خاصی و اکید به آن را

و عالمان بالاخص در جامعه اسلامی ضرورت نشر و فراگیری علم و دانش روز به روز بیشتر می شود.

از جمله نکات مهم در این رابطه این است که علما و اندیشمندان از علوم مختلفی که از آن بهره مند هستند در جهت انتقال آن به دیگران گام مهمی را بردارند. خوشبختانه در این مورد فعالیت های بسیاری صورت گرفته است گسترش علوم در رشته های مختلف وسعت مراکز و موسسات علمی و آموزشی با وجود انسانهای فرهیخته و دانشمند از جمله آن است.

و اما نکته مهم تر و قابل توجه این است که تمامی این افراد تعلیم دهنده بدانند که نباید در تحت هیچ شرایطی از این رسالت و وظیفه بزرگ و معنوی خویش سرباز زنند

سخاوت ریشه در وجدان پاک آدمی دارد. زیرا او نیز خواستار این است که دیگران نیز همانند او بتوانند بهره مند از تمامی علوم سازنده و نیک باشند. بنابراین با درونی کردن این صفت نیک در نهاد آدمی می توان جامعه ای کاملاً پویا و سازنده در جهات مختلف علمی را پایه گذاری نمود.

۳- زهد و پرهیزگاری:

«زهد عبارت است از بی رغبتی به دنیا و اینکه با قلبت طالب دنیا نباشی مگر به قدر ضرورت .امام علی (ع) می فرماید: الزهد فی الدنیا قصر الامل و شکر کل نعمته و الورع عن کل ما حرم اله عزوجل. زهد از دنیا عبارت است از کوتاه کردن آرزو و شکر هر نعمت و پرهیز از تمام آنچه که خداوند حرام کرده است»[۶].

نکته ی حائز اهمیت این است که زهد به معنی ترک کردن تمامی وظایف و تکالیف دنیوی نیست بلکه به معنی قانع بودن به امکانات

معنوی و اخروی برسد. امام علی (ع) درباره بی اعتباری و زودگذر بودن دنیا می فرماید:«الدنیا خلقت لغیرها و لم یخلق لنفسها»[۷]. دنیا برای دیگری آفریده شده است و برای خود آفریده نشده است. دنیا راهی است به آخرت که باید آدمی در آن بندگی کند تا پاداش یابد نه آنکه همیشگی باشد که فقط در آن خوش بگذراند.

پس خوش به حال کسی که توشه ای از زهد و تقوا داشته باشد. این فضیلت نیک در بین تمامی انبیاء الهی و ائمه ی معصومین (ع) وجود داشته است. زیرا آنها با داشتن چنین صفات برجسته ای برگزیده شده اند برای هدایت مردم تا همگی این انسانهای وارسته و بزرگ را سرلوحه ی زندگی خویش قرار دهند.

پیشوای هشتم شیعیان اسلام، امام رضا(ع) نیز آراسته به این مرتبه ی نیک بوده اند تا جایی که تمامی مردم و

حقیقت زندگی و عاقبت خویش و پرهیز از دنیاپرستی به فضل و معرفت و زهد واقعی رسیدند و از این جهت برگزیده ی خداوند شدند. «در نثر الددر آمده است که گروهی از صوفیان در خراسان به امام رضا(ع) وارد شدند و به آن

امت سزاوارترید. سپس به اهل بیت نظر انداخت و دانست که تو از همه ی آنان شایسته تری .از این رو بر آن شد امر خلافت را به شما بازگرداند. اکنون امت به پیشوا و رهبری نیازمند است که جامه اش خشن و طعامش ساده باشد و بر الاغ سوار شود و از بیمار عیادت کند»[۸].

با سرلوحه قرار داده این الگوی اخلاقی و ترتبیتی باید دانست که یکی از نکات مهم در امر هدایت و رهبری جامعه برای کسی که خواهان اداره کردن و مدیریت یک بخش

ارتباط هرچه بیشتر و صمیمانه تر مردم و رهبری جامعه برقرار

هروی می گوید: امام غذایی ساده داشت و خوراکی اندک. بنابراین هنگامی که تنها و از صحنه ی زندگی عمومی دور بود روش آن حضرت با طبیعت او که دوری گزیدن از پدیده های پوچ و زخارف دنیاست هماهنگی داشت. او حتی زمانی که رسماً ولی عهد خلافت بود از همان زهد و پارسایی و ساده زیستی جدایی نداشت»[۹].

زهد و وارستگی است که باعث می شود انسانی که خواهان رشد و کمال در مسیر هدایت است بتواند با موفقیت در این شاهراه قرار گیرد و تمام موانعی که انسان را از این مسیر دور می سازد را کنار بزند. این دنیا محل گذر است پس نباید به آن وابسته بود بلکه با وارستگی از دنیا و بی اعتنایی به ارزشهای پوچ و فریبننده آن است

قال: اخبرنی بعض اصحابنا انه حمل الی ابی الحسن الرضا مالاله خظر فلم اره سر به قال: فاغتممت لذلک و قلت فی نفسی: قد حملت هدا المال و لم یسر به فقال: صب علی الماء قال: فجعل یسیل من بین اصابعه فی الطست ذهب ثم التفت الی فقال لی: من کان هکذا (لا) یبالی بالذی حملته الیه».[۱۰]

علی بن محمد قاسانی می گوید: پول بسیاری را نزد امام رضا(ع) آوردم ولی آن حضرت از این شادمان نگشت. من اندوهگین شدم و با خود گفتم :چنین پولی برایش می آورند و او خوشحال نمی شود. امام فرمود: ای غلام آفتابه و لگن بیاور سپس بر روی تختی نشست و دستش را گرفت و به غلام فرمود: آب بریز راوی می گوید همینطور طلا بود که از میان انگشتان در طشت می ریخت سپس متوجه من شد و فرمود: کسی که چنین است به پولی که تو برایش آورده ای اعتنایی ندارد.

آری امام رضا(ع) چنین بود که با همه ی امکانات مالی و دنیوی که داشت اما نسبت به همه ی آنها بی اعتنا بود ایشان در واقع ادامه دهنده و پیرو سنت و سیره ی نبوی هستند چراکه پیامبر اکرم نیز این چنین زندگی می کردند.

بنابراین برای انسان عاقل و عالمی که از این دنیای

و شهوانی نمی کند. بلکه همواره تلاش و فعالیت او در این دنیا در راه رسیدن به مقامات روحی و معنوی در جهان دیگر است.

امام رضا(ع) می فرماید:«هرکه صبح و شام کند و بدن او صحیح باشد و از کسی مضطرب و خائف نباشد و قوت شبتنه روز خود را داشته باشد گویا که همه ی دنیا از برای او برای او جمع است و شکی در این نیست».[۱۱]

امید است که با پند گرفتن از رهنمودهای این بزرگان و پرهیز از زخارف پوچ دنیوی، در آن صراطی قدم بگذاریم که مورد رضای الهی است.

۴- ادب:

یکی از اصول مهم در تمامی تعاملات اجتماعی که لازمه ی آن رعایت هنجارهای یک جامعه مطابق با موازین و اصول حاکم بر

ی چنین عزت و احترامی نمی بینند. بنابراین رعایت هنجارهای یک جامعه بالاخص در یک جامعه ی اسلامی امری لازم و ضروری است. بنابراین سنن و قوانینی که در جامعه حکم

رعایت کنند. در سیره ی پیشوایان دینی به نمونه های متعددی از برخوردهای مودبانه ی ایشان دست می یابیم. و گفته اند «کمال ادب هیچ کس را نبود مگر انبیاء و صدیقان را»[۱۲].

در وجود مبارک امام رضا(ع)

کند. هرگز پاهای خود را جلوی هم نشین دراز نمی کردند و هرگز ندیدم آب دهان بیندازد و هرگز ندیدم که امام رضا(ع) با سخنش کسی را ناراحت کند و برنجاند».[۱۳]

آیا به کار گرفتن چنین منش اخلاقی و رفتاری در جامعه ی کنونی ما که آدمی از نبود موازین اصلی و اخلاقی و یا عدم رعایت حقوق انسانی رنج می برد لازم و ضروری نیست؟ قرآن کریم می فرماید: «قل لعبادی یقولوا التی هی احسن ان الشیطان ینزع بینهم ان الشیطن کان للانسن عوا مبینا».[۱۴]

(ای محمد) بندگانم را بگو که همیشه سخن بهتر را به زبان آرید که شیطان چه بسیار میان شما دشمنی و فساد می انگیزد زیرا دشمنی او با آدمیان واضح و آشکار است. (منظور از بهترین سخن بهترین از نظر توام بودن با فضایل اخلاقی و انسانی است و ترک قول احسن و کشیده شدن به سوی لجاجت و مخاصمه سبب می شود که شیطان در میان آنها رسوخ کرده و فتنه ایجاد کند)[۱۵].

بنابراین رعایت ادب و خش لحنی در سیره ی اخلاقی و عملی ائمه ی معصومین امری کاملاً طبیعی بوده است که در ابتدای امر خود را ملزم به رعایت کردن این صفت اخلاقی کرده اند و بعد دیگران را متذکر شده اند.  این یک الگو و سرلوحه ی اخلاقی برای همه ی مسلمانان است و برماست که از آن پیروی کنیم.

۵- صبر و استقامت:

صبر به فرموده ی خواجه نصیرالدین طوسی «نگهداری نفس از بی تابی در ناملایمات است .به گفته ی او صبر مانع اضطراب درونی و شکایت زبانی و حرکات غیر عادی اعضا و جوارح

. در منازل السائرین هم صبر به نگهداری نفس از شکایت بر ناراحتی پنهان معنی شده است»[۱۶]. در این رابطه خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید:«و لنبلونکم بشی من الخوف و الجوح و نقص من الاموال و الانفس و الثطرات و بشر الصابرین».[۱۷]

و البته شما را به سختیها چون ترس و گرسنگی و نقصان اموال و نفوس و آفات زراعت بیازماییم و بشارت و مژده ی آسایش از آن سختی ها صابران راست.

(خالق عالمیان اگرچه عالم السر و الخفیات است و از سرائر و ضمائر

حت ها که امتحان می کند تا باطن ها ظاهر شود و هرکس بفهمد چه استحقاق دارد و حجت بر مردم تمام شود).[۱۸]

اصولاً آدمی در برابر مسائلی که در زندگی با آن روبه رو می شود مواضع مختلفی را از خود نشان می دهد عده ای از انسانها در مقابل مشکلاتی که در زندگی با آن روبه رو می شوند به زودی

خود و حتی در مقابل معبود خویش می گذارند در حالی که غافل از همه ی حکمت هایی هستند که در سرنوشت آنها مقدر شده است. و بالعکس عده ای هم همیشه شاکر و صابر در برابر همه ی

بگیرد و آنها را غرق در مصایب و مشکلات بسیار سازد در برابر درگاه الهی هیچ شکوه و زاری نخواهند کرد بلکه همواره سپاس گذار هستند و بهترین و شایسته ترین بندگی را برای او به جا می آورند.

با مراجعه به تاریخ نمونه های بسیاری از این انسانهای برگزیده مشاهده می شود که یکی از نمونه های بارز آن علی بن

مقاومتی که در زمان دوری از خانواده و اهل و عیال داشته اند و یا صبر در مقابل فشارهای وارد از دستگاه حکومت عباسی بسیار ستودنی است.

«امام رضا(ع) در دوران زندگی شان و زندانی بودن پدر بزرگوارشان مکرر سعه صدر از خود نشان می دادند و مراقب اهل و عیال پدر ارجمندشان بودند.ایشان اهل حلم و شکیبایی بودند در برابر

کردند سکوت کنند. افرادی بودند که نسبت به ایشان بی احترامی می کردند. اما این امام بزرگوار در برابر آنها خاموشی را انتخاب می کردند».[۱۹]

پیامبر گرامی اسلام می فرمایند: «طوبی لعین رزقه اله الکفاف ثم صبر علیه الصبر و الاحتساب افضل من عتق الرقاب و یدخل اله صاحبهن الجنه بغیر حساب».[۲۰]

خوشا به حال کسی که خدا به قدر کفاف روزیش کند پس برآن صبر نماید و نیز فرمود صبر و آرامش از آزاد کردن بندگان برتر است و خدا صاحب آنها را بی حساب بهشت می برد.

امام رضا(ع) نیز با استعانت از فرموده ی پیامبر(ص) و قبول شرایط سخت حاکم بر زندگی خویش تمامی مصیبت های وارده بر زندگی اش را تحمل می فرمود.

روایت یاسر خادم تایید کننده ی این مسئله است که می گوید:«امام رضا(ع) در دوران ولایت عهدی تاچه اندازه از ناراحتی و فشار درونی و سوء رفتار از مامون

دست های خود را به آسمان بلند کرد و می گفت خداوندا!اگر فرج و رهایی من از آن چه در آنم به مرگ است شتاب فرمای و همین ساعت آن را برسان»[۲۱].

شاید یکی از علل مقاومت ایشان در برابر دستگاه حاکم تحمل سختی ها و تن دادن به این مصایب فقط و فقط برای مردم در جهت تامین رضایت عمومی بود تا به واسطه ی

حقوق و امتیازات از دست رفته ی مردم را با وجود همه ی سختی هایی که در این مسیر بود باز یابند.

 

گرفتار در سختی ها و مشکلات است و البته باید دانست که قبول این شرایط و صبر در برابر همه ی آنها از جمله توفیقات و امدادهای الهی است که اگر نصیب انسان نشود آدمی راه به جائی نخواهد برد.

نکته ی دیگر اینکه خداوند از زمانی که انسان را آفرید همواره او را به انواع آزمایشها و امتحانات الهی دیگر آزموده است تا میزان صبر و استقامت او را در برابر حوادث و مشکلات بسنجد تا در نهایت بندگان خالص و سپاس گذار از بندگان ناسپاس و بی طاقت معلوم شوند.

در این رابطه همواره پیامبران الهی و ائمه معصومین در برابر امتحانهای الهی سربلند و سرافراز بوده اند. داستان

امتحان فرمود و او و همه را به جا آورد. خداوند به او گفت من تو را به پیشوایی خلق برگزینم. ابراهیم عرض کرد این پیشوایی را به فرزندان من نیز اعطا خواهی کرد فرمود آری اگر عادل و صالح و شایسته ی آن باشند. که عهد من هرگز به مردم ستمکار نخواهد رسید.

(امتحان جز با

ی انسان را ه یعنی آن الفاظ و وظایف عملی که برای آن جناب معین شده است و از عهد و پیمان و دستورالعمل ها حکایت می کند)[۲۲].

مسلماً ائمه معصومین نیز از این قاعده مستثنی نبوده اند. امام رضا(ع) هم همیشه در باب مقدرات الهی مرضی به رضای الهی بوده اند. «رضی الله عنهم و رضوا عنه اولئک حزب اله الا ان حزب اله هم المفلحون»[۲۳].

خداوند از آنها خشنود است و آنان هم از او خشنود هستند اینان خدا خواهانند بدانید که خداخواهان رستگارند.

به همین دلیل خداوند متعال انسان را می آزماید تا فرد صادق و راستگو از شخص دروغگو و متظاهر به ایمان باز شناخته شود. «احسب الناس ان یترکوا ان یقولوا آمنا و هم لا یفتنون ولقد فتنا الدین من قبلهم فلیعلمن اله الذین صدقوا و لیعلمن الکاذبین»[۲۴]. آیا مردم پنداشته اند که با گفتن اینکه ایمان آوردیم رها می شوند و هرگز مورد آزمایش قرار نمی گیرند؟ ما امت هایی را که پیش از آنان بوده اند آزمایش کردیم خدا راستگویان را از دروغگویان کاملاً باز می شناسد.

امام رضا(ع) هم از جمله ی حجت های الهی هستند که با تحمل

همه ی اینها بوده است برای همه ی مسلمین الگو و سرلوحه ی زندگی خواهد بود.

«صبر یکی از منازل و مراحل رهروان دین و از مقامات اهل توحید است. و به واسطه ی آن بنده در صف مقربان بارگاه الهی درمی آید و به جوار پروردگار عالمیان واصل می شود. و خداوند بیشترین درجات و خیرات را به صبر نسبت داده»[۲۵].

پیامبر گرامی اسلام می فرماید: «سیاتی علی الناس زمان لاینال الملک فیه الا بالقتل و التجبه و لا الغنی

اغلنی و صبر علی البغضه و هو یقدر علی المحبه و صبر علی الذل و هو یقدر علی العز آتاه اله ثواب خمسین صدیقا ممن صدق بی»[۲۶].

بزودی زمانی بر مردم آید که پادشاهی جز به وسیله ی کشتن و ستمگری به دست نیاید و ثروت جز با غضب و بخل پیدا نشود و دوستی جز به وسیله ی بیرون آمدن از دین و پیروی هوی و هوس حاصل نشود پس هرکه آن زمان را دریابد و بر فقر صبر کند با آنکه بر تحصیل ثروت توانایی داشته باشد و بر دشمنی صبر کند با آنکه بر دوستی (از راه نادرست) توانا باشد و بر ذلت صبر کند و حال آنکه بتواند عزت به دست آورد خدا ثواب پنجاه صدیق از کسانی که مرا تصدیق نموده اند به او بدهد.

از این نظر عمل نمودن به سیره ی نبوی و به تبع آن پیروی ائمه اطهار از این الگوی اخلاقی –تربیتی درس های بزرگی را به همراه خواهد داشت و آن اینکه ائمه اطهار در سیر حیات خود با

به بالاترین درجات ایمان و قرب الهی رسیده اند.

بنابراین به جاست که مسلمانان با دقت نظر در سیره ی ایشان و در برخورد با مسائل متعددی در زندگی و موانعی که در این راستا وجود دارد این صفت بزرگ اخلاقی در ائمه ی اطهار و از جمله ی آنها امام رضا(ع) را مدنظر قرار داده تا بتوانند با دارا بودن این سعه ی صدر از نوعی زندگی پرنشاط و ایده آل بهره مند شود.

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][/tabgroup]

[tabgroup][tab title=”قسمت هایی از متن (۴)”]

بخش دوم

اخلاق سیاسی

مقدمه

۱- مسئولیت پذیری

۲- رعایت امانت

۳- التزام به تعهدات

۴- برخوردهای مودبانه با دستگاه حاکم

الف – عمل به سیره پیامبر اکرم

ب- موعظه

۱- رهنمودهای اخلاقی امام به مامون

۲- رهنمودهای اخلاقی امام به شیعیان

۳- احقاق حقانیت امور در حوزه سیاسی


مقدمه

اداره ی امور سیاسی یک جامعه نیازمند یک برنامه ریزی دقیق و جامع در تحت و لوای حاکم و مسئولی دلسوز است که با درایت و دقت نظر خویش بتواند از عهده ی وظایف خویش برآید و البته این دقت عمل در سیره ی پیشوایان دینی ما نیز بسیار مشاهده می شود.

بنابراین یکی از نکات مهم در

بینی و دقت نظر خاص توسط افراد ورزیده و متعهد در درون حکومت های جائر نفوذ کنند و با استفاده از تاکتیک اخلاقی و شرعی تقیه سعی در حفظ تشیع و حمایت از آن کنند.

از جمله نکات برجسته و مهم در زندگانی امام رضا(ع) نیز حیات سیاسی- اخلاقی ایشان است در مدتی که ایشان به عنوان ولیعهد مامون بودند. «البته ناگفته نماند پذیرفتن ولایت عهدی مامون با اجبار و با تهدیدات بسیار از جانب مامون بوده و به

که برقرار است تغییر ندهد»[۱]، بوده اند. نحوه برخورد ایشان با کارگزاران حکومتی بسیار حائر اهمیت بوده است. که در این بخش به شرح بخشی از صفات نیک ایشان پرداخته می شود.

۱- مسئولیت پذیری

از دیدگاه ایشان حکمران و فرمان روا بودن امتیاز نیست بلکه نوعی مسئولیت است که فرد مسئول باید بداند که شرط برتری و پرهیزگاری به داشتن امتیازات مادی و دنیوی نیست بلکه به نیکوکاری و رعایت حقوق انسانی و اخلاقی است. به طوری که فردی به ایشان گفت: «به خدا سوگند تو بهترین مردم هستی .امام به او گفت: ای فلان چنین سوگند مخور. از من بهتر آن کس باشد که بیشتر پرهیزگاری خدا می کند و افزون تر از من فرمان برد».[۲]

و در همین راستا مردی دیگر به ایشان گفت: «بر روی زمین کسی از لحاظ نسب پدری از تو شریفتر باشد وجود ندارد. امام فرمود: پرهیزگاری بدیشان شرف بخشیده و فرمانبرداری از خدا ایشان را از این منزلت شریف بهره ور ساخته است».[۳]

بنابراین از دیدگاه ایشان شرط پذیرفتن یک حکم و مسئولیت در حوزه

جایگاه والایی را برای خود در نزد مردم ایجاد کردند.

گفته شده «در سراسر دوران حکومتی ایشان هیچ عملی از ایشان دیده نشد مگر اینکه مراتب فضل ایشان را بالا برد در هیچ

که حاکمان آن روز بدان خو گرفته بودند ،داشتند چندان که توانست برخود مامون نیز تاثیر بگذارد و در سراسر مدتی که با او زیست وی را از میگساری و سماع ساز و آواز باز دارد»[۴].

بنابراین در چنین جامعه ی مردم سالار دینی است که تمام اصول و ضوابط حاکم بر سیاست جامعه پایه گذاری خواهد

حکومتی جایگاه خود را به عنوان افراد مسئولیت پذیر و با تعهد و وجدان اخلاقی نسبت به وظایف خویش باز می شناسد.

پیامبر گرامی اسلام در رابطه با مسئولیت های سنگینی که حاکم در جامعه به عهده دارد او را همانند چوپانی می داند که مسئول نگهداری از زیر دستان و در واقع حقوق مردم دارد. «کلکم راع و کلکم مسئول»[۵]. هرکدام از شما چوپانانی هستید و هرکدام مسئول نگهداری از حقوق مردم هستید.

این یک حقیقت است که اگر

و تعالی خواهد رفت که هرکس وظیفه اش را در جامعه (چه شخصی که صرفاً به عنوان یک شهروند ساده است و چه شخصی که مسئولیت یا مدیریت یک بخش را به عهده دارد) به نحو احسن و مطلوب انجام دهد.

۲- رعایت امانت

انسان موجودی اجتماعی است که در زندگی خویش ناگزیر از ارتباطات و تعاملات مختلف با اطرافیانش است و اگر در این زندگی جمعی حس اعتماد متقابل به یکدیگر نباشد امکان برقراری ارتباط با مردم با مشکلات بسیاری مواجه خواهد بود.

لذا امام صادق (ع) می فرمایند:« اگر خواستد کسی را بشناسید  به او اعتماد کنید  به رکوع و سجود طولانی و نمازهای خوش آب و رنگش نگاه نکنید زیرا ممکن است به این عبادات ظاهری عادت نموده باشد و ترک آنها موجب وحشت و ناراحتی اش گردد بلکه به راستگویی و امانت داری او

در حالی که مقدس بازی و عبادت های ریائی به خصوص در جامعه دینی اکثراً باعث ارتقا دنیوی و کسب شهرت و ریاست می گردد و این خود عاملی است برای فریب خود»[۶].

تظاهر نمودن به عبادات ظاهری ،فریب مردم از طریق وعده و وعیدهای بسیار برای رسیدن به مدارج مختلف سیاسی در جامعه و یا قرار گرفتن در سازمانها و نهادهای مختلف که در جناح مخالف با اهداف حکومتی و جامعه ی اسلامی است آدمی صرفاً برای تحقق خواسته های متعدد دنیوی در

در زندگی خود گرایش به سوی امور نیک و پسندیده از قبیل راستگویی، و رعایت امانت در تمام جوانب زندگی و بالاخصی امور سیاسی داشته اند از زندگی سالم و رضایت بخش برخوردار بوده اند. که البته نمونه های متعدد در سیره ی پیشوایان دینی مشاهده می شود.

وجود مبارک امام رضا(ع) با استعانت و پیروی از سیره ی پیشوایان خود مزین به این نوع صفت اخلاقی است.

ایشان از بعضی اشعار در جهت بیان مضامین اخلاقی و انسانی ایراد می فرمودند که به عنوان نمونه گزیده ای از اشعار ایشان در باب رعایت امانت و کتمان شر ذکر خواهد شد:

«انی لانفسی السر کی لا اذیعه     فیامن رای سرا یصان بان ینسی»[۷]

همانا مرا رسم بر این است که راز دیگری را فراموش کنم تا مبادا آن را فاش کنم و شایع گردد. پس ای کسی که رازی و سری را می دانی بدان که با فراموش کردن آن راز حفظ می شود.

پرده پوشی از اسرار آدمی (که طبعاً فردی که رازی را با

شود و ر نتیجه آن کرامت و بزرگی در حفظ و رعایت این نوع امانت از بین برود.

بنابراین یکی از مهمترین ویژگی های مومن از دیدگاه امام رضا(ع) همین رعایت امانت و رازداری است تا آن جا که می فرماید: «مومن به کمال

از خدایش شود ۲- دارای سنتی از رسول خدا شود ۳- دارای سنتی از ولی خود (امامان) گردد اما سنت خدایش پرده پوشی است. سنت

رسول اکرم مدارا کردن با مردم است و سنت ولی خدا صبر و استقامت در برابر حوادث تلخ است»[۸].

از آن جایی که یکی از صفات خداوند ستّارالعیوب بودن است و همواره از بابت لطف و کرم خویش عیوب و گناهان و کوتاهی های بندگان (در امر

اش به کار بندد و پرده پوشی از سنت خدا که از جمله صفات مومن حقیقی نیز هست را سرلوحه ی کار خویش قرار دهد. امام رضا(ع) همچنین می فرمایند:

«لم یخنک الامین و لکن ائتمنت الخائن»[۹].امین به تو خیانت نکرد بلکه تو خائن را امین دانستی.

امام رضا(ع) خود به عنوان فردی امین و امانت دار بوده اند و دیگران را نیز توصیه و تشویق به این امر می نموده اند. بنابراین اگر این امر در جامعه و در بین مردم درونی

می شود.

۳- التزام به تعهدات

«اصل عهد به معنی نگهداری و مراعات است و پیمان را از جهت لازم المراعاه بودن عهد گفته اند».[۱۰] در قرآن کریم نیز در رابطه با متعهد بودن نسبت به پیمان ها و عقود دیگر آیات متعددی آمده است که از جمله ی آن می فرماید: «و لاتقربوا مال الیتیم الا بالتی هی احسن حتی یبلغ اشده و اوفوا بالعهد ان العهد کان مسئولا»[۱۱]. به مال یتیم نزدیک نشوید مگر به آن که آن بهتر است تا به کمال قوتش برسد و به پیمان وفا کنید .

پس معلوم می شود که وفاداری به عهد و پیمان ها در تمامی جوانب زندگی از جایگاه بالایی برخوردار است که حتی در آموزه های دینی مسلمانان به آن سفارش بسیار شده است .

پیامبر گرامی اسلام (ص) می فرماید: «من اگر خدا را (در

کرده و قوانین او مباح شمرده است و اینکه در برگزیدن شایستگان کمال جهد و توانایی خود را به کار گیرم. من به این وسیله بر خود عهدی استوار بستم که خدا مرا به سبب آن باز می پرسد چه خداوند عزوجل گوید: به عهد خود وفا کنید که باز پرسیده می شوید».

عمل نمودن به وظایف و تعهداتی که جامعه اسلامی بر تک تک اعضای جامعه ی خود قرار داده است امری بسیار مهم است که در صورت سرباز زدن از

که محور زندگی او را غرائز حیوانی تشکیل می دهد نمی تواند خداخواه و حق جو(که خصیصه یک مسلمان است) باشد. از این جهت پیامبر گرامی اسلام پیمان شکنان را افراد غیر مسلمان می خواند و می فرماید: لادین لا عهد له،آن کس که به پیمان خود وفادار نیست مسلمان نیست»[۱۲].

بنابراین همان گونه که پیامبر گرامی اسلام عمل نمودن به تعهدات را وظیفه ی خود می دانستند ائمه ی اطهار نیز آن را سرلوحه ی زندگی خویش قرار داده اند. امام رضا(ع) هم به عنوان یک فرد متعهد و مسئولیت پذیر نیز بدین گونه بوده اند. ایشان می فرمایند: «انا اهل بیت

پیامبر عهد فرمود وامی برخویش می شماریم و از آن روی نمی گردانیم[۱۳].

بنابراین ایشان خود را ملتزم به رعایت این امر خطیر و مهم می دانستند «در حدیثی که کلینی(ره) به سندش از حسن انباری روایت کرده آمده است که گوید: ۱۴ سال پیوسته به امام (ع)

موجب شده تا حکومت مرا رافضی بخواند.. و بالاخره امام (ع) در پاسخ گفت: فان کنت تعلم انک اذعا ولیت عملت فی عملک بما امر به رسول اله صلی اله علیه وآله –ثم یصیر اعوانک و کتابک اهل ملتک فادذا صار الیک شی و اسیت به فقراءالمومنین حتی تکون واحداً منهم کان ذابذا و الا فلا. اگر به راستی می دانی که چون متصدی کار شوی در کار خود طبق دستور رسول خدا(ص) عمل خواهی کرد و کمک کاران و نویسندگان تو از هم کیشان تو باشند که اگر چیزی به تو رسیده رسید با مستمندان و نیازمندی

آدمی در هر قسمت از وظایف شغلی و کاری خود که قرار می گیرد نباید از دیگران غافل شود و در درجه ی اول باید زیردستان را مد نظر قرار دهد چراکه اگر بتواند رضایت عمومی را در حیطه ی وظایفش به دست آورد موفق خواهد بود و اگر بالعکس عمل نماید مسلماً باید منتظر پیامدهای منفی و عواقب آن باشد.

۴- برخوردهای مودبانه با دستگاه حاکم

یکی از نکات مهم برای فرد حاکم و مسئولی که ریاست و مدیریت یک بخش یا جامعه ای را به عهده دارد طرز برخورد صحیح او با اطرافیان بالاخص کارگزاران حکومتی است. این نحوه ی برخور باعث می شود که فرد مسئول جایگاه  موقعیت اجتماعی خویش را در رابطه با مسئولیت و حکمی که برای او صادر شده بداند و بتواند وظیفه ی خود را به نحو احسن و شایسته انجام دهد. در این قسمت به ابعاد مختلف سیره ی اخلاقی امام رضا(ع) در حیطه ی برخوردهای اخلاقی ایشان در دستگاه حکومتی پرداخته می شود.

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۵)”]

الف- عمل به سیره ی پیامبر اکرم (ص):

از جمله مسائل مهم در جریان ولایت عهدی امام رضا(ع) طرز رفتار جالب توجه ایشان در مجلس مامون در همان جلسه ی ولایت عهدی است که به هنگامی که مامون از او خواست تا به نزد مردم بیاید و ایشان با او بیعت

نمود و در حقیقت رضایت  رسول اکرم (ص) را با هیچ چیزی در عرصه ی سیاست تعویض نخواهم کرد به پای بندی خود به اصول سیاسی اخلاقی تاکید ورزیدند.

«ابوالفرج می گوید: در روزی که معین شده بود تا مردم بیایند و با حضرت بیعت کنند و مردم هم آمدند مامون حضرت رضا (ع) را در محلی در کنار خویش قرار داد و اولین کسی که آمد و با امام بیعت کرد عباس بن مامون

تا با امام بیعت کنند امام به شکلی خاص دستش را رو به سوی جمعیت گرفت .مامون گفت: دستت را دراز کن تا بیعت کنند اما امام فرمود: جدم اینگونه بیعت می کرد و بعد مامون گفت: قم فاخطب الناس و تکلم فیهم : برخیز خودت

رت در آنجا تاییدی از او و خلافتش کنند. فقال بعد حمدالله و الثنا علیه:اما امام ابتدا حمد و ثنای الهی را گفت»[۱].

از نظر این امام همام اداره ی حکومت یک جامعه با داشتن انواع مدارج و مناصب حکومتی هیچ منافاتی ندارد بلکه هر فرد حاکم باید در هر حالتی تواضع و فروتنی خود را در برابر مردم حفظ کند و همچنین دیگر افراد مسئول در جامعه را در هر حالتی که هستند امر به معروف و نهی از منکر نماید تا مبادا نسبت به وظایف خویش تخطی نمایند.

ب- موعظه

بحث نصیحت و موعظه که از نکات برجسته ی اخلاقی سیاسی امام رضا(ع) می باشد در دو بعد مورد بررسی قرار می گیرد.

۱- رهنمودهای اخلاقی امام (ع) به مامون:

مامون شخصیت عجیب و دوگانه ای داشت. از یک سو تظاهر به ایمان می کرد و شخصیت امام رضا(ع) را در همه ی زمینه ها

بود تا مهر تایید امام به کارهایش داشته باشد غافل از این که امام رضا(ع) آگاهتر و هوشیارتر از او بودند و هیچ گاه فریب خورده ی ریاکاری ها و مقدس مابی مامون نشدند. «امام رضا(ع)بسیار موعظت می نمود مامون را در خلوت و تخویف به حق تعالی می فرمود و تقبیح می کرد او را ،آنچه مرتکب می شد آن را از خلاف این و مامون به ظاهر این را قبول می نمود و به باطن در کراهت می افزود و

بدین طریق امام رضا(ع) مامون را متوجه این مسائل می نمودند که آدمی در هر جایگاهی که قرار می گیرد حتی مقام های مدیریتی که در راس هر کاری است باید پذیرش هرگونه امر به معروف و نهی از منکر را داشته باشد. زیرا تنها از این طریق آن فرد حاکم و مسئول متوجه نقاط قوت و ضعف خویش خواهد شد.

«اصولاً باید همیشه گروهی باشند تا مردم را موعظه کنند به یاد خدا آورند و آنها را متوجه اشتباهاتشان و گناهانشان کنند. مردم را به عدل الهی متوجه نمایند و این امری لازم و ضروری است و هیچ وقت جامعه از این بی نیاز است. این موعظه می تواند به دل نرمی و رقت دهد قساوت را از بین ببرد و خشم و شهوت را فرونشاند».[۲]

۲- رهنمودهای اخلاقی به شیعیان:

ارشادات و موعظه هایی که امام رضا(ع) برای مردم زمان خود داشتند تاثیرگذاری بسیار زیادی برای همگان داشته

است. در اینجا به نمونه ای از برخوردهای ایشان با شیعیان پرداخته می شود:

«در آن هنگام که امام رضا(ع) در خراسان بود جمعی از شیعیان که البته آلوده به گناهانی بودند برای ملاقات امام (ع) نزد ایشان آمدند اما دربان اجازه ی ورود به آنها را نمی داد تا اینکه پیام خود را توسط دربان به امام رساندند: ما از راه دوری آمدیم و اگر شما را ملاقات نکنیم روسیاه خواهیم شد. به ما اجازه ی ورود و ملاقات دهید. امام نیز طی پیامی به آنها گفتند: اینکه اجازه ی ورود به شما ندادم برای این بود که شما ادعا می کنید شیعه ی علی هستید ولی دروغ می گویید و در

با آغوش باز آنها را پذیرفتند و به دربان خویش گفتند: آنها چند بار به در خانه ی ما آمدند؟گفت: ۶۰ بار امام فرمودند: اینک شصت بار نزد آنها بیار و برآن ها سلام کن و سلام ما را به آنها ابلاغ کن.دربان نیز دستور امام را اجرا کرد».[۳]

از این روایت می توان نکات اخلاقی خاصی را به دست آورد:

۱- امام رضا(ع) با این نوع برخورد اخلاقی خود درس بزرگی از ایمان و ارادت واقعی نسبت به اهل بیت برای شیعیان داده اند.

و من والاهم فقد .والانا لانهم منا خلقوا من طینتنا من اجتهم فهو منا و من ابعضهم فلیس منا»[۴].

هرکه با شیعیان ما دشمنی نماید با ما دشمنی نموده است و هرکه به آنان مهر ورزد به ما مهر ورزیده چرا که آنان از ما هستند و از خمیره(طینت) ما آفریده شده اند کسی که آنان را دوست بدارد از ماست و کسی که آنان را دشمن بدارد از ما نیست.

بنابراین به کار بستن این نمونه از امر به معروف و نهی از منکر می توان بسیاری از مسائل و مشکلات حاکم در آن را مرتفع نمود.

۲- نکته دیگر اینکه امام رضا(ع) با قبول توبه و استغفار ایشان نه تنها آنان را متوجه اشتباهات خویش نمودند بلکه درس بزرگی از آزادی عمل و اندیشه در راستای حقیقت و اصل امور داده اند. لذا با معرفی انسانهای نمونه و برتر و شیعیان واقعی و آگاهی به حقیقت وجود این انسان ها دیگران را نیز تشویق و ترغیب به سوی ایشان کرده اند.

۳- احقاق حقانیت امور در حوزه ی سیاسی:

از دیگر اقدامات سیاسی امام رضا(ع) این بوده است که با توجه به موقعیتی که برای ایشان در حوزه ی مسائل سیاسی بود ایشان از هر موقعیتی در جهت اعتلای اسلام بهره می بردند تا بتوانند اسلام حقیقی را به همگان معرفی نمایند و تمامی نشانه های ظلم و ستم و استکبار را با تدابیر خویش محو نمایند.

«ایشان از یک سو انقلابیون و مخالفان دستگاه غاصب و جابر را به نحو مقتضی تایید و رهبری می فرمود به طوری که دامنه ی قیام و شورش تا اقصی نقاط قلمرو اسلامی گسترش

خاص و دامن زدن به اختلافات از یک طرف و برخورد فرهنگ ها و تمدن ها و ورود افکار و اندیشه های متعدد و متفاوت به قلمرو اسلامی از سوی دیگر موجب بروز مسلک های اجتماعی شده بود و تنها مرجع مورد اطمینان شخصیت والای امام رضا(ع) بود که به بهترین وجه مشتاقان را آگاهی بخشد و شبهات آنها را پاسخ دهد»[۵].

در تتمه­ی این مباحث خاطر نشان می شود که اصولاً آنچه که به خط سیر رهبری همه ی امامان شیعه و قوت عمل داده و تا به امروز در غیبت امام زمان (عج) و در حکومت ولی فقیه

تلاشهای آن بزرگواران در حفاظت از حریم تشیع نبود تزلزل دینی برای مردم باوری دور نبود.

بنابراین تلاشهای پی گیر چنین شخصیت های برجسته ای بوده است که توانسته حکومت های جائر را که همیشه درصدد پایمال نمودن حق و برقراری حکومت باطل بوده اند را بر خاک ذلت نشاند.


 

 

بخش سوم

اخلاق خانوادگی

مقدمه

۱- محبت و مهرورزی با اعضای خانواده

۲-  محبت به خدمتکاران و غلامان

۳- تامین مخارج زندگی

 


مقدمه

خانواده یکی از بزرگترین نهادهای اجتماعی است که انسان با تشکیل این هسته مهم درزندگی خویش گام مهمی در رسیدن

از ار مقدس ازدواج و تشکیل خانواده و آثار مهم دیگری که در پی خواهد داشت، آمده است.

پیامبر گرامی اسلام در این رابطه می فرمایند: «تزوجوا فانی مکاثر بکم الامم ولا تکونوا کرهبا نیر  النصاری»[۶].

ازدواج کنید که من به شمار بسیار شما بر دیگر جامعه ها می بالم و بسان راهبان مسحی نباشید که زن و زندگی را تحریم می کنند.

حضرت علی (ع) نیز درباره ی جایگاه زندگی و ارزشمند بودن آن می فرمایند:

«لیس بلد باحق بک من بلد خیر البلد ما حملک».[۷]

شهری از شهر دیگر به توسه سزاوارتر و شایسته تر نیست بهترین شهرها شهری است که تو را به دوش گیرد. اهل آن ترا بخواند و در زندگی در رفاه و آسایش باشی.

امام رضا(ع) هم از جمله کسانی هستند که خود را پای بند به رعایت کردن ارزشهای درونی خانواده می دانند. برخوردهای

خود برای تامین مخارج زندگی صفت نیک دیگری است که ایشان داشته اند. در این بخش سعی شده است گوشه هایی از این ویژگی ها و صفات عالی ایشان پرداخته شود.

۱- محبت و مهرورزی با اعضای خانواده:

از جمله ویژگی های نیکوی امام رضا(ع) ان بوده است که به اعضای خانواده ی خویش محبت می نموده اندو ایشان شرط کمال در ایمان فرد را در محبت و مهربانی با اعضای خانواده اش می دانسته اند و

بهتر است از دیگران که اخلاقش نیکوتر و با خانواده اش مهربان تر باشد و من مهربان ترین فرد نسبت به خانواده ام هستم.

این محبتی که انسان می تواند با اعضای خانواده ی خود داشته باشد در همه ی ابعاد شخصیتی او تاثیر گذار است چراکه اطرافیان او نیز متقابلاً او را مورد احترام قرار می دهند و او را شایسته ی این احترام می دانند.

امام رضا(ع) در خصوص مناسبات اخلاقی بین اعضای خانواده می فرمایند:

«اجعل معاشرتک مع الصغیر و الکبیر»[۸]. برخورد خود را با افراد کوچک و بزرگ نیو گردان.

توجه نمودن به شخصیت افراد و تکریم آن یکی از اصول مهم در ابعاد مختلف زندگی است. و همان طوری که گفته شد در سیره ی اخلاقی ائمه ی اطهار این صفت عالی دیده می شود و مکرراً نسبت به آن سفارش کرده اند.

۲- محبت به خدمتکاران و غلامان:

محبت و مهربانی امام رضا(ع) تنها منحصر به اعضای خانواده ی خویش نبود بلکه ایشان تمامی افراد در خانه را اعم از اعضای خانواده ی خویش و دیگر اطرافیان از قبیل خدمتکاران و غلامان را نیز بهره مند از این محبت می دانستند.

در این باره یاسر خادم این چنین نقل می کند: «عن یاسر الخادم قال فقال لی بعد ما صلی الظهر: یا یاسر ما اکل الناس شیا؟ قلت: یا سیدی من یاکل ههنا مع ما انت فیه. فانتصب (ع) ثم قال :هاتوا المائده. و لم یدع من حشمه احدا الا اقعده معه علی المائده یتفقد واحدا واحدا.فلما فرعوا من الاکل اغمی علیه… ؛

یاسر خادم می گوید (در روزی که امام رضا(ع) به دست خلیفه ی تبهکار عباسی مسموم شده بود و در همان روز در اثر همان سم به شهادت رسید) پس از اینکه نماز ظهر را گذارد به من گفت

نشست سپس فرمود:سفره بیاورید و همگان را بر سر سفره فرا خواند و کسی را فرو نگذارد و یکایک را مورد مهر و محبت خویش قرار داد….هنگامی که همه غذا خوردند امام بیهوش افتاد.»

بنابراین امام رضا(ع) با این نوع نگرش انسانی به مردم آنان را بهره مند از تمامی حقوق اخلاقی و انسانی می دانستند.

از طرفی در جامعه ای که بندگان و کنیزکان از هیچ حقوقی بهره مند نبودند و

ستم به آنها را داشتند را کوتاه نمودند.

_____________________________

۱- فرازهایی از سخنان امام رضا (ع) – بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس – مشهد- ۱۳۸۷-چاپ اول – تألیف محمد حکیمی – ص ۹۵
۳- تامین مخارج زندگی

از دیگر ویژگی های اخلاقی امام رضا(ع) این بوده است که ایشان همواره خود را ملزم به تامین مخارج زندگی می دانستند.

از دیدگاه ایشان اعضای خانواده باید بهره مند از تمامی امکانات باشند و بر آدمی (مرد) لازم است که در این راه تمام سعی و تلاش خود را نموده تا بتواند رضایت خانواه را در این جهت برآورده سازد.

در روایتی می فرمایند: «هرگاه انسان خوراک سال خود را ذخیره نماید پشت وی از بار زندگی سبک می شود و آسوده خاطر می گردد».[۹]

ایشان همچنین با کسانی که بر خود و خانواده ی خود تنگ می گرفتند و به حداقل هر چیز حتی با سختی های بسیاری که بر خود و خانواده شان تحمیل می شد قانع بودند شدیداً مخالفت می ورزیدند .

در ذیل به نمونه ای از این گونه برخورد ایشان اشاره می شود:

خانه ات کوچک و محقر است منزلی وسیع تر برایت تهیه و خریداری کرده ام. برو در آن جا ساکن شو.خدمتکار امام که تا حدودی تعصب خشک خانوادگی داشت به همین جهت تقاضای امام را رد کرد و گفت: چون پدرم در این خانه عمر خود را سپری نموده و زندگی کرده است من هم می خواهم در این خانه زندگی کنم .حضرت با رد این تقاضا و شنیدن این سخن غلط به او گفت اگر پدرت احمق بود و با زندگی کردن در این خانه ی تنگ و کوچک حماقت کرده باشد تو هم می خواهی مانند او باشی و حماقت کنی»؟[۱۰]

بنابراین از دیدگاه امام رضا(ع) ارج نهادن به اصول اخلاقی حاکم در خانواده امری مهم و ضروری است و انسان باید در تمامی ابعاد آن، خود را ملزم به رعایت آنها نماید. اگر در این کانون مهر تمامی نیازهای

از گسسته شدن ارکان خانواده به خاطر عدم توجه به این باورها و اعتقادات دینی از هم پاشیده می شود. اختلافات خانوادگی در بین والدین، روی آوردن عده ای از جوانان به

ایج این نوع زندگی هاست.

بنابراین همان طور که گفته شد نقش خانواده و جایگاه مهم آن در زندگی نباید نادیده گرفته شود بلکه می توان با کمی تامل در سیره ی پیشوایان دین مان و با سرلوحه قرار دادن این ویژگی های بارز اخلاقی از یک زندگی سالم که در سایه ی الطاف الهی و با عنایات ائمه ی اطهار خواهد بود بهره مند شد.


متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است
[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۶)”]

بخش چهارم

اخلاق مردمی

مقدمه

۱- حسن خلق نسبت به دیگران

۲- همدلی امام (ع) با توده مردم

الف- ناکامی مامون در سیاست های عوام فریبانه

ب- تلاش امام (ع) در جهت اعتلای اسلام


مقدمه

در این خصوص شایسته یادآوری است که بسیاری از نکات و مسائل اجتماعی که از دیدگاه عده ای ابتدائی و غیر ضروری به

یژه ا را به خود اختصاص می دهد. بنابراین پاسداشت حقوق فردی و اجتماعی دیگران در آموزه های دینی بسیار مدنظر قرار گرفته است و پیامبر اکرم و ائمه ی معصومین نسبت به آن تاکید فراوان داشته اند.

امام رضا(ع)

مردم ،دوستان و شیعیان و حتی غلامان و خدمتکارانش احترام آمیز بود. آن چنان که گویی با اهل خانه ی خود معاشرت دارد ایشان در یکی از سخنان خود در این رابطه می فرماید:

محبت نسبت به مردم و اظهار دوستی بدانان نیمی از عقل است»[۱]. کمال رشد فکری و عقلانی انسان در ازای همدلی و همیاری با مردم است. و انسان عاقل است که همواره محبت و شادی و نشاط خود را با دیگران تقسیم می کند. در این بخش به قسمت هایی از این ویژگی نیکوی امام رضا(ع) پرداخته می شود و ارتباطات محبت آمیزی که ایشان با

در ابعاد مختلف گام برداشته اند.


۱- حسن خلق نسبت به دیگران:

«ماده­ی خلق (خ ل ق) اگر با خاء مفتوح استعمال شود به معنی صورت ظاهرات و اگر با خاء مضموم استعمال شود به معنی صورت باطنی است. مثلاً وقتی می گوییم فلانی خلق و خلقش نیکوست یعنی ظاهر و باطنی آراسته و زیبا دارد».[۲]

بنابراین آنچه که به عنوان خوش خلقی از

به اثرات آرامش بخش بیرونی و درونی که تاثیر گذار در جود آدمی است دست یابد.

این صفت اخلاقی در بین تمامی ائمه ی معصومین و بالاخص امام رضا(ع) بسیار مشهود است.

خوش رفتاری و گرمی و نشاطی که ایشان با نزدیکان و اهل خانه داشته اند تاثیر شگرف در اطرافیانشان به همراه داشته است.

«ابراهیم بن عباس صولی می گوید: لارایته یقهقه فی ضحکه قط بل کان ضحکه التبسم».

هرگز ندیدم که امام رضا(ع) خنده ی قهقهه دار (صدادار) بکند بلکه خنده اش همیشه تبسم بود.

تبسم امام به روی مردم در هر حالتی سبب شده بود تا ایشان محبت عام و خاص را به خود جلب نموده و رابطه ای صمیمی بین امام و مردم به وجود آید. البته ایشان همه را دارای ارزشهای والای انسانی می دانستند و با همه ی مردم به طور یکسان برخورد می نمودند و از این رو همیشه با مردم به نیکویی رفتارمی کردند.

ابراهیم بن عباس هم چنین می گوید: «هرگز ندیدم ابی الحسن الرضا ع در سخن گفتن با مردم درشتی کند و غلامان و بردگان خویش را ناسزا نمی گفت». [۳]

امام علی (ع) در بیان حسن خلق می فرمایند :«ان احسن

آورند و کینه ها را از دلهایشان می زدایند خوشرویی در هنگام برخورد با آنان است و جویای احوال آنان شدن در غیابشان و گشاده رویی با آنان در حضورشان.

و از این جهت است که امام رضا(ع) در برابر تمامی انسانها چه شخص حاکم و مسئولی که در اوج قدرت و حشمت است و چه غلام و برده ی خویش با خوشرویی و نرم خویی رفتار می کند.

خوش خلقی و تبسم یک نیروی جاذبه و تاثر شگرف بسیار بالایی در اطرافیان به همراه خواهد داشت و هرکسی که این صفت را داراست همگان به سوی او جلب می شوند. این فرد در جامعه از جایگاه بالایی برخوردار خواهد بودو از جمله ی

و پرنشاط پرورش یافته اند. بالعکس افرادی که بدخلق و عصبی هستند در خانواده هایی قرار دارند که عاری از این نوع صفت اخلاقی و شادابی و نشاط لازم در زندگی اند.

بنابراین با دسترسی به سیره  اخلاقی ائمه ی اطهار(ع) و

زیبای اخلاقی که اشباع شده از طراوت و نشاط مضاعف همراه با رفتار نیکومنش اخلاقی است دست یافت.

۲- همدلی امام رضا(ع) با مردم

انسان موجودی است حق طلب و کمال جو و در پی رسیدن به آن هدف مطلوب همواره سعی می کند الگوها و اسوه هایی را برای خود برگزیند که همگی

به طور طبیعی کشش و جاذبه ی خاصی به سوی این برگزیدگان نمونه خواهد داشت. و در نتیجه نوعی محبت ،همدردی و درک متقابل از یکدیگر در بین آنها ایجاد خواهد داشت.

امام رضا(ع) از جمله ی همان کسانی هستند که با رفتار و منش اخلاقی خود سعی در ایجاد رابطه ای دوستانه در بین مردم بوده اند که در نتیجه با این درک متقابل، مردم نیز همواره علاقه مند به سیره ی اخلاقی ایشان بوده اند و همین باعث ایجاد محبوبیت امام رضا(ع) در بین مردم بوده است. برای روشن شدن بیشتر این ویژگی اخلاقی امام رضا(ع) به بیان نمونه هایی از رفتار ایشان در این رابطه پرداخته می شود:

الف- شکست مامون در سیاست های عوام فریبانه:

مامون برای فریب دادن اذهان عمومی سیاست های متعدد و عجیبی را اتخاذ کرده بود تا از این شاهراه بتواند به اهداف شوم و پلید خود دست یابد.

«او به خیال خام خود برای تحت نظر قرار دادن امام هشتم(ع) و حفظ

رضا بیشتر علاقه مند می شدند و محبوبیت ایشان در نزد مسلمانان افزون تر می شد»[۴].

تجربه نشان داده است که با مردم باید به زبان خود آنها سخن گفت و امروزه دیگر زبان شمشیر و از موضع سخت سیاسی و با ایجاد فضایی حاکی از زورگویی نمی توان بر مردم حکومت کرد و از آن جایی که امام رضا(ع) نیز با زبان دل مردم با آنها در ارتباط بودند علاقه مندی مردم به سمت ایشان روزبه روز بیشتر می شد و حکومت جبار عباسی هرگز نمی توانست این رابطه ی زیبای عاطفی را بین مردم و امامشان جدا سازد.

ب- تلاش امام رضا(ع) در جهت اعتلای اسلام

سعی و تلاش مداوم امام رضا(ع) برای پیاده شدن رسالت جهانی خویش امری ستودنی است.

«امام رضا(ع) از هر فرصتی در جهت اعتلای اسلام و گسترش فرهنگ ناب محمدی و شیعی استفاده نموده و درصدد بود به شیوه ی خالصانه امر به معروف و نهی از منکر نماید و جلوی انحرافات را مسدود کند.

از جمله

بلند کرد و تکبیر گفت. همراهان و موالیان او نیز گفتند .گویی آسمان و در و دیوار نیز با او تکبیر گفتند. مردم که امام رضا(ع) را با آن دیدند صدای تکبیرش را

حال به مصلی برود مردم شیفته ی او خواهند شد و همه ی ما بر خون خود بیمناک هستیم. مامون نیز دستور بازگشت حضرت را داد و امام (ع) نیز بازگشت». [۵]

نکات مورد توجه در بیان این روایت بدین شرح است:

۱- ایشان خود را هم سطح با مردم و هماهنگ با ایشان قرار داده بودند پابرهنه شدن و سنت های پیامبر اکرم (ص) و امیرالمومنین (ع) را مدنظر قرار دادن و زهد و وارستگی ایشان را می رساند. و همین باعث محبوبیت امام رضا(ع) در نزد مردم بود.

۲- امام رضا(ع) بعد از پذیرفتن ولایت عهدی مامون، اگرچه که به اجبار او پذیرفتند اما توانستند در جهت احقاق حقوق از دست رفته ی مردم و بازستانی که تا قبل از ورود ایشان توسط دستگاه جبار عباسی غصب شده بود گامی بزرگ نهند که خوب قاعدتاً مردم نیز خواهان همین امر بوده اند و در نتیجه سپاس گذار چنین شخصیتی هستند.

بنابراین به جاست که بدانیم اولاً هر فردی که در جامعه مسئولیتی را به عهده دارد از جمله راههای موفقیت او در حیطه ی وظایفش این است که خود را همرنگ با جماعت خویش سازد زیرا تنها در این صورت است که مردم احساس نزدیکی نسبت به او پیدا می کنند و او را قشری همانند خود و از جنس خود می دانند وعلاقه مند به او خواهند شد.

نهایت این نیروهای فعال بتوانند جامعه را به سوی آن جامعه ی ایده آل و مطلوب برسانند و به آن اهداف عالی که مدنظر مردم نیز بوده است دست یابند.

پس این یک فرض مهم است بر تمامی مسئولین جامعه که در راه رشد و اعتلای این امور گام بردارند و رضایت عمومی را نیز جلب نمایند.

 

 

 

 

فصل سوم

جمع بندی و نتیجه گیری

 

جمع بندی و نتیجه گیری

در این رساله ی تحقیقاتی سعی شده است تا گوشه هایی از حیات اخلاقی پیشوای هشتم شیعیان جهان علی بن موسی الرضا (ع) در طی ۳ فصل ارائه شود.

هدف از این تحقیق با توجه به ضرورت جامعه ی امروز مبنی برداشتن زندگی سالم و حیات

باشد.

بنابراین با توجه به ضرورت جوامع امروزی به تعالیم انبیاء با توجه به مسائل

ز این بزرگان دینی به ویژه امام رضا (ع) که به عنوان یک الگو و اسوه ی اخلاقی برای مسلمانان و شیعیان هستند بیشتر مشاهده می شود.

همان طور که در این رساله هم بیان شده است ایشان نسبت به رعایت کردن هیچ یک از مسائل اخلاقی فروگذار نبودند. در عین حضور در قدرت و با وجود تمامی امکانات مادی و دنیوی اما هیچ گاه از سجایا وفضایل اخلاقی دوری نمی نمودند.

قدرت ها و مکنت های دنیایی دانسته و هیچ کس را در این نعمات الهی عطا شده به آنها دخیل نمی دادند.

در صورتی که امام رضا (ع) سپاس گذار خالقی بود که بر بندگان خویش منت می نهد و انها را برخوردار از تمامی نعمت های دنیوی می نماید. اهمیت دادن نسبت به مسائل خانوادگی و ملزم دانستن خود به تامین نیازهای مادی و معنوی

ی برقراری عدالت  مساوات ایشان نسبت به اعضای خانواده و عدالت همه جانبه ی امام رضا (ع) در کانون گرم خانواده شان بوده است. از طرفی اهتمام ورزیدن ایشان به تامین مخارج زندگی در تحت هر شرایطی حاکی از حس وظیفه شناسی ایشان در قبال خانواده است همچنان که پیامبر گرامی اسلام نیز در رابطه با خوشرفتاری با خانواده می فرمایند: «خیرلکم خیرکم لاهله ما اکرم النساء الا کریم و ما اهانهن الا لئیم»[۶]. بهترین افراد شما خوشرفتارترین شخص با همسر و

خویش حساسیت ویژه ای داشتند و این امر هیچ گاه ایشان را از رعایت موازین اخلاقی دور نساخته است.

از طرف دیگر رهنمودهای اخلاقی ایشان در حوزه های مختلف به مامون (خلیفه  عباسی) و شیعیان تاثیرات به سزایی برای مردم در زمینه امر به معروف و نهی از منکر داشته است و همین امر سبب روی آوردن آنها به حقیقت و اصل

اخلاقی در انسان پیامدهای مثبت و مطلوبی را به همراه آورد تا بتواند از زندگی سالم و پویا در سایه ی الطاف الهی و ائمه­ی اطهار (علیه السلام) بهره مند شود.

ان شاء ا…

متن کامل در نسخه قابل خرید موجود است.

[/tab][/tabgroup]

[tabgroup][tab title=”قسمت هایی از متن (۷)”]ایران کشوری در جنوب غربی آسیا و در منطقه خاورمیانه با ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع وسعت (۱۸ام درجهان)[۹] و بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۲ دارای جمعیتی حدود ۷۷٬۱۸۹٬۶۶۹[۱۰] تن است.[۱۱]

ایران از شمال با جمهوری آذربایجان، ارمنستان و ترکمنستان، از شرق با افغانستان و پاکستان و از غرب با ترکیه و عراق همسایه‌است و همچنین از شمال به دریای مازندران و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود می‌شود، که دو منطقهٔ نخست از مناطق مهم استخراج نفت و گاز در جهان هستند.

پایتخت، بزرگ‌ترین شهر و مرکز فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اداری ایران، تهران است. ایران یک قدرت متوسط ‏(en) و منطقه‌ای ‏(en) مهم[۱۲][۱۳] در خاورمیانه است که بواسطه ذخایر بزرگ سوخت فسیلی‌اش که شامل بزرگترین میدان گاز طبیعی در جهان و چهارمین ذخایر نفتی ‏(en) بزرگ کشف و تأیید شده می‌شود، نفوذ و نقش قابل توجهی در امنیت بین‌المللی انرژی ‏(en) داشته[۱۴][۱۵] و صنعت نفت، پتروشیمی و گاز طبیعی در ایران پیش‌تاز است. همچنین ایران میراث فرهنگی غنی دارد که بخشی از آن به عنوان ۱۹ میراث جهانی در یونسکو ثبت شده است که به عنوان چهارمین رتبه در آسیا و ۱۲مین رتبه در جهان است.[۱۶] ایران به واسطهٔ قرار گرفتن در منطقهٔ میانی اوراسیا موقعیتی راهبردی دارد.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۸)”]استان لرستان یکی از استان‌های غربی ایران است. این استان ۲۸٫۲۹۴ کیلومتر مربع مساحت و بیش از یک میلیون و هفتصد و پنجاه و چهار هزار نفر جمعیت دارد.[۲] نرخ بیکاری در لرستان با ۲۰٫۲ درصد بالاترین نرخ بیکاری در ایران است.[۶] این استان سیزدهمین استان ایران از نظر جمعیت می‌باشد و یکی از استان‌های پرجمعیت ایران به شمار می‌رود. خرم‌آباد مرکز استان است. طبق آمار سال ۱۳۸۵، خرم‌آباد بیستمین شهر بزرگ کشور است. لرستان سرزمینی کوهستانی است و غیر از چند دشت محدود، سراسر آن را کوههای زاگرس پوشانده‌است. اشترانکوه با ۴۱۵۰ متر ارتفاع بلندترین نقطه استان واقع در حدفاصل شهرستان های دورود ، ازنا و الیگودرز ، و پست‌ترین نقطه آن در جنوبی‌ترین ناحیه استان واقع شده و حدود ۵۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.[۷] بر اساس یافته‌های باستان شناسی این منطقه یکی از نخستین سکونتگاه‌های قدیمی بشر است و مفرغ لرستان از شهرت باستان‌شناسی زیادی برخوردار است.[۸] لرستان تنها استان ایران است که به دلیل اهمیت فوق‌العاده تاریخی یکی از ۴ بخش اصلی موزه ملی ایران را به خود اختصاص داده‌است. این ۴ بخش اصلی عبارتند از پیش از تاریخ، تاریخی و لرستان، دوران اسلامی، مهر و سکه.[۹] استان لرستان سومین استان پر آب کشور است و ۱۲ درصد آبهای کشور را در اختیار دارد.[۱۰] این استان علی‌رغم غیرمرزی بودن خسارت‌های بسیاری در جریان جنگ ایران و عراق متحمل شده‌است.[/tab][tab title=”قسمت هایی از متن (۹)”]استان لرستان یکی از استان‌های غربی ایران است. این استان ۲۸٫۲۹۴ کیلومتر مربع مساحت و بیش از یک میلیون و هفتصد و پنجاه و چهار هزار نفر جمعیت دارد.[۲] نرخ بیکاری در لرستان با ۲۰٫۲ درصد بالاترین نرخ بیکاری در ایران است.[۶] این استان سیزدهمین استان ایران از نظر جمعیت می‌باشد و یکی از استان‌های پرجمعیت ایران به شمار می‌رود. خرم‌آباد مرکز استان است. طبق آمار سال ۱۳۸۵، خرم‌آباد بیستمین شهر بزرگ کشور است. لرستان سرزمینی کوهستانی است و غیر از چند دشت محدود، سراسر آن را کوههای زاگرس پوشانده‌است. اشترانکوه با ۴۱۵۰ متر ارتفاع بلندترین نقطه استان واقع در حدفاصل شهرستان های دورود ، ازنا و الیگودرز ، و پست‌ترین نقطه آن در جنوبی‌ترین ناحیه استان واقع شده و حدود ۵۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.[۷] بر اساس یافته‌های باستان شناسی این منطقه یکی از نخستین سکونتگاه‌های قدیمی بشر است و مفرغ لرستان از شهرت باستان‌شناسی زیادی برخوردار است.[۸] لرستان تنها استان ایران است که به دلیل اهمیت فوق‌العاده تاریخی یکی از ۴ بخش اصلی موزه ملی ایران را به خود اختصاص داده‌است. این ۴ بخش اصلی عبارتند از پیش از تاریخ، تاریخی و لرستان، دوران اسلامی، مهر و سکه.[۹] استان لرستان سومین استان پر آب کشور است و ۱۲ درصد آبهای کشور را در اختیار دارد.[۱۰] این استان علی‌رغم غیرمرزی بودن خسارت‌های بسیاری در جریان جنگ ایران و عراق متحمل شده‌است.[/tab][/tabgroup]

[tabgroup][tab title=”منابع / پی نوشت ها” icon=”fa-pencil-square-o”]

  1. -قرآن کریم ،انتشارات آیین دانش ،قم ،۱۳۸۴،چاپ اول ،مترجم :مهدی الهی قمشه ای
  2. -آموزه هی اخلاقی و رفتای امامان شیعه،انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی قم ،۱۳۸۳،چاپ اول،تالیف محمد تقی عبدوس ،محمد محمدی اشتهاردی
  3. -اخبار و آثار حضرت رضا (ع)،انتشارات کتابخانه صدر ،تهران ،بی تا،تالیف عزیز الله عطاردی
  4. -آثارالصادقین ،انتشارات روابط عمومی ستادبرگزاری نماز جمعه گیلان ،قم،۱۳۶۹،چاپ اول تالیف صادق احسان بخش
  5. -الارشاد،کتاب فروشی اسلامیه ،بی جا ،۱۳۷۶،چاپ سوم ،تالیف شیخ مفید، مترجم: محمد باقرساعدی خراسانی،تصحیح :محمد باقربهبودی
  6. -امامان اهل بیت در گفتار اهل سنت،انتشارات مکتب اسلام ،بی جا ،۱۳۷۷،چاپ اول ،تالیف داود الهامی
  7. -اخلاق (ترجمه کتاب الاخلاق )،انتشارات هجرت ،بی جا ،۱۳۷۴،چاپ اول،تالیف عبد الله شبر،مترجم:محمد رض جباران
  8. -اصول کافی،انتشاات ولی عصر (عج)،بی جا ،۱۳۷۷،چاپ دوم ،تالیف محمد بن یعقوب کلینی ،۳۲۹ق،مترجم: جواد مصطفوی
  9. -آیین زندگی ازدیدگاه امام رضا (ع)،انتشارات الف ،بی جا ،۱۳۷۹،تالیف محسن کتابچی،
  10. -امام علی بن موسی الرضا (منادی توحید وامامت )،بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی،مشهد،۱۳۸۶،چاپ دوازدهم،تالیف محمد جواد معینی،احمد ترابی
  11. -برکرانه شرح چهل حدیث امام خمینی،انتشارات عروج،بی جا،۱۳۸۷،چاپ اول،تالیف جواد محدثی
  12. -امام خمینی و حکومت اسلامی(فلسفه سیاسی امام خمینی)،موسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی (ره)،قم،۱۳۷۸،چاپ اول،تالیف کنگره امام خمینی و اندیشه حکومت اسلامی

۱۳-پرورش روح(نمازوعبادت درتفسیر المیزان )،انتشارات بلوغ ، بی جا ، ۱۳۷۶ ، چاپ سوم، تالیف عباس عزیزی

۱۴-پرتوی از پیام پیامبریا برگردانی تازه ازنهج الفصاحه،انتشارات حلم ، قم ،۱۳۸۴،چاپ اول ،تالیف جعفرسبحانی، مترجم:علی کرمی فریدنی

۱۵-پاره ای از بهشت (سیره رضوی )، انتشارت پیام آزادی ،بی جا ، ۱۳۸۱، تالیف محسن غفاری

۱۶-ترجمه زندگانی سیاسی امام رضا (ع)، انتشارت کنگره جهانی امانم رضا (ع)،بی جا ،۱۳۶۵،تالیف هیات اجرایی کنگره جهانی امام  رضا (ع)

۱۷-تفسیر هدایت ، انتشارات آستان قدس رضوی ، مشهد ،۱۳۷۸،چاپ اول ،:تالیف محمد تقی عبدوس، مترجم :پرویز اتابکی

۱۸-ترجمه رساله  قشیریه، انتشارت علم و فرهنگ،بی جا،۱۳۷۴،چاپ چهارم ، تصحیح و استدراک :بدیع الزمان فروزان فر

۱۹-تفسیر نمونه ،دارالکتب  اسلامیه،تهران،۱۳۷۶،چاپ چهارم،تالیف مکارم شیرازی و همکاران

۲۰-ترجمه عیون الاخبار الرضا ،انتشارات کتاب فروشی اسلامیه ، بی جا ،۱۳۹۶ق،تالیف شیخ صدوق،متوفی ۳۸۱ه،مترجم :عبد الحسین رضایی ،محمد باقرساعدی

۲۱-ترجمه تفسیر المیزان ،دفتر انتشارات اسلامی قم ،بی تا،تالیف محمد حسین طباطبایی،

متوفی،مترجم :محمد باقر موسوی همدانی

۲۲-تحلیلی از زندگانی امام رضا (ع)، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی ،

مشهد ،۱۳۷۲،چاپ سوم،تالیف محمد جوا د فضل الله ،مترجم:محمد صادق عارف

۲۳-ثمرات الحیات،انتشارات قائم آل محمد ،قم،۱۳۷۸،چاپ پنجم،تالیف محمود امامی

اصفهانی ،تحقیق و ویرایش محمد ملکی

۲۴- جلاءالعیون،انتشارات قائم ،بی جا ،بی تا،تالیف محمد باقرمجلسی

۲۵-حکمت ها واندرزها ،انتشارات صدرا،بی جا،۱۳۸۶،چاپ بیست و دوم،تالیف مرتضی مطهری

۲۶-ده گفتار ،انتشارات صدرا ،تهران ، قم، ۱۳۸۶،چاپ بیست و چهارم،تالیف مرتضی مطهری

۲۷-دستورات زندگی ،انتشارات مقدم ، بی جا ، ۱۳۸۲،تالیف محمد تقی مقدم

۲۸-زندگانی هشتمین امام ،انتشارات قدس رضوی ،مشهد ،۱۳۷۱،چاپ اول ،تالیف حسین حائری کرمانی ،بازنویسی :علی اصغر فرزانه

۲۹-رفتار های اخلاقی و اجتماعی امام رضا (ع)،انتشارات عروج اندیشه ،مشهد ،۱۳۸۲،چاپ اول ،تالیف محمد علی چنارانی

۳۰-سیری درسیره ی ائمه اطهار ،انتشارت صدرا ،تهران ،۱۳۷۴،چاپ یازدهم، تالیف مرتضی مطهری

۳۱-ستارگان درخشان ،کتابفروشی اسلامیه ،بی جا ،بی تا،تالیف محمد جواد نجفی
۳۲-علی بن موسی الرضا (امام رضا (ع))،انتشارت دلیل ما ،قم ،۱۳۸۵،چاپ دوم ،تالیف مرضیه محمد خواه

۳۳-فراز های برجسته ازسیره چهارده معصوم ،انتشارت دفتر تبلیغات اسلامی،قم،۱۳۷۲،

تالیف محمد محمدی اشتهاردی ،محمخد تقی عبدوس

۳۴-فضایل علمی و اخلاقی اما م هشتم (حضرت علی بن موسی الرضا (ع))،بی نا ،بی جا ،۱۳۵۹،چاپ دوم،تالیف احمد خوشنویس

۳۵-قاموس قرآن ،انتشارت دارالکتب اسلامیه ،تهران ،۱۳۷۲،چاپ یازدهم ،تالیف علی اکبر قرشی

۳۶-قطره ای از دریای فضایل اهل بیت  ، نشر حاذق   ،بی جا  ، ۱۳۸۴  ،تالیف احمد مستنبط   مترجم:محمد حسین رحیمیان

۳۷-علم اخلاق اسلامی (ترجمه کتاب جامع السعادات )،انتشارات حکمت ،تهران،۱۳۸۵،چاپ هشتم،تالیف مهدی نراقی ،مترجم: جلال الدین مجتبوی

-۳۸کشف الغمه فی معرفه الائمه،انتشات کتاب فروشی اسلامیه ،بی جا ، تاریخ تالیف ۶۸۷ه ،تاریخ ترجمه : ۹۳۸ه،تالیف علی بن عیسی الاربلی ،مترجم :علی بن حسین زوارئی ،تصحیح ابراهیم میانجی و مقدمه ی ابوالحسن شعرانی

۳۹-منشور جاوید ،انتشارت امام جعفرصادق ،بی جا ،۱۳۸۳،چاپ چهارم ،تالیف جعفر سبحانی

۴۰-مجموعه آثارنخستین کنگره جهانی حضرت (ع)،انتشارت کنگره جهانی امام رضا، بی تا، تالیف هیات اجرایی کنگره جهانی امام رضا (ع)

۴۱-المفردات فی غریب القرآن ،انتشارا ت مرتضوی ،تهران ،۱۳۷۴،چاپ دوم ،تالیف راغب اصفهانی ،متوفی ۵۰۲ه،مترجم:غلامرضا خسروی اصفهانی

۴۲-منتهی  الآمال ،انتشارات هجرت ،بی جا ،۱۳۷۳،چاپ هشتم،تالیف شیخ عباس قمی

۴۳-مجمع البیان فی تفسیرالقرآن ،انتشارات فراهانی ،تهران ،۱۳۸۰،چاپ اول،تالیف ابو علی فضل بن حسن الطبرسی ،متوفی ۵۴۸ه،مترجم:علی کرمی

۴۴-معراج السعاده،انتشارات دهقان ،بی جا ،بی تا،تالیف ملااحمد نراقی ،متوفی

۴۵-میزان الحکمه،انتشا رات دارالحدیث ،بی جا ،۱۳۷۷،چاپ اول ،تالیف محمد محمدی ری شهری ،مترجم:حمیدرضا شیخی

۴۶-مسند الامام الرضا (ع)،انتشارت الموتمه العالمی الامام الرضا (ع)،بی جا،۱۴۰۶ه،تالیف وتحقیق:عزیزالله عطاردی الخبوشانی

۴۷-نهج البلاغه علی (ع)،انتشارات فیض الاسلام ،بی جا،۱۳۷۲،ترجمه وشرح :علینقی فیض الاسلام

۴۸-نشانی بهشت ،انتشارات قدس رضوی ،مشهد ،۱۳۸۷،تالیف حسین علوی مهر (متولد ۱۳۴۲)،

۴۹-هشتاد و هشت کلام ازهشتمین امام (علی بن موسی الرضا (ع))،بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی  ،مشهد ،۱۳۸۶،چاپ چهارم ،تالیف حسین حائری کرمانی  ،مترجمان:شیخی ،جلالی ، باباپور،  محمد هاشم ،  ارجمد  ، وثوقی ،  ابو القاسمی ،  کاظم زاده ،  شکورزاده ،  تورسان زاده

۵۰- سایت های اینترنتی مورد استفاده :

 

۱-www. Tebyan.com

۲- www.hawzah. Net

۳-www5. irna.ir

۴-www.mums.ac.ir[/tab][/tabgroup]

خرید و دانلود فوری

نسخه کامل و آماده
3900 تومانبرای دریافت نسخه کامل

82صفحه فارسی

فونت استاندارد/B Yagut/14

فرمت فایل WORDوPDF

دارای ضمانت بازگشت وجه

نسخه قابل ویرایش+نسخه آماده چاپ

دریافت فوری + ارسال به ایمیل

فصل اول: طرح تحقیق
۱- مقدمه…………………………………
۲- اهمیت و ضرورت …………………………
۳- پیشینه ی تحقیق ………………………..
۴- اهداف تحقیق …………………………..
۵- روش تحقیق …………………………….
۶- محدودیت های تحقیق و پیشنهادات …………..
۷- معانی لغوی واژه ها …………………….
فصل دوم: یافته های تحقیق
بخش اول: اخلاق فردی ………………………
مقدمه …………………………………..
۱- عبادت ………………………………..
۲- سخاوت ………………………………..
۳- زهد و پرهیزگاری ……………………….
۴- ادب ………………………………….
بخش دوم: اخلاق سیاسی……………………..
مقدمه……………………………………
۱- مسئولیت پذیری………………………….
۲- رعایت امانت……………………………
۳- التزام به تعهدات……………………….
۴- برخوردهای مودبانه با دستگاه حاکم ………..
الف- عمل به سیره ی پیامبر اکرم……………..
ب- موعظه…………………………………
۱- رهنمودهای اخلاقی امام به مامون……………
۲- رهنمودهای اخلاقی امام به شیعیان…………..
۳- احقاق حقانیت امور در حوزه ی سیاسی………..
بخش سوم: اخلاق خانوادگی…………………..
مقدمه……………………………………
۱- محبت و مهرورزی با اعضای خانواده
۲- محبت به خدمتکاران و غلامان……………….
۳- تامین مخارج زندگی………………………
بخش چهارم: اخلاق مردمی……………………
مقدمه……………………………………
۱- حسن خلق نسبت به دیگران………………….
۲- همدلی امام (ع) با توده ی مردم……………
الف- ناکامی مامون در سیاست های عوام فریبانه….
ب- تلاش امام (ع) در جهت اعتلای اسلام…………..
فصل سوم:
جمع بندی و نتیجه گیری……………………..
+ فهرست فارسی
فصل اول: طرح تحقیق
۱- مقدمه…………………………………
۲- اهمیت و ضرورت …………………………
۳- پیشینه ی تحقیق ………………………..
۴- اهداف تحقیق …………………………..
۵- روش تحقیق …………………………….
۶- محدودیت های تحقیق و پیشنهادات …………..
۷- معانی لغوی واژه ها …………………….
فصل دوم: یافته های تحقیق
بخش اول: اخلاق فردی ………………………
مقدمه …………………………………..
۱- عبادت ………………………………..
۲- سخاوت ………………………………..
۳- زهد و پرهیزگاری ……………………….
۴- ادب ………………………………….
+ فهرست فارسی ۲
بخش دوم: اخلاق سیاسی……………………..
مقدمه……………………………………
۱- مسئولیت پذیری………………………….
۲- رعایت امانت……………………………
۳- التزام به تعهدات……………………….
۴- برخوردهای مودبانه با دستگاه حاکم ………..
الف- عمل به سیره ی پیامبر اکرم……………..
ب- موعظه…………………………………
۱- رهنمودهای اخلاقی امام به مامون……………
۲- رهنمودهای اخلاقی امام به شیعیان…………..
۳- احقاق حقانیت امور در حوزه ی سیاسی………..
بخش سوم: اخلاق خانوادگی…………………..
مقدمه……………………………………
۱- محبت و مهرورزی با اعضای خانواده
۲- محبت به خدمتکاران و غلامان……………….
۳- تامین مخارج زندگی………………………
بخش چهارم: اخلاق مردمی……………………
مقدمه……………………………………
۱- حسن خلق نسبت به دیگران………………….
۲- همدلی امام (ع) با توده ی مردم……………
الف- ناکامی مامون در سیاست های عوام فریبانه….
ب- تلاش امام (ع) در جهت اعتلای اسلام…………..
فصل سوم:
جمع بندی و نتیجه گیری……………………..
[well boxbgcolor=”#e5e5e5″ class=”fontawesome-section”][tblock title=”برای مشاهده تمام پروژه ها ، تحقیق ها و پایان نامه های مربوط به رشته ی خود روی آن کلیک کنید.”][/well]

(برای امنیت و سهولت بیشتر پیشنهاد میشود با نرم افزارهای موزیلا فایر فاکس و یا گوگل کروم وارد شوید)

***************************

*************************************

پرداخت از درگاه امن شاپرک  با همکاری شرکت زرین پال صورت میگیرد

 ۱۵ درصد از درآمد فروش این فایل به کودکان سرطانی(موسسه خیریه کمک به کودکان سرطانی) اهدا میشود

پس از پرداخت،علاوه بر ارسال فوری فایل ها به ایمیلتان،مستقیماً به صورت اتوماتیک به لینک دانلود فایل ها  ارجاع داده میشوید.

در صورت نیاز به هرگونه راهنمایی با ایمیل (MASTER@NEXAVARE.COM) یا شماره تماس پشتیبان (۰۹۳۶۹۲۵۴۳۲۹) در ارتباط باشید

[alert type=”alert-danger”]کاربر گرامی، برای تهیه این اثر هزینه و زمان زیادی صرف شده است.که اکنون با این قیمت ناچیز در اختیار شما قرار گرفته است.لطفاً  تنها جهت استفاده دانشجویی یا شخصی خرید نمایید.همچنین اگر مدیر یک وبسایت یا وبلاگ هستید خواهش میکنیم آن را کپی نکنید.و یا در صورت کپی منبع را به صورت لینک درج نمایید. ضمناً شرعاً هم لازم به کسب رضایت است که به علت زحمت زیاد در انتشار ، کارشناسان ما رضایت استفاده بدون پرداخت هزینه آن را ندارند.تشکر از حمایت شما[/alert]
[list_posts limit=”6″]


درباره نویسنده

publisher4 222 نوشته در سیستم همکاری در خرید و فروش فایل نگزاوار دارد . مشاهده تمام نوشته های

مطالب مرتبط


دیدگاه ها


دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.